«Θα με κρεμάσουν»: Ο φόβος του Πούτιν να κάνει πίσω στον πόλεμο της Ουκρανίας φέρνει την κλιμάκωση

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά το δημοσίευμα, σε συνάντηση που είχε ο ίδιος με προσωπικό και φοιτητές σε ένα πανεπιστήμιο στη Μόσχα, ανέφερε ότι οι όρκες τρέφονται με πολικές αρκούδες. «Αυτή είναι η τροφική αλυσίδα», σημείωσε ο Πούτιν. «Τα παιδιά πρέπει να διδαχθούν γι' αυτό, ώστε να καταλάβουν σε τι είδους κόσμο ζούμε και γιατί διεξάγουμε την ειδική στρατιωτική επιχείρηση», είπε αναφερόμενος στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Στενός συνεργάτης του Ρώσου προέδρου, επιβεβαίωσε ότι κάπως έτσι, ο Πούτιν σχεδιάζει να κλιμακώσει τον πόλεμο, αντί να υποχωρήσει, μια πολιτική που έχει βαθιές ρίζες στο καθεστώς της Μόσχας, αφού, σε αντίθετη περίπτωση που ο πόλεμος τελειώσει χωρίς η Ρωσία να έχει επιτύχει, ούτε καν τον ελάχιστο στόχο της, δηλαδή την κατάληψη ολόκληρου του Ντονμπάς, τότε ο Πούτιν θα φοβόταν ακόμη και για τη δική του ασφάλεια, γράφει ο «Economist».

Οι πηγές κοντά στον Πούτιν δήλωσαν στο περιοδικό ότι, σε κάποιο σημείο κατά τη διάρκεια του πολέμου, ο ίδιος είπε στους ανθρώπους γύρω του: «Θα με κρεμάσουν». Το περιοδικό δεν διευκρίνισε το πλαίσιο στο οποίο έγινε αυτή η δήλωση ούτε άλλες λεπτομέρειες της συζήτησης.

Αναφερόμενοι, μεταξύ άλλων, σε στοιχεία δημοσκοπήσεων, οι συντάκτες του άρθρου γράφουν ότι η δυσαρέσκεια για τον πόλεμο αυξάνεται μεταξύ των απλών Ρώσων πολιτών, ενώ η διάθεση μεταξύ της ελίτ είναι ακόμη πιο ζοφερή.

Επιστρέφοντας στην ιστορία με τις όρκες και την αρκούδα, το ρεπορτάζ συνεχίζει:

Ο ισχυρισμός ήταν φανταστικός: δεν υπάρχει καμία γνωστή περίπτωση όρκας που να έφαγε μια πολική αρκούδα. Ωστόσο, παρείχε κάποια εικόνα για την αρπακτική κοσμοθεωρία του κ. Πούτιν. Τελευταία, οι χώρες του ΝΑΤΟ ανησυχούν ολοένα και περισσότερο για την κατεύθυνση που μπορεί να ακολουθούν οι σκέψεις του. Ο ρωσικός στρατός βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό σε αδιέξοδο εδώ και χρόνια, με δεκάδες χιλιάδες άνδρες να σκοτώνονται ή να τραυματίζονται σοβαρά κάθε μήνα. Ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε έναν καταστροφικό ανταγωνισμό επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους που, ενώ είναι καταστροφικές για την Ουκρανία, προκαλούν ορατές ζημιές και στη Ρωσία.

Αλλά ο κ. Πούτιν δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης. Η ανησυχία είναι ότι μπορεί να προσπαθήσει να ξεφύγει από αυτό που οι Ρώσοι αποκαλούν «τουπίκ» (αδιέξοδο) όπως έκανε στο παρελθόν: βρίσκοντας κάποιον νέο τρόπο για να κλιμακώσει τη σύγκρουση.

Αυξάνεται η ανησυχία της Δύσης

Τα σημάδια της δυτικής ανησυχίας βρίσκονται παντού. Στις 25 Αυγούστου, ο Τζον Ράτκλιφ, διευθυντής της CIA, πέταξε ξαφνικά για τη Μόσχα. Οι εκδοχές διίστανται ως προς το αν πήγε για να προειδοποιήσει τον Πούτιν να μην επιτεθεί σε χώρες του ΝΑΤΟ ή για να δώσει μια ζοφερή εκτίμηση των προοπτικών της Ρωσίας και να τον πείσει να διαπραγματευτεί.

• Τρεις ημέρες αργότερα, η Φινλανδία ζήτησε τη βοήθεια σουηδικών αεροσκαφών και πολεμικών πλοίων για την παρακολούθηση των συνόρων της με τη Ρωσία για τυχόν εισβολές.
• Η Γερμανία ετοιμάζεται να κατηγορήσει ανοιχτά τη Ρωσία για μια επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στο αεροδρόμιο της Λειψίας στις 4 Αυγούστου και πιθανότατα θα επιβάλει περαιτέρω κυρώσεις.
• Στις 20 Αυγούστου, η Ρουμανία αναφέρει ότι κατέστρεψε ένα ρωσικό ναυτικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος που στόχευε μια πλατφόρμα γεώτρησης στα ύδατά της.
• Στις 25 Αυγούστου, η Σλοβακία απέτρεψε μια εμπρηστική επίθεση σε ένα εργοστάσιο κατασκευής μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Εν τω μεταξύ, ο Πούτιν έβαλε τέλος στη μακρά σιωπή του σχετικά με τις ολοένα και πιο επιτυχημένες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη της Ουκρανίας σε ρωσικά διυλιστήρια πετρελαίου και κέντρα logistics, συμπεριλαμβανομένων αποθηκών που ανήκουν στην Wildberries, τον μεγαλύτερο ηλεκτρονικό λιανοπωλητή της Ρωσίας.

Σε ομιλία του στις 22 Αυγούστου, κατηγόρησε την Ουκρανία ότι άνοιξε το «κουτί της Πανδώρας» και υποσχέθηκε «ανταπόδοση στους πιο ευαίσθητους τομείς της οικονομίας σας». Νωρίτερα την ίδια ημέρα, μιλώντας στην «Ενωμένη Ρωσία», το πολιτικό κόμμα του Κρεμλίνου, απέρριψε κάθε ιδέα τερματισμού του πολέμου: «Η ειδική στρατιωτική επιχείρηση συνεχίζεται», ορκίστηκε. «Θα προχωρήσουμε μόνο μπροστά».

Τι σήμανε η «επίσκεψη» της CIA στη Μόσχα

Πηγές κοντά στο Κρεμλίνο λένε ότι, μετά από αρκετές εβδομάδες σκέψης κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, φαίνεται να επέλεξε να κλιμακώσει την κατάσταση. Πράγματι, ένας μακροχρόνιος συνεργάτης του κ. Πούτιν λέει ότι είναι πιθανό να θεώρησε την επίσκεψη του κ. Ράτκλιφ ως ένδειξη αμερικανικής αδυναμίας.

Αυτή, σύμφωνα με την πηγή, ήταν η ερμηνεία του προέδρου για την επίσκεψη στη Μόσχα τον Νοέμβριο του 2021 του Μπιλ Μπερνς, διευθυντή της CIA του Τζο Μπάιντεν, για να τον προειδοποιήσει να μην εισβάλει στην Ουκρανία. Προχώρησε τρεις μήνες αργότερα.

Κανείς δεν μπορεί να ξέρει τι κρύβεται μέσα στο κεφάλι του Πούτιν. Αλλά οι λόγοι για την κλιμάκωση του πολέμου, όπως η απόφαση για εισβολή εξαρχής, είναι εσωτερικοί. Ο βασικός του στόχος ήταν πάντα η διατήρηση της εξουσίας του και, τελικά, η ζωή του:

Μια ανησυχία για το Κρεμλίνο είναι η εξάτμιση της σιωπηλής συναίνεσης του κοινού για τον πόλεμο. Οι βαθιές επιθέσεις από ουκρανικά drones σε διυλιστήρια και ηλεκτρονικούς λιανοπωλητές, μαζί με τους περιορισμούς στο διαδίκτυο που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες ασφαλείας, έχουν διαλύσει το επίχρισμα της κανονικής ζωής.

Μειώνεται η δημοτικότητα του Πούτιν

Το «Levada Centre», μια ανεξάρτητη δημοσκόπηση, αναφέρει ότι το 57% των Ρώσων περιγράφουν την κατάσταση ως «τεταμένη». Οι ερωτηθέντες αναφέρουν τον πόλεμο, τον αριθμό των νεκρών, την κινητοποίηση, τις επιθέσεις με drones και την έλλειψη αίσθησης του μέλλοντος. Η εμπιστοσύνη του κοινού στην τηλεοπτική προπαγάνδα μειώνεται και οι νέοι δημοσιεύουν εκκλήσεις για τον τερματισμό του πολέμου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η δημοτικότητα του Πούτιν μειώνεται.

Η διάθεση μεταξύ των ελίτ είναι ακόμη πιο άσχημη. Το μεγαλύτερο ζήτημα, λέει ένας άνθρωπος που γνωρίζει από μέσα, δεν είναι τόσο η οικονομία ή η έλλειψη στρατιωτικής επιτυχίας, όσο ο χρόνος που έχει σπαταλήσει ο πόλεμος: όποιο και αν είναι το αποτέλεσμα, σχεδόν πέντε χρόνια είναι μια αποτυχία. Υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση ότι ο τσάρος είναι «γυμνός», λέει ένα άλλο μέλος της ελίτ. Κανένα από τα οικονομικά ή πολιτικά προβλήματα της Ρωσίας δεν είναι μοιραίο για τον Πούτιν: έχει τους οικονομικούς πόρους και τον κατασταλτικό μηχανισμό για να συνεχίσει. Αλλά η αντίληψη έχει σημασία.

Ο Πούτιν μπορεί να εκφράζει τους στόχους του χρησιμοποιώντας τη γλώσσα της γεωπολιτικής, αλλά στην πραγματικότητα καθοδηγείται από την εγκληματική λογική του καθεστώτος του: ποτέ μην δείχνεις αδυναμία. Το ρωσικό σύστημα έχει υψηλή ανοχή στη βία, αλλά δεν συγχωρεί την αποτυχία.

Πιθανότατα πιστεύει ότι ο τερματισμός του πολέμου χωρίς να επιτευχθεί ούτε ο ελάχιστος στόχος του, δηλαδή η κατάληψη ολόκληρης της ανατολικής περιοχής Ντονμπάς της Ουκρανίας, θα τον έθετε σε σωματικό κίνδυνο. («Θα με κρεμάσουν», είπε σε μερικούς από τους φίλους του κάποια στιγμή κατά τη διάρκεια του πολέμου, σύμφωνα με έναν εσωτερικό άνθρωπο).

Εν τω μεταξύ, η συνέχιση του πολέμου στην τρέχουσα μορφή του δεν αποτελεί λύση. «Τα σενάρια που βασίζονται στην αδράνεια είναι μειονεκτικά για το Κρεμλίνο», λέει ένα μέλος της ρωσικής ελίτ: απλώς καταναλώνουν οικονομικούς πόρους και σπαταλούν πολιτικό κεφάλαιο.

Όλα αυτά μπορεί να κάνουν την κλιμάκωση να φαίνεται ελκυστική. Αλλά δεν είναι σαφές τι θα συνεπάγεται. Η Ρωσία είναι πιθανό να εντείνει τον υβριδικό πόλεμο και τη δολιοφθορά εναντίον των συμμάχων της Ουκρανίας και να στοχεύσει τις οδούς εφοδιασμού από την Ευρώπη προς την Ουκρανία. Οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών ανησυχούν ότι η Ρωσία μπορεί να στοχεύσει εργοστάσια στην Ευρώπη που κατασκευάζουν υλικό για την πολεμική προσπάθεια της Ουκρανίας. Αλλά πιστεύουν ότι ο Πούτιν δεν θέλει μια άμεση στρατιωτική αντιπαράθεση με το ΝΑΤΟ.

Επιπλέον 300-400 χιλιάδες στρατιώτες στην «κρεατομηχανή»

Εντός της Ουκρανίας, η κλιμάκωση σημαίνει σε μεγάλο βαθμό κλιμάκωση των ενεργειών που ήδη κάνει η Ρωσία. Στις 30 Αυγούστου, το υπουργείο Άμυνας της Ρωσίας δήλωσε ότι προετοιμάζει μια μαζική επίθεση στις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας.

Αλλά η Ουκρανία αναμένει ήδη τέτοιες επιθέσεις ως μέρος της ολοκληρωτικής επίθεσης της Ρωσίας για να συντρίψει τη θέλησή της αυτόν τον χειμώνα. Όσον αφορά τον χερσαίο πόλεμο, ρωσικές πηγές λένε ότι ο Πούτιν έχει δεσμευτεί να ρίξει επιπλέον 300.000-400.000 άνδρες στον «κρεατομηχανή».

Δεν χρειάζεται να ανακοινώσει νέο κύμα κινητοποίησης: δεν ανέστειλε ποτέ την αρχική του εντολή κινητοποίησης. Επιπλέον άνδρες πιθανότατα θα στρατολογηθούν με τη χρήση εξαναγκασμού από τις περιφερειακές κυβερνήσεις για να διατηρηθεί η οποιαδήποτε πολιτική δυσαρέσκεια περιορισμένη. Οι αρχές δοκιμάζουν ήδη το νέο σύστημα στρατολόγησης στην Πένζα, μια περιοχή 750 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Μόσχας.

Ο Πούτιν θα μπορούσε επίσης να εντείνει την καταστολή των υποτιθέμενων «εσωτερικών εχθρών», όχι επειδή αποτελούν απειλή για την εξουσία του, αλλά επειδή χρειάζεται να επιδείξει δύναμη. Τίποτα από αυτά δεν θα λύσει κανένα από τα προβλήματα της Ρωσίας. Είναι πιθανό μόνο να αυξήσει τα λαϊκά βάσανα και να συμβάλει στην αστάθεια, τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας.