Πολιτική κρίση στην Πολωνία: Στο Συνταγματικό Δικαστήριο που είναι σε αστυνομικό κλοιό ο πρόεδρος

Ο πρόεδρος της χώρας, ο εθνικιστής Κάρολ Ναβρότσκι, που διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στη Βαρσοβία είχε συνομιλίες είχε στο προεδρικό μέγαρο με τον επικεφαλής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι ενώ στη συνέχεια μετέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο το οποίο ήταν περικυκλωμένο από διαδηλωτές και αστυνομικούς.

Όπως φαίνεται σε εικόνες που μετέδωσαν τηλεοπτικά δίκτυα, επικράτησε ένταση την ώρα που ο Πολωνός πρόεδρος προσπαθούσε να εισέλθει στο κτήριο.

Ειδικές δυνάμεις της αστυνομίας είχαν αποκλείσει την πρόσβαση στο Συνταγματικό Δικαστήριο, εμποδίζοντας πολλούς υποστηρικτές του εθνικιστικού συντηρητικού κόμματος «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS, αντιπολίτευση) να πλησιάσουν στην είσοδο.

Αυτοί διαδηλώνουν εδώ και εβδομάδες για να στηρίξουν τους ανώτατους δικαστές. Η κυβέρνηση του κεντρώου Ντόναλντ Τουσκ επιθυμεί την απομάκρυνσή τους, ενώ ο πρόεδρος Ναβρότσκι τους υπερασπίζεται.

«Πρόκειται για πραξικόπημα του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ (...). Καταστρατηγεί τα συνταγματικά μας δικαιώματα», είπε σε δημοσιογράφο του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP) ένας από τους διαδηλωτές, ο Τόμας Ζαλέσκι.

Μάλιστα βίντεο που βλέπουν το φως της δημοσιότητας δείχνουν το πρόεδρο του δικαστηρίου πρόεδρος Μπογκντάν Σβεντσκόφσκι ο οποίος μαζί με τον αντιπρόεδρο Μπαρτόμιεϊ Σοχάνσκι τέθηκαν σε αναστολή καθηκόντων για έναν μήνα να προσπαθεί να μπει στο κτήριο με τη βοήθεια κλειδαρά.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο η ΕΕ θεωρεί ότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική εξουσία, υπήρξε ένα από τα αγκάθια στις σχέσεις μεταξύ των Βρυξελλών και της Βαρσοβίας την περίοδο που οι εθνικιστές ήταν στην κυβέρνηση (2015-2023), καθώς υποστήριζαν την υπεροχή του πολωνικού δικαίου έναντι εκείνου της ΕΕ. Από το 2015, η κυβέρνηση του PiS είχε διορίσει δικαστές με σαφή πολιτικό προσανατολισμό, τους οποίους δεν αναγνωρίζουν ούτε ο Ντόναλντ Τουσκ ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Μετά την επιστροφή του στην εξουσία το 2023, ο Ντόναλντ Τουσκ, πρώην πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, δεσμεύτηκε να επιλύσει την κρίση. Ανεπιτυχώς μέχρι στιγμής, καθώς οι διορισμοί της κυβέρνησής του δεν έχουν επικυρωθεί από τον πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Η απομάκρυνση δικαστών και οι καταγγελίες για «πραξικόπημα»

Η κρίση ξέσπασε το απόγευμα της Παρασκευής (30/10), όταν η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ανακοίνωσε την αναστολή άσκησης των καθηκόντων του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σβιεντσκόφσκι, και του αναπληρωτή του, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι, για χρονικό διάστημα ενός μήνα.

Η ίδια ανέλαβε προσωρινά τη διοίκηση του θεσμού, επικαλούμενη τη δικαστική της αρχαιότητα.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που δημοσιοποιήθηκαν, η απόφαση συνδέεται με την παρεμπόδιση της σύγκλησης της γενικής συνέλευσης των δικαστών και με τον τρόπο συγκρότησης των δικαστικών συνθέσεων που εξετάζουν υποθέσεις.

Ο Σβιεντσκόφσκι αρνήθηκε να αναγνωρίσει τη νομιμότητα της απόφασης, με την υφιστάμενη ηγεσία του Δικαστηρίου να καταγγέλλει απόπειρα παράνομης κατάληψης του θεσμού.