Το Ιράν κλιμακώνει τον πόλεμο στον Κόλπο με φόντο το πετρέλαιο - Η περίεργη στάση αναμονής από Τραμπ
Μαρία Κολώνα,
Επιμέλεια
Τους δικούς του όρους προσπαθεί να επιβάλλει για μία ακόμη φορά το Ιράν στον πόλεμο με τις ΗΠΑ, όπως μαρτυρούν οι τελευταίες επιθέσεις σε κράτη του Κόλπου, την ώρα που η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να επανεξετάζει τις επιλογές του υπό το φως των αποτελεσμάτων στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές με τον έλεγχο του Κογκρέσου να περνά στους Δημοκρατικούς.
Το περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου, αλλά και ο ίδιος δηλώνει ότι μπορεί να «παγώσει» προσώρας τα πλήγματα σε βάρος του Ιράν, ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί το γεγονός να πρόκειται για μία προσπάθεια να παραπλανήσει την Τεχεράνη για τις πραγματικές του προθέσεις.
Το γεγονός ότι φτάνει στη Μέση Ανατολή και τρίτο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ, το USS Theodore Roosevelt έχει κάνει αρκετούς να πιστεύουν ότι η αμερικανική πλευρά ετοιμάζει κάτι. Η τελευταία φορά που οι ΗΠΑ διέθεταν τρία αεροπλανοφόρα στη Μέση Ανατολή ήταν τον Απρίλιο του 2026.
Παρά την ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου, επίσημα ο αμερικανικός στρατός διέψευσε ένα ισραηλινό δημοσίευμα που ισχυριζόταν ότι προετοιμάζεται για μια πιθανή επανέναρξη των επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν, απορρίπτοντας τους ισχυρισμούς για αλλαγές στη στάση των περιφερειακών δυνάμεων ως «καθαρές εικασίες».
Ανησυχία στις χώρες του Κόλπου
Την ίδια στιγμή η ανησυχία στα κράτη του Κόλπου ότι το Ιράν ενδέχεται να αρχίσει και πάλι να τα στοχοποιεί, σε μια προσπάθεια να επιβάλει μια διευθέτηση της εννεάμηνης περιφερειακής σύγκρουσης έχει ενταθεί.
Όχι άδικα μετά τις δύο απόπειρες επιθέσεων με drones εναντίον του Μπαχρέιν - ενός συμμάχου των ΗΠΑ που φιλοξενεί σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις - ενώ η Τεχεράνη προειδοποίησε τα κράτη του Κόλπου να μην «ανοίξουν ξανά παλιές πληγές», όπως σημειώνει το CNNi.
Το Ιράν φαίνεται να ανεβάζει το διακύβευμα, καθώς προσπαθεί να εμποδίσει τη διέλευση περισσότερου πετρελαίου και φυσικού αερίου από τα κράτη του Κόλπου μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ παράλληλα η οικονομία του δοκιμάζεται από τον αποκλεισμό που έχουν επιβάλει οι Ηνωμένες Πολιτείες και από τις σωρευτικές επιπτώσεις των διεθνών κυρώσεων.
Η στοχοποίηση του Μπαχρέιν συνοδεύτηκε από μια πιο επιθετική ρητορική εκ μέρους της Τεχεράνης. Αυτό που εξόργισε το Ιράν ήταν οι αναφορές του εξαμελούς Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τις οποίες η Τεχεράνη θα έπρεπε να καταβάλει αποζημιώσεις στους γείτονές της για επιθέσεις στο έδαφός τους. Η ειρωνεία του πράγματος είναι ότι το ίδιο το Ιράν θέτει την καταβολή αποζημιώσεων ως απαίτηση στο πλαίσιο οποιασδήποτε συμφωνίας με τις ΗΠΑ.
«Πώς μπορούν χώρες, οι οποίες συμμετείχαν ενεργά σε στρατιωτική επίθεση εναντίον γειτονικής χώρας και διέθεσαν τον εναέριο χώρο, το έδαφος και τα ύδατά τους σε εκείνους που επιτέθηκαν στο ιρανικό έδαφος, να μιλούν για αξίωση αποζημιώσεων από το Ιράν;» διερωτήθηκε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαέι, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου την Κυριακή.
«Τι γίνεται με το εγγενές και νόμιμο δικαίωμα του Ιράν να υπερασπιστεί τον εαυτό του;»
Υπενθυμίζοντας ότι το Ιράν δεν ξεχνά το παρελθόν, ο Μπαγκαέι δήλωσε ότι τα κράτη του Κόλπου «πρέπει να προσέχουν ώστε να μην ανοίξουν ξανά παλιές πληγές», αναφερόμενος στη στήριξη που παρείχαν στον Ιρακινό δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν τη δεκαετία του 1980.
Ο στόχος του Ιράν
Το Ιράν θέλει τα κράτη του Κόλπου «να πληρώσουν το τίμημα για έναν πόλεμο που δεν επέλεξαν, και στη συνέχεια να παραιτηθούν από το δικαίωμά τους να ζητήσουν απόδοση ευθυνών και αποζημίωση. Πρόκειται για μια εξίσωση που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή», δήλωσε την Κυριακή (15/11) η Εμπτεσάμ Αλ-Κετμπί, από τη δεξαμενή σκέψης Emirates Policy Center.
