Πέντε βασικά συμπεράσματα από τις εκλογές στη Γερμανία - Ο ρόλος της οικονομίας στο αποτέλεσμα

Ακολουθούν πέντε βασικά συμπεράσματα από τις περιφερειακές εκλογές στο βορειοανατολικό κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας και στο Βερολίνο σύμφφωνα με το Reuters.

O Μερτς είναι αποδυναμωμένος, αλλά όχι (ακόμη) εκτός παιχνιδιού

Τα αποτελέσματα αποτελούν σημαντικό πλήγμα για τον Μερτς και το κόμμα του (CDU), καθώς οι ψηφοφόροι του στρέφονται μαζικά προς το AfD, αμφιβάλλοντας όλο και περισσότερο για την ικανότητα του 70χρονου πολιτικού να αναζωογονήσει τη γερμανική οικονομία και να μειώσει το κόστος ζωής.

Αντιμετωπίζοντας τα χαμηλότερα ποσοστά αποδοχής που έχουν καταγραφεί ποτέ για ηγέτη του κόμματος, ο Μερτς πιέζεται να υλοποιήσει τις μεταρρυθμίσεις που υποσχέθηκε, την ώρα που πληθαίνουν οι φωνές που ζητούν την παραίτησή του, μόλις 17 μήνες αφότου ανέλαβε τη θέση.

Αν και ο Μερτς έδειξε ότι προτίθεται να παραμείνει στη θέση του και να συνεχίσει το μεταρρυθμιστικό του πρόγραμμα, οι απώλειες της Κυριακής εγείρουν ερωτήματα σχετικά με τη θέση του εντός του CDU, το οποίο στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία κατέγραψε το χειρότερο αποτέλεσμα σε εκλογές κρατιδίου από το 1949.

Η αποδυναμωμένη θέση του Μερτς –ως ηγέτη του κόμματος που κυβερνά το μεγαλύτερο και ισχυρότερο κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης– θα μπορούσε να υπονομεύσει την ενότητα, σε μια συγκυρία όπου τα ακροδεξιά κόμματα κερδίζουν συνεχώς έδαφος, οι σχέσεις με τις ΗΠΑ έχουν ψυχρανθεί σημαντικά και οι οικονομικές πιέσεις εντείνονται.

Το AfD εδραιώνεται

Το AfD σημείωσε σημαντική άνοδο και στα δύο κρατίδια και αναδείχθηκε σε ισχυρότερο κόμμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό του σε σχέση με το 2021.

Πρόκειται για τη δεύτερη φορά μέσα σε δύο εβδομάδες που το AfD συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό ψήφων σε εκλογές γερμανικού κρατιδίου - μετά τη νίκη του στη Σαξονία-Άνχαλτ νωρίτερα αυτόν τον μήνα - ενισχύοντας τη δυναμική του ενόψει των ομοσπονδιακών εκλογών του 2029.

Το AfD, το οποίο προηγείται ήδη στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο με ποσοστό 29%, έχει κερδίσει υποστήριξη χάρη στις δεσμεύσεις του για αυστηρά μέτρα απέλασης αλλοδαπών που δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στη Γερμανία, καθώς και για την επιστροφή στη φθηνή ρωσική ενέργεια και την προώθηση πιο συντηρητικών αξιών, με επίκεντρο το παραδοσιακό οικογενειακό πρότυπο.

Ωστόσο, άλλα μεγάλα κόμματα αποφεύγουν τη συνεργασία με το AfD, ακολουθώντας μια στρατηγική «τείχους προστασίας», γεγονός που καθιστά απίθανο το ενδεχόμενο να κυβερνήσει το κόμμα στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία ή στο Βερολίνο, όπου κατέλαβε την τρίτη θέση.

Η συγκρότηση κυβερνήσεων συνεργασίας γίνεται δύσκολη

Καθώς το AfD κερδίζει έδαφος και οι ψηφοφόροι μοιράζονται σε περισσότερα κόμματα, η επίτευξη σταθερών πλειοψηφιών καθίσταται δυσκολότερη. Τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν ότι μια μελλοντική κυβέρνηση στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία θα χρειαζόταν τη συμμετοχή τριών κομμάτων για να λειτουργήσει.

Αυτός ο κατακερματισμός θα απαιτήσει μεγαλύτερους συμβιβασμούς σε μια χώρα που παραδοσιακά κυβερνάται από σχήματα δύο κομμάτων. Ο τριμερής συνασπισμός του 2021 - η πρώτη τέτοια συνεργασία σε ομοσπονδιακό επίπεδο - κατέρρευσε μετά από λιγότερο από τρία χρόνια.

Η στρατηγική του «τείχους προστασίας» έχει εμποδίσει μέχρι στιγμής την άνοδο του AfD στην εξουσία, ωστόσο η διευρυνόμενη απήχηση του κόμματος στους ψηφοφόρους εγείρει ερωτήματα σχετικά με το αν η στρατηγική αυτή παραμένει βιώσιμη.

Οι εξελίξεις αυτές αναγκάζουν τα αντίπαλα κόμματα να εξετάσουν εναλλακτικά σενάρια συνεργασίας. Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το πιθανότερο σενάριο φαίνεται να είναι η προσθήκη των Πρασίνων στον υφιστάμενο συνασπισμό του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) —που κατέλαβε τη δεύτερη θέση— και του κόμματος «Η Αριστερά» (Die Linke).

Στο Βερολίνο, το νικητήριο κόμμα «Η Αριστερά» θα μπορούσε να σχηματίσει πλειοψηφία με το SPD και τους Πράσινους.

Η οικονομική ανησυχία αποτυπώνεται στην κάλπη

Η αδύναμη οικονομία της Γερμανίας αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα των εκλογών, καθώς ψηφοφόροι από όλο το πολιτικό φάσμα εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους για το υψηλό κόστος ζωής και την οικονομική αβεβαιότητα.

Η προεκλογική εκστρατεία και στα δύο κρατίδια διεξήχθη εν μέσω της ραγδαίας αύξησης των τιμών των καυσίμων - που συνδέεται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή - και των δεκάδων χιλιάδων νέων περικοπών θέσεων εργασίας στη γερμανική βιομηχανία. Η πολυετής οικονομική στασιμότητα έχει ωθήσει ορισμένους ψηφοφόρους να αναζητήσουν λύσεις εκτός του παραδοσιακού πολιτικού φάσματος.

Στο Βερολίνο, το κόμμα «Η Αριστερά» βρήκε ανταπόκριση εστιάζοντας στο πρόβλημα της έλλειψης κατοικιών στην πόλη, δεσμευόμενο να κατασκευάσει νέες κατοικίες με προσιτό ενοίκιο, να μειώσει αναγκαστικά τις καταβολές για στέγαση σε ακίνητα που υπερβαίνουν κατά 20% ή περισσότερο τον τοπικό μέσο όρο και να περιορίσει τις βραχυπρόθεσμες μισθώσεις για τουριστικούς σκοπούς.

Το AfD κέρδισε υποστήριξη προτείνοντας την επαναλειτουργία του αγωγού φυσικού αερίου Nord Stream από τη Ρωσία, ο οποίος καταλήγει στο Μεκλεμβούργο - Δυτική Πομερανία. Το κόμμα υποστηρίζει ότι η επαναλειτουργία του αγωγού για τη μεταφορά ρωσικού φυσικού αερίου θα μείωνε το ενεργειακό κόστος.

Οι ψηφοφόροι απομακρύνονται από τα κόμματα του Κέντρου

Το κόμμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς Die Linke σημείωσε επίσης σημαντικά κέρδη, καθώς απογοητευμένοι ψηφοφόροι απομακρύνθηκαν από τα κόμματα του πολιτικού κατεστημένου.
Στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, το Die Linke προσέλκυσε 28.000 ψηφοφόρους από το συντηρητικό CDU (του Μερτς) και 45.000 από το κεντροαριστερό SPD, σύμφωνα με δημοσκόπηση της εταιρείας infratest dimap για λογαριασμό του τηλεοπτικού δικτύου ARD.

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν τη διαρκώς αυξανόμενη απήχηση του κόμματος στην παραδοσιακή βάση της εργατικής τάξης που στήριζε το SPD.

Η πρωθυπουργός του κρατιδίου του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας, Μανουέλα Σβέσινγκ (SPD), δήλωσε ότι η αντίθεση στην παροχή βοήθειας προς την Ουκρανία και η υποστήριξη για τον αγωγό Nord Stream - που συνέδεε τη Γερμανία με τη Ρωσία και πλέον δεν λειτουργεί - αποτέλεσαν δύο από τους λόγους για τους οποίους ψηφοφόροι της περιοχής της πρώην Ανατολικής Γερμανίας στράφηκαν προς το AfD, το οποίο θεωρείται φιλικά διακείμενο προς τη Ρωσία.

Στο Βερολίνο, το SPD έχασε περίπου 36.000 ψηφοφόρους υπέρ του κόμματος της Αριστεράς (Die Linke), σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία. Οι Πράσινοι, οι οποίοι συχνά διαδραματίζουν ρόλο ρυθμιστή στη γερμανική πολιτική σκηνή, έχασαν 51.000 ψηφοφόρους προς το ίδιο κόμμα.