Προϋπολογισμός, διαδηλώσεις, Ουκρανία: Η ΕΕ αντιμέτωπη με την «τέλεια πολιτική καταιγίδα»

Την ώρα που οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη συμφωνίας ως προς τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό στην ιστορία της αναδεικνύονται σε «δύσκολη εξίσωση», ταυτόχρονα καλείται να καλύψει ένα τεράστιο χρηματοδοτικό κενό για την Ουκρανία, αλλά και να διαχειριστεί τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα.

Την τέλεια «πολιτική καταιγίδα» συμπληρώνουν οι βίαιες διαδηλώσεις, περιπλέοκοντας ακόμα περισσότερο τα πράγματα, όπως αναφέρει το Politico.

«Όλοι κατανοούσαν ότι πρέπει να καταλήξουμε... σε μια πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους», δήλωσε ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, σε συνέντευξή του στο περιθώριο της περασμένης Συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, αναφερόμενος στις δύσκολες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης.

Ωστόσο, οι εκλογές στην Ισπανία καθιστούν κάτι τέτοιο πλέον ανέφικτο, σημείωσε. Επιπλέον, το επόμενο έτος «θα είναι η σειρά της Γαλλίας, της Ιταλίας» και άλλων χωρών να προσέλθουν στις κάλπες, πρόσθεσε ο κ. Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη περισσότερες περιπλοκές για το ευρωπαϊκό μπλοκ.

Αν συνυπολογιστούν και οι πολυπληθείς διαδηλώσεις και το «κύμα» βίας που σαρώνει τη Γαλλία, τότε τα πράγματα δυσκολεύουν περαιτέρω.

Το δίλημμα της Ε.Ε.

Η Ε.Ε. βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές δίλημμα: οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν όλες προς εκλογές ή πολιτική αναταραχή, γεγονός που ενδέχεται να «παραλύσει» την ικανότητα των κρατών μελών να επιτελέσουν οποιοδήποτε έργο.

Η Ισπανία προσέρχεται στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με την κεντροδεξιά και την άκρα δεξιά να βρίσκονται σε τροχιά ανάληψης της εξουσίας. Η Γαλλία αλλάζει πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την ηγετική μορφή της άκρας δεξιάς, Μαρίν Λεπέν. Το κόμμα «Εναλλακτική για τη Γερμανία» (AfD) ενισχύεται, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την καγκελαρία του Φρίντριχ Μερτς. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι - η οποία έχει ήδη ασυνήθιστα μεγάλη διάρκεια θητείας - οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027.

Η τελευταία Σύνοδος Κορυφής προσέφερε μια πρώτη γεύση για το τι μέλλει γενέσθαι: έπειτα από διήμερες συνομιλίες, οι ηγέτες απέτυχαν να σημειώσουν πρόοδο όσον αφορά τον προϋπολογισμό των δύο τρισεκατομμυρίων ευρώ και, αντ' αυτού, ενεπλάκησαν σε μια απροσδόκητα σφοδρή αντιπαράθεση για την ενεργειακή πολιτική.

Είναι αξιοσημείωτο ότι στα συμπεράσματα της Συνόδου δεν υπήρξε καμία αναφορά στην επίτευξη συναίνεσης για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους, καθώς τα κράτη-μέλη δεν αποδέχθηκαν στην πρόταση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, για καθορισμό προθεσμίας έως το τέλος του 2026, παρά το γεγονός ότι έχουν προγραμματιστεί σύνοδοι κορυφής για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.

Εάν οι συναντήσεις αυτές δεν οδηγήσουν σε συμφωνία, τότε οι ήδη προβληματικές διαπραγματεύσεις θα παραταθούν έως το 2027, οπότε οι εκλογικές αναμετρήσεις ενδέχεται να επηρεάσουν ακόμη πιο έντονα τις διαπραγματεύσεις και οι κυβερνήσεις ίσως γίνουν ολοένα και πιο διστακτικές στο να προχωρήσουν στους συμβιβασμούς που απαιτούνται για την επίτευξη συμφωνίας.

Τριπλή πρόκληση

Η «παράλυση», την οποία φοβούνται οι Βρυξέλλες, καθώς εντείνεται ο ευρωπαϊκός εκλογικός κύκλος, αρχίζει ήδη να εκδηλώνεται. Η Σύνοδος Κορυφής της περασμένης εβδομάδας ανέδειξε πόσο δύσκολο καθίσταται πλέον να επιτευχθούν οι συμβιβασμοί που χρειάζεται το μπλοκ.

Αντί να επιτύχουν σημαντικές συμφωνίες, οι ηγέτες αξιοποίησαν τη συνάντηση για να οχυρωθούν στις ήδη παγιωμένες θέσεις τους και να επιδιώξουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντίπαλων στρατοπέδων.

Ο απαισιόδοξος τόνος ήταν έκδηλος, σύμφωνα με έξι διπλωμάτες και αξιωματούχους με τους οποίους μίλησε το Politico, με αρκετούς να προειδοποιούν ότι η ΕΕ θα βρεθεί αντιμέτωπη με σοβαρά εμπόδια τους επόμενους μήνες.

«Του χρόνου, τα πράγματα θα είναι χειρότερα», δήλωσε ένας υψηλόβαθμος διπλωμάτης της ΕΕ.

