Τα έξι «όπλα» του Τραμπ μετά την απώλεια του Κογκρέσου - Πού μπορεί να μπλοκάρει τους Δημοκρατικούς

Με τους Δημοκρατικούς να αποκτούν την πλειοψηφία, τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όσο και στη Γερουσία, η Ουάσινγκτον εισέρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η εκτελεστική και η νομοθετική εξουσία θα ελέγχονται από διαφορετικά κόμματα. Η νέα σύνθεση του Κογκρέσου αναλαμβάνει καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027, ενώ ο Τραμπ θα παραμείνει στον Λευκό Οίκο έως τον Ιανουάριο του 2029.

Το ερώτημα για τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του είναι μέχρι πού μπορεί να φτάσει η προεδρική εξουσία και ποια εμπόδια θα μπορούν να θέσουν οι Δημοκρατικοί.

Το προεδρικό βέτο και το «φρένο» της Γερουσίας

Το ισχυρότερο νομοθετικό όπλο του Τραμπ παραμένει το προεδρικό βέτο, με το οποίο μπορεί να εμποδίζει την εφαρμογή νομοσχεδίων που εγκρίνει το Κογκρέσο. Για να το παρακάμψουν, απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων και στα δύο σώματα, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη στήριξη Ρεπουμπλικανών.

Ο πρόεδρος, ωστόσο, μπορεί να επωφεληθεί και από έναν δεύτερο μηχανισμό. Στη Γερουσία, για να τερματιστεί η συζήτηση επί των περισσότερων νομοσχεδίων απαιτούνται συνήθως 60 ψήφοι, λόγω της διαδικασίας που συνδέεται με το filibuster.

Έτσι, οι Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές μπορούν να εμποδίζουν ορισμένες νομοθετικές πρωτοβουλίες πριν φτάσουν καν στο γραφείο του προέδρου, αν και προβλέπονται εξαιρέσεις για συγκεκριμένες διαδικασίες.

Εκτελεστικά διατάγματα: Διακυβέρνηση χωρίς νέους νόμους

Ακόμη και χωρίς την πλειοψηφία στο Κογκρέσο, ο Τραμπ μπορεί να συνεχίσει να εκδίδει εκτελεστικά διατάγματα, κατευθύνοντας τη λειτουργία της ομοσπονδιακής διοίκησης.

Η δυνατότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη μεταναστευτική πολιτική, την ενέργεια και την εφαρμογή ήδη ψηφισμένων νόμων. Τα εκτελεστικά διατάγματα δεν χρειάζονται προηγούμενη κοινοβουλευτική έγκριση, αλλά πρέπει να στηρίζονται στο Σύνταγμα ή στην ισχύουσα νομοθεσία και υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο.

Παράλληλα, ο πρόεδρος εξακολουθεί να ελέγχει την εκτελεστική εξουσία μέσω των υπουργείων και των ομοσπονδιακών υπηρεσιών, αν και η νέα πλειοψηφία στη Γερουσία θα μπορεί να μπλοκάρει διορισμούς ανώτερων αξιωματούχων και ομοσπονδιακών δικαστών που απαιτούν την έγκρισή της.

Εξωτερική πολιτική και Ιράν: Η πρωτοβουλία στον Λευκό Οίκο

Η εξωτερική πολιτική παραμένει πεδίο σημαντικής προεδρικής ισχύος. Ο Τραμπ εξακολουθεί να διευθύνει την αμερικανική διπλωματία και, ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, να έχει καθοριστικό ρόλο στις στρατιωτικές αποφάσεις. Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του πολέμου με το Ιράν και των επιπτώσεών του στη Μέση Ανατολή και τις διεθνείς τιμές της ενέργειας.

Οι Δημοκρατικοί μπορούν να ασκήσουν πίεση για διπλωματική λύση, να εξετάσουν τη νομιμότητα των επιχειρήσεων και να επιδιώξουν περιορισμούς στη χρηματοδότησή τους.

Δεν μπορούν, όμως, να επιβάλουν αυτομάτως αλλαγή στρατηγικής, καθώς ο πρόεδρος διατηρεί σημαντικές στρατιωτικές αρμοδιότητες και τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε σχετική νομοθεσία.

Δασμοί και εμπόριο: Τα εργαλεία που παραμένουν διαθέσιμα

Ένα ακόμη πεδίο στο οποίο ο Τραμπ μπορεί να διατηρήσει την πρωτοβουλία είναι η εμπορική πολιτική, με επιπτώσεις στις σχέσεις των ΗΠΑ με την Κίνα, την Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλους εμπορικούς εταίρους.

Ο πρόεδρος διαθέτει εξουσίες που του έχουν παραχωρηθεί από το Κογκρέσο για την επιβολή συγκεκριμένων εμπορικών περιορισμών και δασμών. Οι δυνατότητες αυτές, ωστόσο, δεν είναι απεριόριστες.

Τον Φεβρουάριο του 2026, το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι ο νόμος περί διεθνών έκτακτων οικονομικών εξουσιών (IEEPA) δεν παρέχει στον πρόεδρο γενική εξουσία επιβολής δασμών. Άλλες νομοθετικές διατάξεις εξακολουθούν να προβλέπουν εμπορικά μέτρα, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Η νέα πλειοψηφία στο Κογκρέσο θα μπορεί να ελέγχει στενότερα αυτές τις επιλογές, όχι όμως να τις ανατρέπει όλες χωρίς νομοθετική παρέμβαση.

Ο προϋπολογισμός και ο κίνδυνος κυβερνητικού αδιεξόδου

Η χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης αναμένεται να αποτελέσει βασικό σημείο αντιπαράθεσης.

Οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να επηρεάζουν τις δαπάνες για κυβερνητικά προγράμματα και στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ ο Τραμπ θα διατηρεί τη δυνατότητα να ασκεί βέτο σε νομοσχέδια χρηματοδότησης.

Εάν οι δύο πλευρές δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν, η αντιπαράθεση μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή λειτουργίας ομοσπονδιακών υπηρεσιών, το λεγόμενο government shutdown.

Πρόκειται, πάντως, για μια σύγκρουση με κόστος και για τις δύο πλευρές, καθώς οι συνέπειές της επηρεάζουν τόσο την οικονομία όσο και την καθημερινότητα των πολιτών.

Η πολιτική επιρροή και η μάχη για την ατζέντα

Το τελευταίο όπλο του Τραμπ δεν είναι συνταγματικό, αλλά πολιτικό. Παρά την ήττα των Ρεπουμπλικανών, εξακολουθεί να διαθέτει επιρροή στο κόμμα του και τη δυνατότητα να παρεμβαίνει δημόσια στις πολιτικές αντιπαραθέσεις.

Μπορεί να αξιοποιήσει αυτή την επιρροή για να διατηρήσει τη συνοχή των Ρεπουμπλικανών στο Κογκρέσο, να ασκήσει πίεση στους Δημοκρατικούς ή να επιδιώξει επιμέρους συμφωνίες σε ζητήματα όπως η οικονομία και η εθνική ασφάλεια.

Η δυνατότητα αυτή, πάντως, θα εξαρτηθεί από τις εσωκομματικές ισορροπίες και τη στάση που θα κρατήσουν οι Ρεπουμπλικανοί μετά την εκλογική ήττα.

Πού μπορούν να μπλοκάρουν τον Τραμπ οι Δημοκρατικοί

Η νέα πλειοψηφία δεν θα περιοριστεί στην απόρριψη νομοσχεδίων. Οι Δημοκρατικοί θα αποκτήσουν μεγαλύτερη δυνατότητα κοινοβουλευτικού ελέγχου, με τις αρμόδιες επιτροπές να μπορούν να ζητούν έγγραφα, να καλούν μάρτυρες και να διερευνούν κυβερνητικές αποφάσεις.

Παράλληλα, ο έλεγχος της Γερουσίας τους επιτρέπει να καθυστερούν ή να απορρίπτουν υποψηφιότητες για σημαντικές κυβερνητικές και δικαστικές θέσεις, ακόμη και για το Ανώτατο Δικαστήριο εφόσον προκύψει κενή έδρα.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο για τον Τραμπ θα είναι, επομένως, η δυσκολία προώθησης νέων νόμων, σε συνδυασμό με την ενισχυμένη εποπτεία του Κογκρέσου στις επιλογές της κυβέρνησής του.

Μια διετία με νέες ισορροπίες στην Ουάσινγκτον

Η απώλεια του Κογκρέσου δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ θα περιοριστεί σε έναν παθητικό ρόλο έως το τέλος της θητείας του. Διατηρεί την πρωτοβουλία σε σημαντικούς τομείς, αλλά θα χρειάζεται πλέον συμβιβασμούς για να προωθήσει νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες.

Η οικονομία, η μετανάστευση, ο πόλεμος με το Ιράν και οι κυβερνητικές δαπάνες αναμένεται να βρεθούν στο επίκεντρο αυτής της αντιπαράθεσης.

Το ζητούμενο είναι αν Λευκός Οίκος και Κογκρέσο θα μπορέσουν να συμφωνήσουν σε κρίσιμες αποφάσεις ή αν οι ΗΠΑ θα οδηγηθούν σε μια παρατεταμένη περίοδο πολιτικών και θεσμικών συγκρούσεων, με ορίζοντα τις προεδρικές εκλογές του 2028.