CNN: Τραμπ, Πούτιν και Σι στο ίδιο τραπέζι – Γιατί η σύνοδος στην Κίνα προκαλεί ανησυχία
In Brief
- Η τριμερής συνάντηση των Τραμπ, Πούτιν και Σι στην Κίνα πραγματοποιείται χωρίς σαφή ατζέντα και προκαλεί ανησυχία λόγω της απρόβλεπτης στάσης του Τραμπ και της επικείμενης επιρροής της στη γεωπολιτική κατάσταση.
- Η συζήτηση για την Ουκρανία χαρακτηρίζεται επικίνδυνη, καθώς ο Τραμπ φαίνεται να ευνοεί τη ρωσική αφήγηση και πιέζει για δυσμενείς ειρηνευτικές συμφωνίες εις βάρος του Κιέβου.
- Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχία για την ασφάλεια της Ευρώπης και βλέπουν τη συνάντηση ως «όνειρο του Πούτιν», που του επιτρέπει να επανεμφανιστεί ως παγκόσμια δύναμη χωρίς να δώσει ανταλλάγματα.
- Η Κίνα ενδέχεται να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής, αλλά τα συμφέροντά της στηρίζουν τη Μόσχα, καθώς επιθυμεί να αποφύγει την ήττα του βασικού της συμμάχου στον πόλεμο.
- Η συνάντηση ενδεχομένως να ενισχύσει τη θέση του Πούτιν, καθώς αναμένεται να αποφευχθεί πίεση για κατάπαυση πυρός, ενώ θα ζητηθούν παραχωρήσεις κυρίως από την Ουκρανία και την Ευρώπη.
Τρεις ηγέτες άνω των 70 ετών, το 90% των πυρηνικών όπλων του κόσμου, δύο πόλεμοι σε εξέλιξη, μία αίθουσα και καμία συγκεκριμένη ατζέντα. Τι θα μπορούσε να πάει στραβά;
Το τι ακριβώς θα συζητήσουν οι πρόεδροι Ντόναλντ Τραμπ, Βλαντίμιρ Πούτιν και Σι Τζινπίνγκ κατά την πρωτοφανή τριμερή συνάντησή τους την Πέμπτη, στη Σεντζέν της Κίνας, παραμένει εξαιρετικά ασαφές. Ίσως, όμως, αυτός να είναι και ο σκοπός, αναφέρει ο Nick Paton Walsh του CNNi, στην ανάλυσή του.
Μια σύνοδος κορυφής αυτού του επιπέδου θα είχε, υπό κανονικές συνθήκες, προκαθορισμένα και σαφή επιδιωκόμενα αποτελέσματα. Θα αποτελούσε την κορύφωση μηνών εντατικής προετοιμασίας, διαβουλεύσεων και προσεκτικά σχεδιασμένων διπλωματικών μηνυμάτων. Ωστόσο, όσα προηγήθηκαν της συνάντησης στη Σεντζέν έχουν μικρή σημασία όταν στην εξίσωση προστίθεται ένας τόσο απρόβλεπτος παράγοντας όπως ο Τραμπ.
Η μη διάδοση των πυρηνικών όπλων είχε αναδειχθεί σε βασικό αντικείμενο των συνομιλιών, αν και δεν αναμένεται ουσιαστική πρόοδος. Για να μη μιλήσουμε για τη «διαφύλαξη της παγκόσμιας ειρήνης», έναν ακόμη στόχο της συνάντησης, σύμφωνα με την Κίνα.
Και ξαφνικά, ο Τραμπ άρχισε να αναφέρεται στο Ιράν, στην Ουκρανία, στην Nvidia, ενώ άφησε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο συνάντησης με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν. Δεν είναι ασυνήθιστο οι ηγέτες να παρεκκλίνουν από το προκαθορισμένο πλαίσιο. Σπάνια, όμως, κάτι τέτοιο υπήρξε τόσο επικίνδυνο όσο ενδέχεται να αποδειχθεί την Πέμπτη.
Ιδίως όταν πρόκειται για την Ουκρανία.
Η Ουκρανία και η στάση του Τραμπ
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ αναφέρθηκε στον μεγαλύτερης διάρκειας πόλεμο που βρίσκεται σήμερα σε εξέλιξη στην Ευρώπη, συνδυάζοντας ένα λεκτικό ολίσθημα με σαρκασμό.
Αποκάλεσε την Ουκρανία «το αγαπημένο μου θέμα» και πρόσθεσε: «Η Ουκρανία χάνει – η Ουκρανία και η Ρωσία χάνουν 25.000 στρατιώτες τον μήνα». Παραλίγο, δηλαδή, να αφήσει εντελώς έξω από τη φράση του τις τρομακτικές απώλειες της Ρωσίας.
