ΚΟΣΜΟΣ

CNNi: Σε αναμονή ο Τραμπ για τις επόμενες κινήσεις του Ιράν - Συναγερμός στις χώρες του Κόλπου

CNNi: Σε αναμονή ο Τραμπ για τις επόμενες κινήσεις του Ιράν - Συναγερμός στις χώρες του Κόλπου

Αμερικανοί ναύτες του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ βρίσκονται δίπλα σε μαχητικά αεροσκάφη στο κατάστρωμα του αεροπλανοφόρου USS Dwight D. Eisenhower, στον Περσικό Κόλπο. (AP Photo/Petr David Josek, Αρχείο)

AP

Ανησυχία επικρατεί εδώ και εβδομάδες στις χώρες του Περσικού Κόλπου, καθώς εντείνονται οι φόβοι ότι το Ιράν ενδέχεται να στραφεί εκ νέου εναντίον τους, επιχειρώντας να επιβάλει τους δικούς του όρους για τον τερματισμό της εννεάμηνης περιφερειακής σύγκρουσης.

Σύμφωνα με το CNNi, η ανησυχία έχει ενισχυθεί τις τελευταίες ημέρες, μετά από δύο απόπειρες επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Μπαχρέιν, χώρα που αποτελεί σύμμαχο των ΗΠΑ και φιλοξενεί σημαντικές αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Την ίδια στιγμή, η Τεχεράνη προειδοποιεί τα κράτη του Κόλπου να μην «αναμοχλεύουν παλιές πληγές».

Το Ιράν φαίνεται να ανεβάζει τους τόνους, καθώς προσπαθεί να εμποδίσει την επαναφορά των εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου των γειτονικών χωρών μέσω των Στενών του Ορμούζ. Παράλληλα, η ιρανική οικονομία δέχεται ισχυρές πιέσεις από τον αμερικανικό αποκλεισμό και τις σωρευτικές επιπτώσεις των διεθνών κυρώσεων.

Τρίτο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή

Τρίτο αμερικανικό αεροπλανοφόρο, που έλαβε τη διαταγή να αναπτυχθεί στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, αναμενόταν να καταφθάσει στην περιοχή σήμερα, ανέφεραν πληροφορίες μέσων ενημέρωσης χθες Κυριακή.Το USS Theodore Roosevelt προστίθεται στα USS Geoge HW Bush και USS George Washington στην περιοχή, σημείωσε η εφημερίδα New York Times.

Δεν είναι σαφές αν το Ρούσβελτ θα αντικαταστήσει κάποιο από τα δύο αεροπλανοφόρα ή αν θα προστεθεί σε αυτά. Αν ισχύει το δεύτερο σενάριο, θα πρόκειται για την πιο ευρείας κλίμακας ανάπτυξη των ΗΠΑ από τον Απρίλιο.

Νέες αναχαιτίσεις ιρανικών drones στο Μπαχρέιν

Η Αμυντική Δύναμη του Μπαχρέιν ανακοίνωσε την Κυριακή ότι αναχαίτισε και κατέστρεψε αρκετά ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αντίστοιχη αναχαίτιση είχε πραγματοποιηθεί και την Παρασκευή.

Την Κυριακή, η αμερικανική πρεσβεία στο Μπαχρέιν κάλεσε τους Αμερικανούς πολίτες που βρίσκονται στη χώρα να επιδείξουν «αυξημένη επαγρύπνηση», επικαλούμενη τον ενισχυμένο κίνδυνο επιθέσεων από τους Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, καθώς και τις προσπάθειες της Τεχεράνης να στοχοποιήσει Αμερικανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους και εγκαταστάσεις στην περιοχή.

Η πρεσβεία προειδοποίησε επίσης για το ενδεχόμενο ακυρώσεων πτήσεων, κλεισίματος εναέριων χώρων και άλλων προβλημάτων στις μετακινήσεις, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι παραμένει ανοιχτή.

