Η ΕΕ προειδοποιεί τις κυβερνήσεις: «Περιορίστε την κατανάλωση ενέργειας για να «βγει» ο χειμώνας»

«Σας καλώ να εξετάσετε τη λήψη, ή τη συνέχιση της λήψης, μέτρων που μπορούν να διατηρήσουν τις εισροές ή να μειώσουν τη ζήτηση για φυσικό αέριο και ηλεκτρισμό για όσο διάστημα είναι αναγκαίο», αναφέρει η επιστολή που είδε το Euronews, επισημαίνοντας ότι η κατάσταση «δεν έχει βελτιωθεί» από την πρώτη προειδοποίηση του Γιόργκενσεν τον Μάρτιο.

Η προειδοποίηση έρχεται τη στιγμή που οι αποθηκευτικοί χώροι φυσικού αερίου της ΕΕ είναι γεμάτοι περίπου κατά 70 %, δηλαδή περίπου 12 ποσοστιαίες μονάδες κάτω από το αντίστοιχο περσινό επίπεδο, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του εμπορικού συνδέσμου Gas Infrastructure Europe.

Η συνεχιζόμενη διαταραχή των προμηθειών από τη Μέση Ανατολή και ο σφοδρός ανταγωνισμός από την Ασία για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) ωθούν τις τιμές προς τα πάνω, απειλώντας με κρίση εφοδιασμού.

Ο ολλανδικός κόμβος TTF, το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς για τις τιμές του φυσικού αερίου, διαπραγματεύεται γύρω στα 72 ευρώ/MWh, δηλαδή κατά 40 ευρώ/MWh υψηλότερα από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ΗΠΑ και Ισραήλ ξεκίνησαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν.

Αναλυτές προειδοποιούν ότι η τιμή είναι πιθανό να εκτιναχθεί πάνω από τα 100 ευρώ/MWh στην καρδιά του χειμώνα, εάν οι όγκοι εξαγωγών LNG από τον Κόλπο δεν αυξηθούν ή αν η συντήρηση στο νορβηγικό σύστημα παρατείνει τους περιορισμούς στις εξαγωγές.

Παράδειγμα η ενεργειακή κρίση του 2022

Ο επικεφαλής της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ σημείωσε ότι η χαμηλότερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής μπορεί να σημαίνει ότι καταναλώνεται λιγότερο φυσικό αέριο στις μονάδες παραγωγής, μειώνοντας την πίεση τόσο στις προμήθειες αερίου όσο και στις τιμές του ρεύματος. Τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις έχουν ήδη υποστεί τις συνέπειες στους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ οι κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις να προστατεύσουν τους καταναλωτές από ένα ακόμη σοκ ανόδου των τιμών.

Η Κομισιόν παραπέμπει συγκεκριμένα σε μέτρα που εφαρμόστηκαν κατά την ενεργειακή κρίση του 2022, όπως η μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής, η ενθάρρυνση των καταναλωτών να μεταφέρουν τη ζήτηση μέσω «έξυπνων» μετρητών και λιανικών τιμολογίων, ο περιορισμός του θερμοστάτη σε δημόσια κτίρια, οι περιορισμοί στη θέρμανση εξωτερικών χώρων και η απενεργοποίηση περιττού δημόσιου φωτισμού τη νύχτα.

Ωστόσο, ο Γιόργκενσεν δεν προτείνει την επιβολή υποχρεωτικών μέτρων.

«Εθελοντικά και καλά σχεδιασμένα μέτρα μείωσης της ζήτησης αποδείχθηκαν χρήσιμα κατά την ενεργειακή κρίση του 2022 και μπορούμε να αντλήσουμε διδάγματα από εκείνη την εμπειρία για την τρέχουσα κατάσταση», αναφέρει η επιστολή.

Παρ’ όλα αυτά, ο επικεφαλής της ενεργειακής πολιτικής της ΕΕ παραπέμπει επίσης τους υπουργούς στα εθνικά σχέδια έκτακτης ανάγκης, τα οποία περιλαμβάνουν εργαλεία που θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν αν οι συνθήκες επιδεινωθούν, όπως διακοπτόμενα συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου και μετατροπή μονάδων ηλεκτροπαραγωγής με φυσικό αέριο σε άλλα καύσιμα.

Όχι πανικός για τα αποθέματα

Ο Γιόργκενσεν ενθάρρυνε επίσης τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να αξιοποιήσουν την ευελιξία που παρέχουν οι κανόνες της ΕΕ για την αποθήκευση φυσικού αερίου ώστε να αποφύγουν τις αγορές πανικού και να εξετάσουν έναν στόχο πληρότητας 80%, αντί να πιέζουν επιθετικά για τον στόχο του 90%.

Κανονικά, η πλήρωση των αποθηκών συνδέεται με την ασφάλεια, καθώς όσο περισσότερο αέριο υπάρχει στο έδαφος τόσο μεγαλύτερο είναι το «μαξιλάρι» όταν αυξάνεται η ζήτηση τον χειμώνα. Όμως η αγορά μεγάλων ποσοτήτων αερίου όταν οι διεθνείς αγορές είναι ήδη σφιχτές μπορεί από μόνη της να ωθήσει τις τιμές ακόμη υψηλότερα.

Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι η επίτευξη ποσοστού πλήρωσης κοντά στο 80% μπορεί, υπό τις σημερινές συνθήκες, να είναι επαρκής για τον χειμώνα, επιτρέποντας παράλληλα στις χώρες να απλώσουν τις αγορές τους σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα και να αποφύγουν ένα κυνήγι της τελευταίας στιγμής για φυσικό αέριο.

Ο Δανός επίτροπος άφησε να εννοηθεί ότι η ΕΕ μπαίνει στον χειμώνα με ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό σύστημα από ό,τι πριν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι βρίσκεται σε άνετη θέση.

«Παρότι τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ είναι εξαιρετικά χαμηλά και η κατάσταση παραμένει δύσκολη, προς το παρόν δεν υπάρχουν άμεσοι κίνδυνοι για την ασφάλεια του εφοδιασμού», αναφέρει η επιστολή.

Από την τιμή στην προσφορά

Παρά τις διαβεβαιώσεις, οι Βρυξέλλες δεν μιλούν πλέον μόνο για την προστασία των καταναλωτών από τις υψηλές τιμές. Ζητούν από τις κυβερνήσεις της ΕΕ να διαχειριστούν τη ζήτηση, καθώς η ίδια η κατανάλωση μετατρέπεται σε μέρος του προβλήματος της προσφοράς.

«Όπως συζητήσαμε στην Energy Union Task Force, αντιμετωπίζουμε μια κρίση τιμών που συνδέεται με μια κρίση εφοδιασμού», αναφέρει η επιστολή.

Προς το παρόν, οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να διακρίνουν προσεκτικά ανάμεσα σε μια επιδεινούμενη κατάσταση τιμών και μια άμεση πραγματική έλλειψη, τονίζοντας ότι προς το παρόν δεν υπάρχει άμεσος κίνδυνος για την ασφάλεια του εφοδιασμού.

Η ΕΕ μπορεί να διαθέτει αρκετό φυσικό αέριο για να βγάλει τον χειμώνα, όμως η εξασφάλισή του ενδέχεται να έχει πολύ υψηλότερο κόστος, ιδιαίτερα αν οι παγκόσμιες αγορές LNG παραμείνουν σφιχτές και τα ευρωπαϊκά κράτη αναγκαστούν να ανταγωνιστούν άλλους αγοραστές.