Εκλογές στο Ισραήλ: Πώς ο Νετανιάχου μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά ακόμη και αν χάσει

Αυτό γιατί το εκλογικό σύστημα του Ισραήλ δεν επιπρέπει σε ένα κόμμα να κατακτήσει την απόλυτη πλειοψηφία το οποίο σημαίνει πιθανότατα παρατεταμένες διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνασπισμού.

Αυτό σημαίνει όπως εξηγεί στο Euronews, ο Γιόσι Μέκελμπεργκ, ανώτερος συνεργάτης στο Chatham House, ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε να παραμείνει επικεφαλής μιας υπηρεσιακής κυβέρνησης, έχοντας την εξουσία να λαμβάνει κρίσιμες στρατιωτικές αποφάσεις.

Η εκλογική αναμέτρηση —η πρώτη στο Ισραήλ μετά τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου 2023, στις οποίες ηγήθηκε η Χαμάς— διεξάγεται έπειτα από τρία χρόνια πολέμου, εν μέσω βαθύτερων εσωτερικών διαιρέσεων και αιτημάτων για απόδοση ευθυνών σχετικά με τις αστοχίες στον τομέα της ασφάλειας που προηγήθηκαν των επιθέσεων.

Η διαδικασία εκλαμβάνεται ευρέως ως δημοψήφισμα για τον μακροβιότερο πρωθυπουργό στην ιστορία του Ισραήλ. Ωστόσο, οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ούτε ο κυβερνητικός συνασπισμός του, ούτε το μπλοκ της αντιπολίτευσης —υπό τον πρώην αρχηγό του στρατού Γκάντι Άιζενκοτ— εξασφαλίζουν με βεβαιότητα τις 61 έδρες που απαιτούνται για την επίτευξη πλειοψηφίας στην Κνεσέτ των 120 εδρών.

Οι διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης ενδέχεται να διαρκέσουν μήνες, διάστημα κατά το οποίο ο Νετανιάχου θα παραμείνει στη θέση του, ακόμη και αν οι αντίπαλοί του εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

«Στο Ισραήλ, δεν προκύπτει νέα κυβέρνηση την επομένη των εκλογών», προειδοποίησε ο Μέκελμπεργκ, επισημαίνοντας ότι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση θα διατηρούσε σημαντικές εξουσίες, συμπεριλαμβανομένης της αρμοδιότητας να εγκρίνει στρατιωτικές επιχειρήσεις. «Αυτό καθιστά την κατάσταση πιο ασταθή και πιο επικίνδυνη», ανέφερε.

Το Ιράν και η αβεβαιότητα μετά την ψηφοφορία

Οι εκλογές διεξάγονται μόλις μία εβδομάδα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, εν μέσω εικασιών ότι η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ ενδέχεται να εξετάσουν το ενδεχόμενο περαιτέρω στρατιωτικής δράσης κατά του Ιράν, σε συνέχεια των προηγούμενων στρατιωτικών τους επιχειρήσεων.

Ερωτηθείς εάν θα μπορούσαν να επαναληφθούν οι εχθροπραξίες μετά την αμερικανική ψηφοφορία, ο Μέκελμπεργκ εκτίμησε ότι οι πολιτικές εξελίξεις και στις δύο χώρες θα μπορούσαν να επηρεάσουν τον χρόνο μιας ενδεχόμενης νέας σύγκρουσης.

«Συμπίπτει με την εβδομάδα μετά τις εκλογές στο Ισραήλ και τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο συνδυασμός αυτός μπορεί να καθορίσει αν θα επαναληφθεί ο πόλεμος με το Ιράν ή όχι», τόνισε.

Μια κυβέρνηση υπό την αντιπολίτευση ίσως επανεξετάσει την εξάρτηση του Ισραήλ από τη στρατιωτική ισχύ στις σχέσεις του με την Τεχεράνη, υποστήριξε ο Μέκελμπεργκ, θέτοντας παράλληλα το ερώτημα κατά πόσον τα πολιτικά συμφέροντα του Νετανιάχου θα μπορούσαν να επηρεάσουν μελλοντικές στρατιωτικές αποφάσεις.