Νωρίτερα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) είχαν ανακοινώσει ότι πραγματοποίησαν επίθεση σε αμερικανική βάση ελικοπτέρων στο Μπαχρέιν. Το CNN ανέφερε ότι απευθύνθηκε στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) για κάποιο σχόλιο.

Η στοχοποίηση του Μπαχρέιν συνοδεύεται από ολοένα πιο επιθετική ρητορική της Τεχεράνης απέναντι στις γειτονικές χώρες, αλλά και από προειδοποιήσεις σχετικά με τις συνέπειες ενδεχόμενων νέων αμερικανικών ή ισραηλινών πληγμάτων και την πορεία των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον.

Η Τεχεράνη αντιδρά στις απαιτήσεις των χωρών του Κόλπου

Όπως σημειώνει το CNNi, το Ιράν αντέδρασε έντονα στις αναφορές του εξαμελούς Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) την περασμένη εβδομάδα, σύμφωνα με τις οποίες θα πρέπει να καταβάλει αποζημιώσεις στις γειτονικές χώρες για τις επιθέσεις που πραγματοποιήθηκαν στο έδαφός τους. Η καταβολή αποζημιώσεων αποτελεί, άλλωστε, ένα από τα αιτήματα που προβάλλει και η ίδια η Τεχεράνη στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης συμφωνίας με τις ΗΠΑ.

«Πώς είναι δυνατόν χώρες που συμμετείχαν ενεργά σε στρατιωτική επίθεση εναντίον μιας γειτονικής χώρας και διέθεσαν τον εναέριο χώρο, το έδαφος και τα χωρικά τους ύδατα σε όσους επιτέθηκαν στο Ιράν να μιλούν για αποζημιώσεις από την πλευρά μας;», διερωτήθηκε την Κυριακή ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου.

«Τι γίνεται με το εγγενές και νόμιμο δικαίωμα του Ιράν να υπερασπίζεται τον εαυτό του;», πρόσθεσε.

Ο Μπαγαΐ υπενθύμισε επίσης την υποστήριξη που είχαν προσφέρει οι χώρες του Κόλπου στον Ιρακινό δικτάτορα Σαντάμ Χουσεΐν κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν τη δεκαετία του 1980, προειδοποιώντας τις γειτονικές χώρες ότι «πρέπει να είναι προσεκτικές και να μην αναμοχλεύουν παλιές πληγές».

Από την πλευρά της, η Εμπτεσάμ Αλ Κέτμπι, του ερευνητικού κέντρου Emirates Policy Center, δήλωσε την Κυριακή ότι το Ιράν απαιτεί από τις χώρες του Κόλπου να πληρώσουν το τίμημα ενός πολέμου που δεν επέλεξαν, ενώ παράλληλα τους ζητά να εγκαταλείψουν το δικαίωμά τους να ζητήσουν λογοδοσία και αποζημιώσεις.

«Πρόκειται για μια εξίσωση που δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή», ανέφερε.

Επιθέσεις σε πλοία και στρατιωτική ενίσχυση στον Κόλπο

Ένδειξη της αυξανόμενης ανησυχίας για το ενδεχόμενο νέας πολεμικής σύγκρουσης αποτέλεσε η ανακοίνωση του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου την περασμένη εβδομάδα για τη δημιουργία προηγμένου στρατηγείου στο Κουβέιτ, το οποίο θα στεγάσει την ενιαία στρατιωτική διοίκηση του οργανισμού. Παράλληλα, αποφασίστηκε η ανάπτυξη δυνάμεων στις εγκαταστάσεις.

Ο γενικός γραμματέας του Συμβουλίου, Τζασέμ Μοχάμεντ Αλ Μπουντάιουι, δήλωσε ότι η κίνηση αυτή αποδεικνύει «την ακλόνητη δέσμευση των χωρών του Κόλπου για τη διαφύλαξη της ασφάλειας και της κυριαρχίας των κρατών-μελών», μετά τις επιθέσεις που χαρακτήρισε «αποτρόπαιες ιρανικές επιθέσεις».

