Οι «27» ζητούν στοχευμένα μέτρα για την ενεργειακή κρίση - Η παρέμβαση Μητσοτάκη και τα καύσιμα

Στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τα οποία δημοσιεύθηκαν στις δύο τα ξημερώματα ώρα Βελγίου (μία τα ξημερώματα ώρα Ελλάδας), γεγονός ενδεικτικό των δύσκολων διαπραγματεύσεων μεταξύ των ηγετών, το ενεργειακό ζήτημα, στο πλαίσιο της ενότητας για την ανταγωνιστικότητα, αναδεικνύεται ως βασική προτεραιότητα.

Ειδικότερα, τονίζεται η ανάγκη αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους με βραχυπρόθεσμες παρεμβάσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες των κρατών μελών, παράλληλα με τη διατήρηση της πορείας προς την ενεργειακή μετάβαση και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

• «Τα συμπεράσματα δεν ανταποκρίνονται στην κατάσταση» - Πιέσεις Μητσοτάκη στην ΕΕ για την ενέργεια

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει το κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον απαιτείται, να προτείνει περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές συνθήκες των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των διαφορών στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας».

Παράλληλα, «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο χαιρετίζει την παρουσίαση από την Επιτροπή της πρότασης για την αναβολή ορισμένων υποχρεώσεων που απορρέουν από τον κανονισμό για το μεθάνιο». Χαιρετίζει επίσης την πρόθεση της Επιτροπής «να παρατείνει το προσωρινό πλαίσιο κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς τομείς που πλήττονται περισσότερο, να αναπτύξει ένα βραχυπρόθεσμο πλαίσιο για τη βελτιστοποίηση της δυναμικότητας και της αποδοτικότητας των διυλιστηρίων της ΕΕ και να αναλάβει πρωτοβουλίες για την εθελοντική συγκέντρωση της ζήτησης ενέργειας».

Τέλος, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει την ανάγκη μείωσης των διοικητικών και κανονιστικών επιβαρύνσεων, ιδίως για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, μέσω της απλούστευσης και της επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης, καθώς και της αποφυγής περιττών γραφειοκρατικών υποχρεώσεων.

Για τον προϋπολογισμό σύμφωνα με το politico προκειμένου να φέρει τις πλευρές πιο κοντά σε μια συμφωνία, ο Κόστα υποσχέθηκε να προωθήσει ζητήματα που αφορούν φόρους σε επίπεδο ΕΕ —τους λεγόμενους «ιδίους πόρους»— με στόχο τη χρηματοδότηση του επόμενου επταετούς προϋπολογισμού και τη μείωση των εθνικών συνεισφορών.

Ο ίδιος θα εξετάσει τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την επιβολή φόρων σε εταιρείες κρυπτονομισματων, στον διαδικτυακό τζόγο και στους κολοσσούς της τεχνολογίας, καθώς και μια ελληνική πρόταση για την απόδοση στον προϋπολογισμό της ΕΕ των εσόδων από μελλοντικές εθνικές πωλήσεις φάσματος για την τεχνολογία κινητής τηλεφωνίας 6G.

Τα αιτήματα της Αθήνας και η δυσαρέσκεια Μητσοτάκη

Η Αθήνα προσήλθε στην πρώτη ημέρα της Συνόδου με τρία ξεκάθαρα αιτήματα. Να δοθεί με κάποιον τρόπο δημοσιονομική ευελιξία στα Κράτη Μέλη για να ξοδέψουν περισσότερα, ώστε να στηριχθούν οι πολίτες, παρασκηνιακά να δοθεί ρευστότητα μέσα από την ρήτρα ενέργειας και να διασωθεί το αγροτικό ταμείο ακέραιο στον επόμενο επταετή προϋπολογισμό. Όλα τα μέτωπα ήταν δύσκολα.

