Τσεχία: Μαζική διαδήλωση στην Πράγα κατά της κυβερνητικής παρέμβασης στα δημόσια ΜΜΕ

Η κινητοποίηση διοργανώθηκε από την οργάνωση «Ένα Εκατομμύριο Στιγμές για τη Δημοκρατία» (Million Moments for Democracy), η οποία ανακοίνωσε ότι στη διαδήλωση συμμετείχαν περίπου 400.000 άνθρωποι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του BBC.

Η κυβέρνηση συνασπισμού, στην οποία συμμετέχουν το κόμμα ANO του πρωθυπουργού και δύο δεξιά ευρωσκεπτικιστικά κόμματα, υποστηρίζει ότι η αλλαγή του τρόπου χρηματοδότησης δεν πρόκειται να επηρεάσει τη δημοσιογραφική ανεξαρτησία των δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Ωστόσο, επιμένει ότι τα δημόσια μέσα ενημέρωσης πρέπει να περιορίσουν τις δαπάνες τους.

Το κοινοβούλιο ενέκρινε το πρώτο σχέδιο της πρότασης στα τέλη Οκτωβρίου, προκαλώντας αντιδράσεις και διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

«Χωρίς δημόσια τηλεόραση και ραδιόφωνο δεν θα μπορούμε να πιστεύουμε τίποτα»

Σήμερα, τα νοικοκυριά στην Τσεχία καταβάλλουν μηνιαίως 205 κορώνες, περίπου 9,44 δολάρια, για τη χρηματοδότηση της δημόσιας τηλεόρασης και του ραδιοφώνου.

Οι διαδηλωτές εκφράζουν φόβους ότι η κατάργηση του τέλους και η απευθείας χρηματοδότηση από τον κρατικό προϋπολογισμό θα μπορούσαν να καταστήσουν τα δημόσια μέσα περισσότερο εξαρτημένα από τις εκάστοτε κυβερνητικές αποφάσεις. «Γνωρίζω ότι η τσεχική δημόσια τηλεόραση αποτελεί εγγύηση αλήθειας και αντικειμενικότητας», δήλωσε στο Reuters η 72χρονη συνταξιούχος Μιλάνα Ρουντόλφοβα, η οποία συμμετείχε στη συγκέντρωση. «Εάν δεν έχουμε δημόσια τηλεόραση και ραδιόφωνο, τότε δυστυχώς δεν θα μπορούμε πλέον να πιστεύουμε τίποτα», πρόσθεσε.

Αρκετοί διαδηλωτές φορούσαν μυτερά καπέλα φτιαγμένα από εφημερίδες, παραπέμποντας στον Βετσερνίτσεκ (Večerníček), τον γνωστό χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων που εδώ και δεκαετίες παρουσιάζει τις βραδινές παιδικές ιστορίες της τσεχικής δημόσιας τηλεόρασης.

Μπάμπις: «Κανείς δεν θέλει να ελέγξει τα δημόσια μέσα»

Ο πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις απορρίπτει τις κατηγορίες περί κυβερνητικής παρέμβασης στην ενημέρωση.

«Το σύστημα χρηματοδότησης αλλάζει. Κανείς δεν θέλει να ελέγξει τα δημόσια μέσα ενημέρωσης, κανείς δεν θέλει να τους υπαγορεύσει τι πρέπει να λένε και τι να κάνουν, κανείς δεν θέλει να τα κρατικοποιήσει», δήλωσε στο τσεχικό πρακτορείο ειδήσεων. Ο ίδιος υποστήριξε ότι το σημερινό μοντέλο είναι ξεπερασμένο και ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη προχωρήσει σε αντίστοιχες αλλαγές.

Πράγματι, η Γαλλία κατήργησε το ανταποδοτικό τέλος το 2022 και πλέον χρηματοδοτεί τα δημόσια μέσα ενημέρωσης μέσω μέρους των εσόδων από τον ΦΠΑ, ενώ αυτά εξακολουθούν να έχουν και διαφημιστικά έσοδα. Αντίστοιχα, η Νορβηγία κατήργησε το τέλος το 2020, μεταφέροντας τη χρηματοδότηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης στον κρατικό προϋπολογισμό.

Φόβοι για ένα μοντέλο αντίστοιχο της Ουγγαρίας

Οι επικριτές της κυβερνητικής πρότασης συγκρίνουν τις σχεδιαζόμενες αλλαγές με τις παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν στα μέσα ενημέρωσης της Ουγγαρίας επί πρωθυπουργίας Βίκτορ Όρμπαν, όταν η κυβέρνηση απέκτησε ισχυρό έλεγχο στα κρατικά μέσα.

Ο Αντρέι Μπάμπις, ο οποίος ανέλαβε την πρωθυπουργία τον Δεκέμβριο του 2025, έχει δεχθεί επανειλημμένα κριτική για τη στάση της κυβέρνησής του απέναντι στον Τύπο.

Τον περασμένο Ιούνιο, ο Πάβολ Σαλάι, επικεφαλής του γραφείου της διεθνούς οργάνωσης Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα (Reporters Without Borders) στην Πράγα, είχε επισημάνει ότι «οι πολιτικές επιθέσεις εναντίον ιδιωτικών και δημόσιων μέσων ενημέρωσης έχουν γίνει ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της πρωθυπουργίας του Αντρέι Μπάμπις».

Η αντιπαράθεση για τη χρηματοδότηση της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης εξελίσσεται έτσι σε ένα από τα σημαντικότερα πολιτικά ζητήματα στην Τσεχία, με επίκεντρο τα όρια της κυβερνητικής επιρροής και τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας της ενημέρωσης.