Την ίδια στιγμή, το Ιράν έχει εντείνει τις επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας στον Κόλπο. Σχεδόν καθημερινά διατυπώνονται ισχυρισμοί, οι οποίοι στην πλειονότητά τους δεν έχουν επιβεβαιωθεί, ότι δεξαμενόπλοια προσκρούουν σε νάρκες στην προσπάθειά τους να διασχίσουν τα Στενά του Ορμούζ.

Σύμφωνα με το CNNi, για την Τεχεράνη, η αύξηση των ενεργειακών εξαγωγών από τις χώρες του Κόλπου, οι οποίες τις τελευταίες εβδομάδες πλησιάζουν τα προπολεμικά επίπεδα, σε συνδυασμό με τη σημαντική πτώση των τιμών του πετρελαίου, περιορίζουν ένα σημαντικό διαπραγματευτικό της πλεονέκτημα.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), οι εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου, με εξαίρεση το Ομάν, έφτασαν τα 18,4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Οκτώβριο. Το επίπεδο αυτό ήταν περίπου 26% χαμηλότερο σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο.

Την ίδια ώρα, το Ιράν δεν έχει καταφέρει να εξαγάγει ουσιαστικές ποσότητες δικού του αργού πετρελαίου για περισσότερο από δύο μήνες.

Οι όροι του Ιράν για την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων

Το ιρανικό καθεστώς ζητά τον τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού, τη σταδιακή άρση των διεθνών κυρώσεων και την αποδέσμευση δισεκατομμυρίων δολαρίων από περιουσιακά στοιχεία που παραμένουν παγωμένα, θέτοντας αυτές τις προϋποθέσεις για την επανέναρξη των συνομιλιών με τις ΗΠΑ.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να επιλέγει τη συνέχιση της οικονομικής πίεσης προς την Τεχεράνη, εκτιμώντας ότι τελικά θα αναγκαστεί να μετριάσει τις απαιτήσεις της. Παράλληλα, γνωρίζει ότι οι χώρες του Κόλπου επιθυμούν να αποφύγουν έναν νέο γύρο συγκρούσεων.

«Κατόπιν αιτήματος των χωρών που προσπαθώ να προστατεύσω, ακολουθούμε μια λίγο πιο μακρά διαδρομή, με έναν πιο πολιτισμένο τρόπο», δήλωσε ο Τραμπ την Πέμπτη.

Την ίδια στιγμή, ακύρωσε τις προσπάθειες του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς να επαναφέρει τις συνομιλίες με το Ιράν, δηλώνοντας: «Δεν χρειαζόμαστε συμφωνία με το Ιράν. Εκείνες οι ημέρες έχουν περάσει προ πολλού».

Βαθαίνουν οι οικονομικές δυσκολίες στο Ιράν

Το CNNi σημειώνει ότι οι οικονομικές πιέσεις στο Ιράν φαίνεται να εντείνονται, παρά τις δημόσιες διαβεβαιώσεις ανώτερων αξιωματούχων στην Τεχεράνη ότι η χώρα μπορεί να αντέξει τις συνέπειες του αποκλεισμού και διαθέτει πρόσβαση σε ξένο συνάλλαγμα για τη στήριξη του ριάλ, η αξία του οποίου έχει υποχωρήσει δραματικά από την έναρξη της σύγκρουσης.

Μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες της οικονομικής δυσκολίας είναι οι μεγάλες ουρές που σχηματίζονται στα πρατήρια καυσίμων σε πολλές περιοχές της χώρας.

Ο Εσμαΐλ Σαγκάμπ Εσφαχανί, αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, παραδέχθηκε την περασμένη εβδομάδα ότι υπάρχει πρόβλημα στον εφοδιασμό, επισημαίνοντας πως οι Ιρανοί δεν μπορούν πλέον να θεωρούν δεδομένο ότι τα πρατήρια θα καλύπτουν τις ανάγκες τους σε καύσιμα.