Ο Πρωθυπουργός έδωσε τον τόνο των Νότιων, καθώς προσερχόμενος ζήτησε να υπάρξει μία ευρωπαϊκή απάντηση στο κόστος της ενέργειας και αποκάλυψε πως θα αιτηθεί να συμπεριληφθεί στα συμπεράσματα μία πρόβλεψη που θα ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει πρόσθετα μέτρα ώστε να μπορέσουν να στηριχθούν οι πολίτες και οι επιχειρήσεις.

Παρόμοια στάση από Ισπανία και Φινλανδία. «Το κόστος ζωής αυξάνεται και ιδιαίτερα οι τιμές της ενέργειας, οι οποίες υπονομεύουν την αγοραστική δύναμη των πολιτών μας, των νοικοκυριών μας» δήλωσε ο Πέδρο Σάντσεθ, με τον Πρωθυπουργό της Φινλανδίας να δηλώνει «χρειαζόμαστε μεσοπρόθεσμα μέτρα, γιατί πρέπει να εγγυηθούμε τις φθηνές τιμές ενέργειας για τους πολίτες και τις επιχειρήσεις μας».

Εντός Συνόδου δόθηκε μάχη, «Νότιων και Βόρειων», ή αλλιώς «φίλων της Συνοχής» και «φειδωλών» και τέτοια πρόβλεψη στα Συμπεράσματα δεν μπήκε αν και μετά τις αντιδράσεις το θέμα ξανασυζητήθηκε.

«Τα συμπεράσματα δεν ανταποκρίνονται στον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασης που δημιουργούν οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας. Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου, προκειμένου να προσφέρουμε στοχευμένα, προσαρμοσμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης σε ευάλωτα νοικοκυριά και επιχειρήσεις» δήλωσε κεκλεισμένων των θυρών στους ομολόγους του ο Κυριάκος Μητσοτάκης και υπογράμμισε πως τα μέτρα θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν από τα υπερ έσοδα του ΦΠΑ λόγω του υψηλότερου πληθωρισμού.

«Κόλλημα» και για τις νέες χρεώσεις στα καύσιμα

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε κεκλεισμένων των θυρών την επείγουσα ανάγκη επανεξέτασης βασικών χαρακτηριστικών του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). «Παρότι το ETS θα πρέπει να παραμείνει βασικός πυλώνας της στρατηγικής της ΕΕ για την απανθρακοποίηση, δεν μπορεί να λειτουργεί σαν να μην έχουν αλλάξει οι συνθήκες από την χρονική στιγμή υιοθέτησή του» σημείωσε.

Όπως αποδείχθηκε όμως ελάχιστο ενδιαφέρον υπήρξε μεταξύ των ηγετών για την κατάργηση του ETS2 —της δεύτερης φάσης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών, η οποία θα ξεκινήσει το 2028 και θα επιβάλει κόστος στον άνθρακα για τα κτίρια και τα καύσιμα, με τη Γερμανία να τάσσεται επίσης κατά της κατάργησης του εν λόγω μηχανισμού.

«Οι 6 χώρες που ζητούσαν την αναβολή σπατάλησαν τον χρόνο των ηγετών της ΕΕ, προκαλώντας μια συζήτηση για την ενέργεια —με επίκεντρο το ETS— που διήρκεσε περισσότερο από δύο ώρες και αποσπούσε την προσοχή από άλλα ζητήματα» φέρεται να δήλωσε ένας διπλωμάτης.

Άλλοι τόνισαν ότι πρόκειται για νομοθεσία που έχει οριστικοποιηθεί και δεν πρόκειται να αλλάξει ξανά, δεδομένου ότι η ΕΕ είχε ήδη συμφωνήσει να μεταθέσει την έναρξη του ETS2 από το 2027 στο 2028. Ένας άλλος διπλωμάτης χαρακτήρισε απαράδεκτη την καθυστέρηση του ETS2, άποψη με την οποία συμφώνησαν πολλές χώρες.