Μια ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας σχετικά με την προοπτική αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών εμφανίστηκε την περασμένη εβδομάδα, όταν το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) ανακοίνωσε τη δημιουργία ενός προκεχωρημένου αρχηγείου στο Κουβέιτ για την ενιαία στρατιωτική του διοίκηση, καθώς και την ανάπτυξη δυνάμεων στη συγκεκριμένη εγκατάσταση.
Το Ιράν έχει επίσης εντείνει τις επιθέσεις κατά της ναυτιλίας στον Κόλπο, με σχεδόν καθημερινούς ισχυρισμούς ότι δεξαμενόπλοια προσέκρουσαν σε νάρκες καθώς επιχειρούσαν να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, αν και πολλοί από αυτούς δεν επιβεβαιώνονται.
Για την Τεχεράνη, η αύξηση των ενεργειακών εξαγωγών από τον Κόλπο –οι οποίες τις τελευταίες εβδομάδες πλησίασαν τα προπολεμικά επίπεδα– καθώς και η απότομη πτώση των τιμών του πετρελαίου, στερούν από τη χώρα ένα κρίσιμο διαπραγματευτικό χαρτί.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανέφερε ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο - εξαιρουμένου του Ομάν - ανήλθαν τον Οκτώβριο στα 18,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που υπολείπεται κατά περίπου 26% των προπολεμικών επιπέδων. Την ίδια στιγμή, το Ιράν αδυνατεί να εξάγει αξιόλογες ποσότητες του δικού του αργού πετρελαίου εδώ και περισσότερο από δύο μήνες.
Αυτός είναι ο λόγος που το καθεστώς της Τεχεράνης αξιώνει τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού, τη σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων και την αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων, θέτοντας αυτά τα αιτήματα ως προϋποθέσεις για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ.
Το «παιχνίδι» του Τραμπ
Από την πλευρά του ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται διατεθειμένος να αφήσει την οικονομική πίεση στο Ιράν να εξελιχθεί, εκτιμώντας ότι η Τεχεράνη θα αναγκαστεί τελικά να υπαναχωρήσει από τις αξιώσεις της, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει ότι τα κράτη του Κόλπου επιθυμούν να αποφύγουν έναν νέο κύκλο συγκρούσεων.
«Κατόπιν αιτήματος των εθνών που επιδιώκω να προστατεύσω, ακολουθούμε μια κάπως πιο μακροσκελή και πιο πολιτισμένη οδό», δήλωσε την Πέμπτη (12/11) ο Αμερικανός πρόεδρος. Την ίδια στιγμή, απομάκρυνε τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς από τις συνομιλίες για την αναβίωση των συνομιλιών με το Ιράν, δηλώνοντας κατηγορηματικά: «Δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν. Εκείνες οι μέρες έχουν περάσει προ πολλού».
Πράγματι, η οικονομική δυσπραγία στο Ιράν φαίνεται να εντείνεται, παρόλο που ανώτατα στελέχη στην Τεχεράνη επιμένουν ότι η χώρα μπορεί να αντέξει την πίεση και δεν θα υπαναχωρήσει.
Ο Μπαγκαέι όταν ρωτήθηκε εάν το Ιράν θα αποδεχόταν μια προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου ή μια μείωση των επιπέδων εμπλουτισμού, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον απάντησε «Όχι. Δεν βρισκόμαστε καθόλου σε αυτό το στάδιο. Αυτή την περίοδο, δεν συζητάμε καμία λεπτομέρεια που να αφορά το πυρηνικό ζήτημα, ούτε έχουμε διεξαγάγει τέτοιου είδους συζητήσεις».
Κλίμα αβεβαιότητας
Εξάλλου το Ιράν έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι, σε ένα επόμενο κεφάλαιο της σύγκρουσης, θα διευρύνει το φάσμα των στόχων του, συμπεριλαμβάνοντας υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή, όπως υποθαλάσσια καλώδια.
Επιπλέον, οι σύμμαχοί τους Χούθι στην Υεμένη εκτοξεύουν σχεδόν καθημερινά βαλλιστικούς πυραύλους κατά της Σαουδικής Αραβίας και φαίνεται να έχουν ασκήσει εκ νέου πίεση στις κυβερνητικές δυνάμεις που υποστηρίζονται από το Ριάντ στη νότια Υεμένη, αναγκάζοντάς τις να υποχωρήσουν από περιοχές κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα.
Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποτελεί πλήγμα και το αποτέλεσμα είναι μια κατάσταση αστάθειας και αβεβαιότητας σε ολόκληρη την περιοχή.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες ίσως πιστεύουν ότι μπορούν να διατηρήσουν τον αποκλεισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά το Ιράν τον εκλαμβάνει ως άμεση απειλή για την οικονομία, την κυριαρχία και την εθνική του ασφάλεια», έγραψε στην πλατφόρμα X ο Ισραηλινός αναλυτής Ντάνι Σιτρίνοβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας.
Οι ΗΠΑ «δεν μπορούν να υποθέτουν ότι ο χρόνος από μόνος του θα αναγκάσει την Τεχεράνη να συνθηκολογήσει. Το Ιράν έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι διατεθειμένο να επωμιστεί τεράστιο οικονομικό κόστος, προκειμένου να μην εγκαταλείψει αυτό που η ηγεσία του θεωρεί ως θεμελιώδη εθνικά συμφέροντα», καταλήγει.
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ
