Πώς το τηλεσκόπιο Roman συμπληρώνει τα Hubble και Webb για την πιο πλήρη εξερεύνηση του διαστήματος

Έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία ανάπτυξης και επένδυση άνω των 4 δισ. δολαρίων, το τηλεσκόπιο εκτοξεύθηκε την Κυριακή 30 Αυγούστου από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι στη Φλόριντα με πύραυλο Falcon Heavy της SpaceX.

Προορισμός του είναι το σημείο Λαγκράνζ L2, περίπου 1,5 εκατ. χιλιόμετρα από τη Γη, στην αντίθετη κατεύθυνση από τον Ήλιο. Το ταξίδι αναμένεται να διαρκέσει περίπου 100 ημέρες. Στην ίδια περιοχή βρίσκεται από το 2022 και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb.

Ένα «πανοραμικό» τηλεσκόπιο

Η μεγάλη διαφορά του Roman από το Hubble και το James Webb βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο παρατηρεί τον ουρανό. Τα δύο παλαιότερα τηλεσκόπια μπορούν να εστιάζουν με εξαιρετική λεπτομέρεια σε μικρές περιοχές του Διαστήματος. Το Roman σχεδιάστηκε ώστε να διατηρεί υψηλή ανάλυση, καλύπτοντας όμως πολύ μεγαλύτερο τμήμα του ουρανού κάθε φορά.

Η κάμερα ευρέος πεδίου διαθέτει 18 υπέρυθρους ανιχνευτές και προσφέρει οπτικό πεδίο περίπου 100 φορές μεγαλύτερο από εκείνο του Hubble. Παρότι ο κύριος καθρέφτης του έχει την ίδια διάμετρο με του Hubble, το Roman μπορεί να πραγματοποιεί έρευνες του ουρανού έως και 1.000 φορές ταχύτερα.

Χάρη σε αυτή τη δυνατότητα θα μπορεί να καταγράφει συστηματικά δισεκατομμύρια γαλαξίες, άστρα και άλλα ουράνια σώματα, δημιουργώντας μεγάλης κλίμακας χάρτες. Ο όγκος των δεδομένων αναμένεται τεράστιος: περίπου 11 terabytes ημερησίως.

Μαζί με τα Hubble και James Webb

Το Roman δεν σχεδιάστηκε για να αντικαταστήσει τα άλλα μεγάλα διαστημικά τηλεσκόπια, αλλά για να λειτουργεί συμπληρωματικά με αυτά. Θα ερευνά τεράστιες περιοχές του ουρανού, εντοπίζοντας αντικείμενα και φαινόμενα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος. Στη συνέχεια, τηλεσκόπια όπως το James Webb θα μπορούν να στρέφονται προς συγκεκριμένους στόχους και να τους εξετάζουν λεπτομερέστερα.

Το Hubble, από την πλευρά του, συνεχίζει τις παρατηρήσεις υψηλής ανάλυσης από την τροχιά του γύρω από τη Γη. Έτσι, τα τρία τηλεσκόπια μπορούν να προσφέρουν διαφορετικές αλλά συμπληρωματικές όψεις του σύμπαντος.

Σκοτεινή ενέργεια και εξωπλανήτες

Ένας από τους σημαντικότερους στόχους της αποστολής είναι η διερεύνηση της μυστηριώδους σκοτεινής ενέργειας, στην οποία αποδίδεται η επιταχυνόμενη διαστολή του σύμπαντος.

Σύμφωνα με το σημερινό κοσμολογικό μοντέλο, η σκοτεινή ενέργεια αντιστοιχεί περίπου στο 70% του σύμπαντος και η σκοτεινή ύλη στο 27%, ενώ η συνηθισμένη ύλη –από την οποία αποτελούνται τα άστρα, οι πλανήτες και οι άνθρωποι– περιορίζεται περίπου στο 5%.

Το Roman θα επιχειρήσει να φωτίσει αυτή την «αόρατη» πλευρά του σύμπαντος μετρώντας τις θέσεις και τις αποστάσεις περισσότερων από 2 δισ. γαλαξιών και παρατηρώντας χιλιάδες υπερκαινοφανείς αστέρες.

Παράλληλα, αναμένεται να δώσει σημαντική ώθηση στην αναζήτηση εξωπλανητών. Θα μπορεί να φωτογραφίζει απευθείας γιγάντιους πλανήτες, να εντοπίζει βραχώδεις κόσμους και «περιπλανώμενους πλανήτες» που δεν βρίσκονται σε τροχιά γύρω από κάποιο άστρο. Οι παρατηρήσεις αυτές θα μπορούσαν να προσφέρουν νέα στοιχεία για ένα από τα βασικά ερωτήματα της αστρονομίας: κατά πόσο το ηλιακό μας σύστημα αποτελεί συνηθισμένη περίπτωση ή εξαίρεση στον γαλαξία.