Πάνω από 25.000 απελάσεις από τις ΗΠΑ - Τι δείχνει έρευνα της Forbidden Stories

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν 72 δημοσιογράφοι από 23 μέσα ενημέρωσης σε 15 χώρες και συντονίστηκε από την κοινοπραξία Forbidden Stories, αποκαλύπτει ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει προβλέψει τουλάχιστον 410 εκατ. δολάρια για την εφαρμογή των συμφωνιών αυτών.

Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026, τουλάχιστον 25.447 άνθρωποι είχαν ήδη μεταφερθεί σε 28 χώρες. Περίπου 20.000 από αυτούς στάλθηκαν στο Μεξικό, ενώ οι υπόλοιποι διασκορπίστηκαν σε χώρες της Αφρικής, της Λατινικής Αμερικής και του Ειρηνικού.

Συμφωνίες με διαφορετικούς όρους

Οι όροι δεν είναι ίδιοι σε όλες τις περιπτώσεις. Ορισμένες χώρες δέχονται συγκεκριμένες εθνικότητες, ενώ άλλες έχουν συμφωνήσει να υποδέχονται ακόμη και άτομα με ποινικό μητρώο.

Σύμφωνα με την Forbidden Stories, η Ουάσινγκτον προσέγγισε 49 από τις 54 χώρες της Αφρικής αναζητώντας συμφωνίες για την υποδοχή πολιτών τρίτων χωρών.

Προηγούμενη έρευνα του AFP είχε καταγράψει πιέσεις προς αφρικανικές κυβερνήσεις, μεταξύ άλλων μέσω απειλών για περιορισμούς στις βίζες, περικοπές βοήθειας ή εμπορικά μέτρα.

«Νομική μαύρη τρύπα»

Η πρακτική έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από νομικούς και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Δικηγόροι που μίλησαν στο AFP περιέγραψαν την κατάσταση πολλών απελαθέντων ως «νομική μαύρη τρύπα», καθώς μεταφέρονται σε χώρες με τις οποίες δεν έχουν δεσμούς και σε ορισμένες περιπτώσεις κρατούνται χωρίς να τους έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.

Μόλις την Παρασκευή, ομοσπονδιακό εφετείο στις ΗΠΑ έκρινε ότι οι μετανάστες πρέπει να έχουν ουσιαστική δυνατότητα να αμφισβητήσουν την απομάκρυνσή τους σε τρίτη χώρα, εφόσον φοβούνται ότι κινδυνεύουν να υποστούν διώξεις ή βασανιστήρια εκεί.

Ο ρόλος της «Υπηρεσίας Αναμετανάστευσης»

Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρίσκεται μια σχετικά άγνωστη υπηρεσία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, η Office of Remigration (Υπηρεσία Αναμετανάστευσης), η οποία δημιουργήθηκε τον Μάιο του 2025 και, σύμφωνα με την έρευνα, έχει αναλάβει μεγάλο μέρος των επαφών και των πληρωμών προς τρίτες χώρες.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Καμερούν. Η χώρα υπέγραψε τον Δεκέμβριο του 2025 μνημόνιο συνεννόησης με τις ΗΠΑ για την υποδοχή απελαθέντων. Λίγο αργότερα ακολούθησαν νέα αμερικανικά κονδύλια για προγράμματα υγείας και για δράσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Το πρώτο αεροσκάφος με απελαθέντες έφθασε στη χώρα στις 14 Ιανουαρίου.

Εκατομμύρια σε κυβερνήσεις και οργανισμούς

Σε άλλες περιπτώσεις προβλέπονται άμεσες πληρωμές προς κυβερνήσεις.

Το Παλάου, κράτος του Ειρηνικού με περίπου 18.000 κατοίκους, συμφώνησε να δεχθεί έως 75 ανθρώπους από τρίτες χώρες έναντι 7,5 εκατ. δολαρίων. Μέχρι σήμερα έχουν μεταφερθεί εκεί μόλις τρεις.

Στο Εσουατίνι έχουν φθάσει από τον Ιούλιο του 2025 συνολικά 32 άτομα, στο πλαίσιο συμφωνίας αξίας άνω των 5 εκατ. δολαρίων που προβλέπει την υποδοχή έως και 160 ανθρώπων.

Από τα 410 εκατ. δολάρια που έχουν προβλεφθεί συνολικά, περίπου 81 εκατ. προορίζονται απευθείας για κυβερνήσεις. Περισσότερα από 178 εκατ. προβλέπονται για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης και 123 εκατ. για την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες.

Η Ύπατη Αρμοστεία έχει δηλώσει ότι δεν αποτελεί μέρος των διμερών συμφωνιών και ότι τα κονδύλια χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της εντολής της για την ενίσχυση των συστημάτων ασύλου. Από την πλευρά του, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης υποστηρίζει ότι αποδέχεται χρηματοδότηση όταν κρίνει πως αυτή μπορεί να βελτιώσει τις συνθήκες για τους μετανάστες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εγκρίνει την πολιτική των απελάσεων.