Οι Μάγια χρησιμοποιούσαν τόση πολλή κόκκινη βαφή που δηλητηρίασαν το νερό τους με υδράργυρο

Νέα επιστημονική μελέτη αποκαλύπτει ότι η εκτεταμένη χρήση μιας κόκκινης χρωστικής ουσίας προκάλεσε σοβαρή περιβαλλοντική ρύπανση, η οποία σε ορισμένες περιοχές διήρκεσε αιώνες, αναφέρει το LiveScience.

Υπεύθυνο ήταν το κιννάβαρι, ένα ορυκτό με έντονο κόκκινο χρώμα, που αποτελείται από θειούχο υδράργυρο. Χρησιμοποιούνταν για την παρασκευή χρωστικών ουσιών, αλλά όταν τα υπολείμματά του κατέληγαν στα νερά, αναερόβια βακτήρια μπορούσαν να μετατρέψουν τον υδράργυρο σε εξαιρετικά τοξικό μεθυλυδράργυρο. Η ουσία αυτή συσσωρεύεται στους οργανισμούς και οι συγκεντρώσεις της αυξάνονται καθώς μεταφέρεται στην τροφική αλυσίδα.

Το αγαπημένο χρώμα των Μάγια

Οι Μάγια, που κατοικούσαν στο σημερινό νότιο Μεξικό και την Κεντρική Αμερική, χρησιμοποιούσαν το κόκκινο σχεδόν παντού. Έβαφαν αγάλματα, μνημεία, τοίχους, πλατείες, κεραμικά αντικείμενα, ακόμη και τους νεκρούς κατά τις ταφικές τελετές. Το χρώμα συμβόλιζε τον ήλιο, το αίμα και τη ζωή. Εκτός από το κιννάβαρι, χρησιμοποιούσαν και την κόκκινη ώχρα, μια μη τοξική χρωστική που οφείλει το χρώμα της στον αιματίτη.

«Θα είχαν παρατηρήσει μια παράξενη αλλαγή στο χρώμα του νερού και μείωση της παραγωγικότητάς του, για παράδειγμα στα ψάρια», δήλωσε ο Μάθιου Γουότερς, παλαιολιμνολόγος στο Πανεπιστήμιο Όμπερν της Αλαμπάμα των ΗΠΑ και επικεφαλής της σχετικής μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances. Οι Μάγια εξαρτώνταν σε μεγάλο βαθμό από την αλιεία γλυκού νερού, συμπεριλαμβανομένων των οστρακοειδών.

Τι αποκάλυψαν τα ιζήματα

Προηγούμενες έρευνες είχαν εντοπίσει υψηλές συγκεντρώσεις υδραργύρου σε άλλες περιοχές του πολιτισμού των Μάγια. Ωστόσο, η χερσόνησος Γιουκατάν δεν είχε μελετηθεί διεξοδικά. Οι ερευνητές ανέλυσαν πυρήνες ιζημάτων από δύο τοποθεσίες: τη λίμνη Cobá, δίπλα στην ομώνυμη αρχαία πόλη, και την πλημμυρισμένη φυσική καταβόθρα Xcach κοντά στα ερείπια μιας πόλης μέσα στη ζούγκλα.

Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις έφταναν τα 2,3 μέρη ανά εκατομμύριο. Οι επιστήμονες διαπίστωσαν επίσης ότι έλειπαν μικροσκοπικά απολιθώματα οργανισμών του γλυκού νερού, ενώ τα ίχνη ανάπτυξης φυκών ήταν ελάχιστα. Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ρύπανση είχε σοβαρές επιπτώσεις στην υδρόβια ζωή.

Συνέβαλε στην κατάρρευση των Μάγια;

Η κατάρρευση του πολιτισμού των Μάγια, τον 8ο και 9ο αιώνα, εξακολουθεί να απασχολεί τους επιστήμονες. Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες συνδέει την παρακμή του με παρατεταμένες ξηρασίες και σοβαρές ελλείψεις τροφίμων.

Σύμφωνα με τον Γουότερς, η ρύπανση από υδράργυρο ενδέχεται να συνέβαλε στην κρίση, αλλά σε αρκετές περιοχές είχε ήδη υποχωρήσει αιώνες πριν από την κατάρρευση.

Το κιννάβαρι δεν απαντάται φυσικά στο Γιουκατάν και πιθανότατα εισαγόταν από τη σημερινή Ονδούρα. Στην Cobá, οι εισαγωγές φαίνεται ότι σταμάτησαν και η ρύπανση μειώθηκε σημαντικά έως το 520 μ.Χ. Αντίθετα, στην καταβόθρα Xcach παρέμεινε υψηλή μέχρι την κατάρρευση του πολιτισμού.