Την Πέμπτη, κάτοικοι της παραθαλάσσιας πόλης Μπαντάρ Αμπάς προχώρησαν σε αποκλεισμό δρόμων, διαμαρτυρόμενοι για τις ελλείψεις καυσίμων.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρότεινε στους αξιωματούχους να σταματήσουν να αναφέρονται δημόσια στο ζήτημα των καυσίμων, το οποίο αποτελεί ιδιαίτερα ευαίσθητο θέμα στο Ιράν.

Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει εκτός διαπραγμάτευσης

Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, δεν υπάρχουν δημόσιες ενδείξεις ότι το ιρανικό καθεστώς είναι έτοιμο να προχωρήσει σε συμβιβασμό.

Την Κυριακή, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ ρωτήθηκε εάν το Ιράν θα δεχόταν μια προσωρινή αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου ή τη μείωση των επιπέδων εμπλουτισμού στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων με την Ουάσιγκτον.

«Όχι. Δεν βρισκόμαστε σε αυτό το στάδιο σε καμία περίπτωση. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου δεν συζητάμε καμία λεπτομέρεια που σχετίζεται με το πυρηνικό ζήτημα, ούτε έχουμε πραγματοποιήσει τέτοιου είδους συνομιλίες», απάντησε.

Ο Γκαλιμπάφ δήλωσε επίσης την Κυριακή ότι δεν έχει σημασία εάν η Ουάσιγκτον επιθυμεί διαπραγματεύσεις ή πόλεμο.

«Εάν οι Αμερικανοί κάνουν και αυτή τη φορά ένα ακόμη λάθος, οι δυνατότητες και η βούληση των ενόπλων δυνάμεων του Ιράν θα καθορίσουν τη γεωγραφία του πεδίου της μάχης», προειδοποίησε.

Το Ιράν έχει επανειλημμένα απειλήσει ότι σε περίπτωση νέας κλιμάκωσης θα διευρύνει τον κατάλογο των στόχων του, συμπεριλαμβάνοντας κρίσιμες υποδομές σε ολόκληρη την περιοχή, ακόμη και υποθαλάσσια καλώδια.

Οι Χούθι πιέζουν τη Σαουδική Αραβία

Παράλληλα, οι σύμμαχοι του Ιράν στην Υεμένη, οι Χούθι, εκτοξεύουν σχεδόν καθημερινά βαλλιστικούς πυραύλους προς τη Σαουδική Αραβία.

Την ίδια στιγμή, φαίνεται να έχουν εντείνει την πίεση στις δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, αναγκάζοντάς τες να υποχωρήσουν από περιοχές κοντά στην Ερυθρά Θάλασσα. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί πλήγμα για την εκστρατεία τους.

Το αποτέλεσμα είναι να διαμορφώνεται μια εξαιρετικά ασταθής κατάσταση σε ολόκληρη την περιοχή, χωρίς να διαφαίνεται άμεσα προοπτική αποκλιμάκωσης.

«Το Ιράν δεν θα παραδοθεί μόνο λόγω του χρόνου»

Ο Ισραηλινός αναλυτής Ντάνι Σιτρινοβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS), εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον δεν θα πρέπει να θεωρεί δεδομένο πως η συνέχιση του αποκλεισμού θα αναγκάσει την Τεχεράνη να υποχωρήσει.

Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, έγραψε ότι οι ΗΠΑ μπορεί να πιστεύουν πως μπορούν να διατηρήσουν τον αποκλεισμό για μεγάλο χρονικό διάστημα, ωστόσο το Ιράν τον αντιμετωπίζει ως άμεση απειλή για την οικονομία, την κυριαρχία και την εθνική του ασφάλεια.

Όπως σημείωσε, η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να θεωρεί ότι η πάροδος του χρόνου θα οδηγήσει από μόνη της στην παράδοση της Τεχεράνης.

«Το Ιράν έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι είναι διατεθειμένο να επωμιστεί τεράστιο οικονομικό κόστος, αντί να εγκαταλείψει όσα η ηγεσία του θεωρεί θεμελιώδη εθνικά συμφέροντα», υπογράμμισε.