«Είναι αλήθεια, λόγω του εκλογικού χρονοδιαγράμματος... την επόμενη χρονιά η κατάσταση θα είναι πολύ πιο δύσκολη, τόσο στα κράτη-μέλη όσο και εντός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου», ανέφερε η Κάρλα Ταβάρες, έμπειρη ευρωβουλευτής της ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και μία εκ των επικεφαλής στις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό.

Η εσωτερική δυσπραγία της Ένωσης δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη χρονική στιγμή.

Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον Τραμπ, έως το διαρκώς διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η ΕΕ βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα.

Αποκαλυπτική είναι η δήλωση του Βέλγου πρωθυπουργού Μπαρτ Ντε Βέβερ «Επιδιώκουν τον διχασμό μας. Θέλουν τον διχασμό μας». Χωρίς να κατονομάσει συγκεκριμένες χώρες, αναφέρθηκε σε κράτη που βρίσκονται ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. «Και, φυσικά, διαθέτουν σημεία από τα οποία μπορούν να μας πλήξουν».

Το «μέτωπο» της Ουκρανίας

Υπάρχει, επιπλέον, το ζήτημα της Ουκρανίας. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η χώρα αντιμετωπίζει δημοσιονομικό έλλειμμα ύψους 30 έως 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το επόμενο έτος, ενώ η Ρωσία σφυροκοπά τις ενεργειακές υποδομές της ενόψει ενός εξαιρετικά σκληρού χειμώνα. Και όλα αυτά, παρά το γεγονός ότι η ΕΕ είχε ήδη συμφωνήσει πέρυσι να διαθέσει 90 δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη της χώρας.

Ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έστειλε ένα δυσοίωνο μήνυμα κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής την περασμένη εβδομάδα, δηλώνοντας στους δημοσιογράφους ότι, εάν η Ουκρανία καταρρεύσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα καταφύγουν μαζικά στην ΕΕ. «Η Ρωσία μας σκοτώνει», είπε. «Δεν έχουν καμία πρόθεση να σταματήσουν», πρόσθεσε.

Ποιος θα αναλάβει δράση

Τα προβλήματα της ΕΕ ξεπερνούν το ζήτημα του προϋπολογισμού ή επιμέρους θεμάτων πολιτικής. Με το πολιτικό μέλλον αρκετών από τους ισχυρότερους ηγέτες της Ευρώπης να τίθεται υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τις εθνικές προσωπικότητες με μακρά θητεία και κύρος, οι οποίες είναι απαραίτητες για την επίτευξη συμβιβασμών.

«Έχουμε πλέον μια Ευρώπη χωρίς προφανή ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. «Η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είναι ισχυρή. Όμως, δεν έχουμε κάποια Μέρκελ ή κάποιον Μιτεράν».

Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί, βάσει του Συντάγματος, να υπηρετήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και θα πρέπει να αναζητήσει νέα στέγη στο Παρίσι μετά την αποχώρησή του από το Μέγαρο των Ηλυσίων τον Απρίλιο. Σύμφωνα με τέσσερις Ευρωπαίους διπλωμάτες, κατά τη διάρκεια συζήτησης κεκλεισμένων των θυρών στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, ο Μακρόν παραδέχθηκε ότι, κατά τους τελευταίους μήνες της θητείας του, δεν θα διαθέτει την πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, ο Ισπανός Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ οδεύει προς την ήττα, έπειτα από οκτώ χρόνια στην εξουσία. Οι Ισπανοί θα προσέλθουν στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου, γεγονός που σημαίνει ότι ο Σάντσεθ θα βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική τροχιά κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ, στις 13 και 26 Νοεμβρίου.

Ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα, η Μαδρίτη δεν αναμένεται να σχηματίσει κυβέρνηση πριν από τον Ιανουάριο, εξέλιξη που θα μπορούσε να εκτροχιάσει τις συνομιλίες για τον προϋπολογισμό, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ.

Είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πόσο καιρό ακόμη θα παραμείνει στην εξουσία ο Γερμανός Καγκελάριος Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές είναι προγραμματισμένες για το 2029, η αυξανόμενη ισχύς του κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), σε συνδυασμό με την κατακόρυφη πτώση της δημοτικότητας του ίδιου του Μερτς, καθιστούν πιο περίπλοκο το ζήτημα του κατά πόσο ο Καγκελάριος θα είναι διατεθειμένος να προχωρήσει σε συμβιβασμούς.

Στην Ιταλία, επίσης, προβλέπεται να διεξαχθούν εκλογές τον Οκτώβριο του 2027. Ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ ανέφερε ότι δεν αναμένει από τη Μελόνι να περιμένει τόσο πολύ, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.

Ο Ιανουάριος θα μπορούσε να αποτελέσει την κατάλληλη χρονική στιγμή για την οριστικοποίηση του προϋπολογισμού, εκτίμησε ανώτερος αξιωματούχος της ΕΕ. Ίσως είναι η τελευταία ευκαιρία για την επίτευξη συμφωνίας, προτού οι πολιτικές αναταράξεις στην Ευρώπη καταστήσουν τον συμβιβασμό ακόμη πιο δύσκολο.

Μέχρι στιγμής, οι ηγέτες της ΕΕ έχουν κινηθεί «υπερβολικά αργά», δήλωσε ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, εκ των επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος για θέματα προϋπολογισμού. «Ο χρόνος τελειώνει» τονίζει με νόημα.