Δύο «στρατόπεδα» στην Ευρώπη για τον προϋπολογισμό - Οι «φειδωλοί» πιέζουν για περικοπές

Η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία και η Σουηδία επιδιώκουν να μειώσουν τον προτεινόμενο από την ΕΕ μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό χωρίς όμως να έχουν ακόμη συμφωνήσει στο ύψος της περικοπής.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποδέχθηκε την Πέμπτη στο Βερολίνο τους ηγέτες της Φινλανδίας, της Αυστρίας και της Δανίας σε γεύμα εργασίας με θέμα τις περικοπές στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Οι πρωθυπουργοί της Ολλανδίας και της Σουηδίας συμμετείχαν μέσω τηλεδιάσκεψης.

Η συνάντηση της λεγόμενης ομάδας των «φειδωλών» — των κρατών-μελών με μεγάλες καθαρές εισφορές στον προϋπολογισμό της ΕΕ — στόχευε στην επιβεβαίωση του κοινού τους αιτήματος για μείωση του συνολικού μεγέθους του προϋπολογισμού. Ωστόσο, για άλλη μια φορά δεν κατέληξαν σε συγκεκριμένο ποσό.

Το στρατόπεδο των «φειδωλών» σύμφωνα με το euronews.com θέλει να μειωθεί ο προϋπολογισμός με προτεραιότητες στην ανταγωνιστικότητα και την άμυνα.

«Θα συνεχίσουμε να χειριζόμαστε το θέμα με τον ίδιο τρόπο ως ομάδα. Συμφωνήσαμε σήμερα σε αυτό, επειδή έχουμε κοινό συμφέρον να υπερασπιζόμαστε τον ρεαλισμό και τις μεταρρυθμίσεις σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Μερτς σε συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε.

«Χρηματοδοτούμε περίπου το 40% του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού. Αυτό σημαίνει ότι είμαστε, τρόπον τινά, η ομάδα των μεγάλων συνεισφερόντων στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό», πρόσθεσε.

Μείωση κατά 400 δισ. ζητά το Βερολίνο

Ο εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης Στέφαν Κορνέλιους δήλωσε στην εφημερίδα Die Zeit ότι το Βερολίνο επιδιώκει τη μείωση του συνολικού προϋπολογισμού της ΕΕ στα 1,6 τρισ. ευρώ – περίπου 400 δισ. ευρώ κάτω από την πρόταση της Επιτροπής.

Άλλες κυβερνήσεις έχουν επικεντρωθεί στις εθνικές τους συνεισφορές αντί στον συνολικό προϋπολογισμό. Η ολλανδική κυβέρνηση ανέφερε στο κοινοβούλιο ότι θέλει να διασφαλίσει πως από το 2028 και μετά οι ολλανδικές εισφορές θα αυξηθούν κατά 1,6 δισ. ευρώ λιγότερο από ό,τι προβλέπεται σήμερα.

Η Σουηδία, από την οποία αναμένεται σκληρότερη στάση μετά τις επερχόμενες εκλογές, ζητά το ανώτατο όριο των εθνικών εισφορών να καθοριστεί στο 1% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος, έναντι 1,26% που προτείνει η Επιτροπή.

Η κοινή ανακοίνωση της ομάδας παραμένει ασαφής, αναφέροντας μόνο ότι η πρόταση της Επιτροπής για «σχεδόν 2 τρισ. ευρώ» πρέπει να μειωθεί «κατά αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ» με ισορροπημένο τρόπο.

Οι διαφορές αυτές ενδέχεται τελικά να αποδυναμώσουν τη διαπραγματευτική ισχύ των φειδωλών: η ομάδα των πλούσιων καθαρών συνεισφερόντων παραδοσιακά ασκούσε σημαντική επιρροή στις συζητήσεις για τον προϋπολογισμό ακριβώς επειδή ενεργούσε ως ενιαίο μπλοκ.

Δύο στρατόπεδα

Από τον Ιούλιο του 2025, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 2 τρισ. ευρώ, ο οποίος βρίσκεται πλέον υπό διαπραγμάτευση μεταξύ των 27 κρατών-μελών, έχουν διαμορφωθεί δύο στρατόπεδα.

Οι «Φίλοι της Συνοχής» επιδιώκουν να προστατεύσουν τη γεωργία, την αλιεία και τα περιφερειακά κονδύλια, τα οποία η πρόταση της Επιτροπής μειώνει σε σχέση με τον τρέχοντα προϋπολογισμό. Η ομάδα περιλαμβάνει 17 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων την Ισπανία, την Ιταλία, την Πολωνία, την Ουγγαρία και την Πορτογαλία.

Το στρατόπεδο των «φειδωλών» θέλει να μειωθεί σημαντικά ο συνολικός προϋπολογισμός και να ανακατευθυνθεί η δαπάνη προς προτεραιότητες όπως η ανταγωνιστικότητα και η άμυνα.

«Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός πρέπει να δίνει προτεραιότητα στην ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια. Χρειαζόμαστε επίσης, όπως μόλις είπε ο καγκελάριος, να χτίσουμε μια ισχυρότερη οικονομία», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρέντερικσεν.

Απαιτείται νέα πρόταση

Η Κύπρος παραδοσιακά ανήκει στο στρατόπεδο των Φίλων της Συνοχής, αλλά δεν υπέγραψε την επιστολή της ομάδας τον Μάιο, σεβόμενη την ουδετερότητα που αναμένεται από την εκ περιτροπής προεδρία. Ωστόσο, για τους φειδωλούς η κυπριακή πρόταση συμβιβασμού που προέβλεπε περικοπή 32,8 δισ. ευρώ, απείχε πολύ από μια πραγματική μέση λύση.

Υποστηρίζουν ότι η πρόταση της Επιτροπής θα αυξήσει τον προϋπολογισμό έως και κατά 60% σε μια συγκυρία όπου τα εθνικά δημόσια οικονομικά πιέζονται ήδη από την άνοδο των αμυντικών δαπανών και τη στήριξη προς την Ουκρανία.

Η Ιρλανδία, που προεδρεύει πλέον των διαπραγματεύσεων, πρέπει να παρουσιάσει νέα συμβιβαστική πρόταση πριν από τη σύνοδο κορυφής του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στα μέσα Οκτωβρίου – τον βασικό στόχο της επίδειξης ενότητας της Πέμπτης.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα πραγματοποιεί επίσης περιοδεία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για να συζητήσει τον προϋπολογισμό, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του έτους.

Καθώς το 2027 αναμένεται να είναι χρονιά μεγάλων εκλογικών αναμετρήσεων σε αρκετά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία, η Πολωνία, η Φινλανδία, η Ελλάδα, η Ισπανία, η Σλοβακία και η Εσθονία, οι ηγέτες της ΕΕ δέχονται πιέσεις να καταλήξουν σε συμφωνία πριν ξεκινήσουν οι προεκλογικές εκστρατείες.

Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας Πέτερι Όρπο επανέλαβε τη δέσμευσή του για επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος της χρονιάς, αλλά «όχι με κάθε κόστος».

«Δεν είμαστε τσιγκούνηδες, αλλά κατανομές όπως αυτές που προτείνει η Επιτροπή είναι απλώς εκτός πνεύματος της εποχής. Θέλουμε έναν ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ανάλογο με τις φιλοδοξίες μας για μια κυρίαρχη και ισχυρή Ευρώπη», είπε ο Μερτς.