«Θεωρώ ότι έχουμε κάθε λόγο να είμαστε επιφυλακτικοί ως προς τα πραγματικά κίνητρα του Νετανιάχου, καθώς οι πολιτικές του είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με τη δίκη του για διαφθορά και τη διατήρηση της εξουσίας», τόνισε.

«Επομένως, το ενδεχόμενο πρόκλησης μιας κρίσης - ακόμη και με το Ιράν- δεν μπορεί να αποκλειστεί», σημείωσε.

Η 7η Οκτωβρίου και το αίτημα για απόδοση ευθυνών

Οι εκλογές έφεραν και πάλι στο προσκήνιο έντονα το ζήτημα των αστοχιών γύρω από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, κατά τις οποίες έχασαν τη ζωή τους περίπου 1.200 άνθρωποι και 251 έγιναν όμηροι.

Τρία χρόνια αργότερα, το Ισραήλ δεν έχει ακόμη συγκροτήσει μια ανεξάρτητη κρατική εξεταστική επιτροπή, η οποία θα διερευνούσε πώς μαχητές υπό την καθοδήγηση της Χαμάς κατάφεραν να διασπάσουν τις αμυντικές γραμμές της χώρας και να εξαπολύσουν την επίθεση.

Η κυβέρνηση Νετανιάχου έχει αντιταχθεί στη σύσταση μιας συμβατικής κρατικής εξεταστικής επιτροπής - τα μέλη της οποίας θα διορίζονταν από τον πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου - προκρίνοντας έναν εναλλακτικό μηχανισμό, για τον οποίο οι επικριτές υποστηρίζουν ότι στερείται της απαραίτητης ανεξαρτησίας.

Κατά τον Μέκελμπεργκ, το ζήτημα εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τη δημοκρατική λογοδοσία.

«Το μοναδικό αίτημα που ενώνει όλη την αντιπολίτευση - και, υποψιάζομαι, σε μεγάλο βαθμό και τον κυβερνητικό συνασπισμό ή όσους τον στηρίζουν - είναι η σύσταση κρατικής εξεταστικής επιτροπής», δήλωσε στο Euronews.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι μια ανεξάρτητη έρευνα είναι απαραίτητη, όχι μόνο για την απόδοση ευθυνών, αλλά και για την αποτροπή παρόμοιων αστοχιών στο μέλλον.

«Όσο περισσότερο η κυβέρνηση απορρίπτει αυτή την ιδέα, τόσο περισσότερο ενισχύεται η υποψία του κόσμου ότι έχουν κάτι να κρύψουν», ανέφερε.

Θα μπορούσε μια νέα κυβέρνηση να αλλάξει ρότα;

Μια αλλαγή κυβέρνησης θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει την προσέγγιση του Ισραήλ απέναντι στη Γάζα, την κατεχόμενη Δυτική Όχθη και τον γειτονικό Λίβανο.

Ο Μέκελμπεργκ εκτίμησε ότι μια κυβέρνηση υπό την ηγεσία της αντιπολίτευσης θα μπορούσε να συνεργαστεί στενότερα με τις διεθνείς προσπάθειες που αφορούν τη Γάζα και να επιδιώξει διαπραγματεύσεις με τον Λίβανο για ζητήματα ασφαλείας.

Πολλά θα εξαρτηθούν από τη σύνθεση του επόμενου κυβερνητικού συνασπισμού, καθώς και από το αν θα συμμετέχουν σε αυτόν κόμματα που εκπροσωπούν τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ.

Αν και τα κόμματα της αντιπολίτευσης μοιράζονται την επιθυμία να αντικαταστήσουν τον Νετανιάχου, παραμένουν διχασμένα όσον αφορά την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση και το μέλλον της ισραηλινής κατοχής στα παλαιστινιακά εδάφη.

«Η λύση των δύο κρατών δεν πρόκειται να επιτευχθεί από τη μια μέρα στην άλλη», σημείωσε ο Μέκελμπεργκ.

Αντ' αυτού, υποστήριξε ότι για να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή, απαιτούνται βήματα προς την κατεύθυνση της χαλάρωσης των συνθηκών κατοχής και της δημιουργίας μιας πορείας προς μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων.

Το αν μια τέτοια στροφή είναι εφικτή, θα εξαρτηθεί από την ικανότητα της επόμενης κυβέρνησης να γεφυρώσει αυτές τις διαφορές.