Κάλας σε Φιντάν: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων χωρών

Η στήριξη από την Ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας στην Ελλάδα ήρθε κατά τη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο υπουργό εξωτερικών στις Βρυξέλλες.

Συγκεκριμένα, στην ανάρτησή της στο «Χ», η Κάλας αναφέρει τα εξής:

«Οι σχέσεις καλής γειτονίας και η προώθηση της διαδικασίας διευθέτησης του Κυπριακού είναι ύψιστης σημασίας. Έθεσα το ζήτημα της χθεσινής ψηφοφορίας στη Λιβύη σχετικά με ένα Μνημόνιο Συνεννόησης για θαλάσσια ζητήματα με την Τουρκία και τόνισα ότι αυτό παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών.

Όσον αφορά την επικίνδυνη κλιμάκωση της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα, υπογράμμισα την ανάγκη ενίσχυσης της πίεσης προς τη Μόσχα για τον τερματισμό του πολέμου. Τόσο η ΕΕ όσο και η Τουρκία υποστηρίζουν τη διασφάλιση της ελευθερίας ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.

Συζητήσαμε επίσης τις εξελίξεις στον Νότιο Καύκασο και στη Μέση Ανατολή. Οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη αποτελούν κλασικό παράδειγμα τακτικών τρομοκρατίας και πρέπει να σταματήσουν. Στα Στενά του Ορμούζ, το Ιράν καθιστά τη ναυσιπλοΐα επικίνδυνη και δαπανηρή. Η ελευθερία της ναυσιπλοΐας πρέπει να αποκατασταθεί, χωρίς την επιβολή διοδίων ή άλλων τελών».

Σε κοινή δήλωσή τους την Τρίτη (21/10), η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα εξέφρασαν τη λύπη τους για την επικύρωση του λεγόμενου τουρκολιβυκού μνημονίου από το λιβυκό κοινοβούλιο, επαναλαμβάνοντας τη θέση της ΕΕ ότι το μνημόνιο δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη.

Η ανατροπή της στάσης της ανατολικής Λιβύης

Η έγκριση του μνημονίου την Τρίτη (20/10) σηματοδοτεί σημαντική αλλαγή στη στάση της ανατολικής Λιβύης, καθώς το ίδιο κοινοβούλιο είχε απορρίψει τη συμφωνία το 2020, σε μια περίοδο έντονης αντιπαράθεσης με την κυβέρνηση της Τρίπολης και την Τουρκία.

Η μεταστροφή αυτή ακολούθησε τη σταδιακή προσέγγιση της Άγκυρας με την πλευρά του Χαλίφα Χαφτάρ, έπειτα από επαφές σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο.

Καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις εκτιμάται ότι διαδραμάτισε και η πρόσφατη απομάκρυνση του Αγκίλα Σάλεχ από την προεδρία της λιβυκής Βουλής, καθώς ο ίδιος είχε ταχθεί επί χρόνια κατά της επικύρωσης της συμφωνίας.

Η αντίδραση της Αθήνας

Άμεση ήταν η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών, το οποίο απέρριψε την απόφαση της λιβυκής Βουλής, τονίζοντας ότι «δεν μεταβάλλει τον παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο χαρακτήρα του μνημονίου».

«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις», ανέφερε χαρακτηριστικά το ΥΠΕΞ.

Η Αθήνα επισημαίνει ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για τη συγκεκριμένη οριοθέτηση, ενώ η συμφωνία παραγνωρίζει τα δικαιώματα των ελληνικών νησιών σε θαλάσσιες ζώνες.