Για τον Τραμπ, η Ουκρανία είναι ένας ενοχλητικός παράγοντας: Μια χώρα που βρέθηκε αντιμέτωπη με εισβολή, δεν έχει αποδεχθεί την εσπευσμένη ειρηνευτική συμφωνία που εκείνος προωθεί, παρά τους επώδυνους συμβιβασμούς που αυτή συνεπάγεται, και συνεχώς χάνει.
Η συνάντηση στη Σεντζέν αποτελεί μια επικίνδυνη στιγμή, όχι επειδή το Κίεβο και οι Ευρωπαίοι σύμμαχοί του πρόκειται ξαφνικά να υποχωρήσουν μπροστά σε οποιεσδήποτε ανακοινώσεις προκύψουν. Έχουν πλέον εξοικειωθεί αρκετά με την ευμετάβλητη στάση της Ουάσιγκτον.
Ο κίνδυνος βρίσκεται στην επιθυμία του Τραμπ να γίνεται αρεστός στους ισχυρούς αυταρχικούς ηγέτες, σε όσα ενδέχεται να συμφωνηθούν πίσω από κλειστές πόρτες και στον τρόπο με τον οποίο αυτά θα επηρεάσουν την αυτοπεποίθηση του Πούτιν και την αντίληψη του Σι για τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Πούτιν έχει ήδη εξασφαλίσει, χωρίς να δώσει τίποτα ως αντάλλαγμα, τη δική του στιγμή στην παγκόσμια σκηνή. Του προσφέρεται η δυνατότητα να παρουσιάσει τη Ρωσία, έστω για μία ημέρα, ως την παγκόσμια υπερδύναμη που υπήρξε κάποτε, αντί για εκείνη που σήμερα αγωνίζεται με βίαιο τρόπο να ξαναγίνει.
Η ανησυχία στην Ευρώπη και το «όνειρο του Πούτιν»
Η ανησυχία μεταξύ των Ευρωπαίων αξιωματούχων είναι εμφανής: «Ο Τραμπ ακούει τον τελευταίο άνθρωπο με τον οποίο μιλά. Αυτό θα καθορίσει όσα θα πει», δήλωσε στο CNNi ευρωπαίος αξιωματούχος, υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Ένας υυρωπαίος διπλωμάτης ήταν ακόμη πιο απαισιόδοξος: «Δύσκολα μπορεί κανείς να δει να προκύπτει κάτι θετικό για την ευρωπαϊκή ασφάλεια από αυτή τη συνάντηση». Άλλος υψηλόβαθμος Ευρωπαίος αξιωματούχος παραδέχθηκε ότι η εικόνα της τριμερούς συνάντησης είναι «φυσικά απαίσια για εμάς», εμφανίστηκε όμως λιγότερο ανήσυχος για το ενδεχόμενο επίτευξης μιας ευρύτερης συμφωνίας.
Ο πρώτος αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συνάντηση «όνειρο του Πούτιν», καθώς σηματοδοτεί την επανένταξή του στη διεθνή σκηνή. Πρόσθεσε μάλιστα ότι ένα από τα βασικά ζητήματα για τον Τραμπ θα είναι «ποιος θα σταθεί στη μέση στην αναμνηστική φωτογραφία των μεγάλων».
Αυτή η φωτογραφία των τριών ηγετών, μετά τη συνάντησή τους, θα λέει πολλά για την παρακμή της Δύσης.
Ο άνθρωπος που εισέβαλε απρόκλητα στην Ουκρανία πριν από σχεδόν πέντε χρόνια, ο κυριότερος οικονομικός υποστηρικτής του και ο Αμερικανός πρόεδρος που ανέτρεψε δεκαετίες αμερικανικής πολιτικής, ασκώντας πίεση στο Κίεβο να αποδεχθεί μια δυσμενή συμφωνία μέσω του περιορισμού της στρατιωτικής βοήθειας.
Ένας από τους βασικούς κινδύνους είναι ο Τραμπ να υιοθετήσει τη ρωσική αφήγηση ή μια πλασματική παρουσίαση της πραγματικής κατάστασης στο μέτωπο και στη συνέχεια να αισθανθεί δεσμευμένος να τηρήσει μια συμφωνία που θα έχει συνάψει βιαστικά με τους δύο αυταρχικούς ηγέτες τους οποίους, όχι και τόσο κρυφά, θαυμάζει.
