Μια 36χρονη Βρετανίδα θυμάται κυριολεκτικά… τα πάντα – Πώς είναι να ζεις με υπερθυμησία

Η Ρεμπέκα, που ζει στο Μπρίσμπεϊν της Αυστραλίας, έχει μια εξαιρετικά σπάνια ικανότητα που ονομάζεται υπερθυμησία, γνωστή στο εξωτερικό ως Highly Superior Autobiographical Memory (HSAM), δηλαδή Εξαιρετικά Ανεπτυγμένη Αυτοβιογραφική Μνήμη. Οι άνθρωποι με αυτή την ιδιαιτερότητα μπορούν να ανακαλούν με εκπληκτική ακρίβεια προσωπικά γεγονότα, ακόμη και δεκαετίες αργότερα, αναφέρει ο Independent.

«Ζω με συνεχείς, τυχαίες αναδρομές σε εμπειρίες, αρνητικές, θετικές ή ασήμαντες. Μπορεί ξαφνικά να θυμηθώ κάτι από τα τρία μου χρόνια και αμέσως μετά κάτι από τα 20, τα επτά ή τα 16, και μου είναι πολύ δύσκολο να κοιμηθώ το βράδυ», εξηγεί.

Η Ρεμπέκα έχει επίσης διαγνωστεί με αυτισμό, αγχώδη διαταραχή και ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή (OCD). Όπως εξηγεί, η τελευταία ενισχύει την τάση της να επιστρέφει σε δυσάρεστες εμπειρίες, καθιστώντας δύσκολη την αποδέσμευση από αρνητικά συναισθήματα.

Μια ικανότητα που διαθέτουν ελάχιστοι άνθρωποι

Η διάγνωση της Ρεμπέκα επιβεβαιώθηκε το 2013, όταν ήταν 23 ετών, έπειτα από δύο χρόνια εξετάσεων από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Ιρβάιν, με επικεφαλής τον καθηγητή νευροβιολογίας Κρεγκ Σταρκ.

Σύμφωνα με τον ίδιο, περίπου 100 άνθρωποι παγκοσμίως έχουν αναγνωριστεί ως άτομα με υπερθυμησία, αν και ο πραγματικός αριθμός παραμένει άγνωστος.

Οι ερευνητές εξετάζουν την ακρίβεια των αναμνήσεων συγκρίνοντάς τες με ιστορικά γεγονότα, προσωπικά ημερολόγια και άλλες επαληθεύσιμες πληροφορίες.

Ένα ακόμη γνωστό πρόσωπο με υπερθυμησία είναι η Αμερικανίδα ηθοποιός Μαριλού Χένερ, γνωστή από την τηλεοπτική σειρά «Taxi». Η ίδια αντιμετωπίζει την ικανότητά της θετικά, θεωρώντας ότι η διατήρηση των προσωπικών αναμνήσεων δίνει μεγαλύτερο νόημα στη ζωή.

Ο Σταρκ εξηγεί ότι οι άνθρωποι με υπερθυμησία παρουσιάζουν συχνά αυξημένες ιδεοψυχαναγκαστικές τάσεις. Τείνουν να οργανώνουν νοητικά τις εμπειρίες τους, να τις επαναλαμβάνουν και να τις συνδέουν με άλλα γεγονότα, ενισχύοντας έτσι τη δυνατότητα ανάκλησής τους. Η Ρεμπέκα, για παράδειγμα, περιγράφει τη μνήμη της σαν μια τεράστια αρχειοθήκη:

«Είναι σαν να έχω ένα ντουλάπι αρχειοθέτησης στο κεφάλι μου, και μου αρέσει να οργανώνω τις αναμνήσεις σε μήνες, χρόνια και ημέρες», λέει. «Ως παιδί, λόγω της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής μου, φοβόμουν ότι θα ξεχάσω πράγματα. Έτσι, όταν η μαμά μου έλεγε: “Πρέπει απλά να βάλεις τις αναμνήσεις σου σε ένα κουτί”, εγώ απαντούσα: “Μα φοβάμαι ότι θα τις ξεχάσω, και τότε θα λείπει ένα κομμάτι της ζωής μου”».

Για να περιορίσει τις ανεπιθύμητες αναμνήσεις, η Ρεμπέκα στρέφεται στη δημιουργικότητα, τη μουσική και την εκμάθηση ξένων γλωσσών. Ακούει κλασική μουσική για να χαλαρώσει πριν κοιμηθεί, μαθαίνει κιθάρα και σχεδιάζει να ξεκινήσει βιολί. Μιλά ισπανικά και γαλλικά, ενώ ολοκληρώνει μαθήματα ιταλικών.

Η ζωή με την υπερθυμησία

Από τα 16 της η Ρεμπέκα λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή για την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή. Οι δυσκολίες συγκέντρωσης και οι συνεχείς αναδρομές στο παρελθόν δεν της επιτρέπουν να οδηγεί ή να ακολουθεί μια συμβατική επαγγελματική σταδιοδρομία. Έτσι, έχει στραφεί στη συγγραφή και σε δημιουργικές δραστηριότητες που τη βοηθούν να διατηρεί την προσοχή της στο παρόν.

Το 2024 κυκλοφόρησε το πρώτο της βιβλίο, «My Life is a Puzzle», στο οποίο αφηγείται χρονολογικά τη ζωή της από τη γέννησή της έως τα 30 της χρόνια. Ετοιμάζει ήδη το δεύτερο, με τίτλο «My Life in Sketches».

«Για πολλά χρόνια, ευχόμουν να ήμουν σαν τους περισσότερους άλλους ανθρώπους. Τα τελευταία πέντε χρόνια σκέφτομαι ότι, επειδή δεν έχω γνωρίσει ποτέ άλλη ζωή… θα ήταν ανησυχητικό να πρέπει ξαφνικά να προσαρμοστώ σε μια διαφορετική ζωή», λέει.

Ελπίζει, πάντως, ότι η περαιτέρω μελέτη της υπερθυμησίας θα βοηθήσει τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον ανθρώπινο εγκέφαλο και τους μηχανισμούς με τους οποίους αποθηκεύονται και ανακαλούνται οι προσωπικές εμπειρίες. «Πρέπει να μάθουμε πολύ περισσότερα για το τι υπάρχει μέσα στον κόσμο μας παρά για το τι υπάρχει έξω από αυτόν», λέει.