Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο: Η επόμενη μέρα των αμερικανικών κυρώσεων και η στάση της Ευρώπης

Η αμερικανική πίεση επεκτείνεται πλέον από τους δικαστές και τους εισαγγελείς στο ίδιο το Δικαστήριο και στις συναλλαγές που υποστηρίζουν το έργο του.

Τι προβλέπουν οι κυρώσεις

Τα μέτρα προβλέπουν τη δέσμευση περιουσιακών στοιχείων του ΔΠΔ που υπάγονται στην αμερικανική δικαιοδοσία και την απαγόρευση συναλλαγών Αμερικανών πολιτών και επιχειρήσεων με το Δικαστήριο.

Οι περιορισμοί μπορούν να επηρεάσουν εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στο δικαστήριο, δυσχεραίνοντας την πρόσβασή του σε χρηματοπιστωτικές συναλλαγές και τεχνολογική υποστήριξη.

Προβλέπεται, ωστόσο, εξάμηνη μεταβατική περίοδος. Παράλληλα, η αρμόδια υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, OFAC, εξέδωσε ειδικές άδειες για ορισμένες συναλλαγές που σχετίζονται με τηλεπικοινωνίες και επιχειρησιακό λογισμικό, πληρωμές συντάξεων και συγκεκριμένους κρατουμένους.

Οι εξαιρέσεις σημαίνουν ότι δεν διακόπτονται αυτομάτως όλες οι υπηρεσίες προς το ΔΠΔ. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνδέει το χρονικό περιθώριο με την απαίτησή του να αντιμετωπιστούν οι αμερικανικές ενστάσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο προσαρμογής του ανάλογα με την εξέλιξη των επαφών.

Γιατί η Ουάσινγκτον στρέφεται κατά του ΔΠΔ

Η κυβέρνηση Τραμπ παρουσιάζει την απόφαση ως μέτρο προστασίας της αμερικανικής κυριαρχίας και των πολιτών της από διώξεις του Δικαστηρίου.

«Ο πρόεδρος Τραμπ δεν θα επιτρέψει ποτέ στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο να ασκήσει διώξεις κατά Αμερικανών», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον επιδιώκει να αποκόψει τους πόρους του θεσμού και να περιορίσει τη λειτουργία του.

Στο υπόβαθρο της σύγκρουσης βρίσκονται τα εντάλματα σύλληψης κατά Ισραηλινών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, για φερόμενα εγκλήματα στη Γάζα, καθώς και η παλαιότερη έρευνα για ενέργειες Αμερικανών στρατιωτικών στο Αφγανιστάν. Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν συμμετέχουν στο Καταστατικό της Ρώμης, την ιδρυτική συνθήκη του ΔΠΔ.

Η ευρωπαϊκή απάντηση και το περιθώριο διαλόγου

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε βαθιά λυπηρή την αμερικανική ανακοίνωση και εξέφρασε τη σταθερή στήριξή της στο ΔΠΔ. Δεσμεύτηκε να συνεργαστεί στενά με το Δικαστήριο και τα 125 κράτη που συμμετέχουν στο Καταστατικό της Ρώμης, προκειμένου να διαφυλαχθεί η ανεξαρτησία του.

«Η ΕΕ είναι έτοιμη να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα», ανέφερε η Κομισιόν, επισημαίνοντας επίσης την ανάγκη προστασίας των συμφερόντων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά.

Η Επιτροπή δεν ανακοίνωσε συγκεκριμένο πακέτο αντιμέτρων. Υπογράμμισε, πάντως, ότι η εξάμηνη προθεσμία αφήνει περιθώριο για διάλογο. Τη στήριξή τους στο ΔΠΔ εξέφρασαν η Γερμανία, η Δανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, μαζί με τον Καναδά και την Ιαπωνία.

Η Ελβετία απέρριψε τις κυρώσεις, τις απειλές και κάθε μέτρο που υπονομεύει την ανεξαρτησία του Δικαστηρίου και την ικανότητά του να εκπληρώνει την αποστολή του. Η Βέρνη υπογράμμισε τον ρόλο του στην καταπολέμηση της ατιμωρησίας για τα σοβαρότερα διεθνή εγκλήματα.

Καταδίκη από τον ΟΗΕ και τη Διεθνή Αμνηστία

Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, δήλωσε μέσω του εκπροσώπου του ότι οι κυρώσεις καταφέρουν «σοβαρό πλήγμα» στη συλλογική προσπάθεια για τη διεθνή ποινική δικαιοσύνη.

Ο Ύπατος Αρμοστής για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Φόλκερ Τουρκ, τις χαρακτήρισε «απαράδεκτες», υπενθυμίζοντας ότι η Ουάσινγκτον είχε ήδη στοχοποιήσει δικαστές και αξιωματούχους του ΔΠΔ.

Η Διεθνής Αμνηστία κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αντισταθεί στα μέτρα, καταγγέλλοντας μια «υπαρξιακή επίθεση» κατά του θεσμού.

«Οι κυρώσεις του προέδρου Τραμπ έχουν στόχο να απομονώσουν και τελικά να καταστρέψουν το ΔΠΔ. Αυτή η υπαρξιακή επίθεση πρέπει να σταματήσει», δήλωσε η αξιωματούχος της οργάνωσης, Έρικα Γκεβάρα Ρόσας.

«Το Δικαστήριο δεν μπορεί να σταθεί μόνο του»

Το ΔΠΔ απέρριψε κατηγορηματικά την αμερικανική απόφαση, χαρακτηρίζοντάς την προσπάθεια παρεμπόδισης της απονομής δικαιοσύνης και επίθεση στα θεμέλια της διεθνούς έννομης τάξης.

Η πρόεδρός του, Τομόκο Ακάνε, διαμήνυσε ότι θα συνεχίσει να εκπληρώνει την αποστολή του με ανεξαρτησία και αμεροληψία, βάσει του νόμου και των αποδεικτικών στοιχείων.

«Το Δικαστήριο δεν μπορεί να σταθεί μόνο του. Η τύχη του βρίσκεται πλέον και στα χέρια των κρατών που το ίδρυσαν», υπογράμμισε στην ανακοίνωσή του.

Τι σημαίνει η απόφαση στην πράξη

Οι κυρώσεις δεν καταργούν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, ούτε ακυρώνουν αυτομάτως τις υποθέσεις του. Μπορούν, όμως, να δυσχεράνουν τις πληρωμές, την ασφαλιστική κάλυψη και τη συνεργασία με παρόχους τεχνολογίας, επηρεάζοντας την καθημερινή εργασία του.

Σύμφωνα με το Reuters, το Δικαστήριο είχε ήδη αρχίσει να προετοιμάζεται, αναζητώντας εναλλακτικές λύσεις για το λογισμικό, τις τραπεζικές υπηρεσίες και την ασφάλιση υγείας του προσωπικού του.

Το διακύβευμα αφορά τη δυνατότητά του να συνεχίσει έρευνες και διώξεις για γενοκτονία, εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και το έγκλημα της επιθετικότητας, όταν οι εθνικές αρχές δεν μπορούν ή δεν θέλουν να ενεργήσουν.

Οι επόμενοι μήνες θα δείξουν εάν η διεθνής στήριξη μπορεί να εξασφαλίσει εναλλακτικές τραπεζικές και τεχνολογικές υπηρεσίες για το ΔΠΔ. Παράλληλα, οι επαφές με την Ουάσινγκτον θα καθορίσουν εάν υπάρχει περιθώριο αποκλιμάκωσης πριν από την πλήρη εφαρμογή των περιορισμών.