Μπορεί η Κίνα να λειτουργήσει ως έντιμος διαμεσολαβητής;
Πολλοί από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους με τους οποίους συνομίλησε το CNNi διατηρούν μια μακρινή ελπίδα ότι το Πεκίνο θα μπορούσε να αναδειχθεί σε καλόπιστο διαμεσολαβητή στον πόλεμο.
Η εκτίμηση αυτή στηρίζεται στη φαινομενική πίεση που έχει ασκήσει ο Σι στον Πούτιν προκειμένου να περιορίσει τις πυρηνικές απειλές, στο γεγονός ότι η Κίνα δεν έχει προχωρήσει στον πλήρη εξοπλισμό της Ρωσίας κατά τη διάρκεια του πολέμου και στη φιλοδοξία του Πεκίνου να εξελιχθεί σε παγκόσμια υπερδύναμη ικανή να επιβάλλει ουσιαστικές αλλαγές.
Ωστόσο, αυτή η αισιόδοξη οπτική παραβλέπει μια κρίσιμη πραγματικότητα. Η Κίνα έχει επιτακτική ανάγκη να μη χάσει η Μόσχα αυτόν τον πόλεμο, ώστε να αποφευχθεί η ταπείνωση ενός ακόμη βασικού συμμάχου της.
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κινηθεί φέτος με ιδιαίτερα επιθετικό τρόπο απέναντι στο Ιράν και τη Βενεζουέλα, δύο συμμάχους της Κίνας. Το Πεκίνο ενδέχεται να επιθυμεί να δει αυτή την αποδυνάμωση των συμμάχων του να ανταποδίδεται μέσα από μια ήττα της συλλογικής Δύσης στην Ουκρανία.
Οι κινήσεις της Ουάσιγκτον που ευνόησαν τη Μόσχα
Ο τελευταίος μήνας έφερε αλλεπάλληλα πλήγματα για την Ουκρανία και τις ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ, υπό τον μανδύα της αμερικανικής ειρηνευτικής διαδικασίας. Αρχικά, ο Τραμπ κατέληξε σε συμφωνία για την αγορά ρωσικού ντίζελ, ακυρώνοντας στην πράξη τις επιπτώσεις πολυετών κυρώσεων και ανοίγοντας τον δρόμο για την αναπλήρωση των οικονομικών πόρων που χρηματοδοτούν τον πόλεμο του Κρεμλίνου.
Ακολούθησαν οι μυστηριώδεις διακοπές στην ανταλλαγή αμερικανικών πληροφοριών και στην παροχή υπηρεσιών Starshield, οι οποίες είναι ζωτικής σημασίας για τη νυχτερινή άμυνα της Ουκρανίας απέναντι στους ρωσικούς πυραύλους.
Ο Λευκός Οίκος φάνηκε να υποστηρίζει είτε ότι αυτές οι διακοπές δεν συνέβησαν είτε ότι δεν θα έπρεπε να είχαν συμβεί.
Κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Κρεμλίνο τον περασμένο μήνα, ο Γουίτκοφ χαρακτήρισε τον Πούτιν «ανθρωπιστή», μετά την απελευθέρωση του Στίβεν Χάμπαρντ, συνταξιούχου Αμερικανού εκπαιδευτικού και βετεράνου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων.
Στη συνέχεια, ο Κούσνερ, αφού συναντήθηκε στην Ουάσιγκτον με απεσταλμένο του Πούτιν, επαναπροσδιόρισε την ειρηνευτική διαδικασία ως προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας αρχιτεκτονικής ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Με αυτόν τον τρόπο υιοθέτησε τη λογική της αφήγησης του Κρεμλίνου, σύμφωνα με την οποία ο πραγματικός επιτιθέμενος είναι το γειτονικό ΝΑΤΟ και όχι η Ρωσία, που εισέβαλε στη Γεωργία το 2008 και στην Ουκρανία δύο φορές, το 2014 και το 2022. Έπειτα από την επιβολή πρόσθετων περιορισμών στις υπηρεσίες Starshield προς την Ουκρανία, κατά τη διάρκεια ειρηνευτικής συνόδου, ο Κούσνερ ταξίδεψε στη Μόσχα, ελπίζοντας ότι ο Πούτιν θα «έδινε την ευλογία του» για τη συμμετοχή της Ευρώπης στις τριμερείς ειρηνευτικές συνομιλίες.
Επιστρέφοντας, δήλωσε ότι ο Ρώσος πρόεδρος είχε συμφωνήσει. Το Κρεμλίνο, ωστόσο, τον διέψευσε κατηγορηματικά. Τέλος, σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Κούσνερ φαίνεται να πρότεινε εγγυήσεις ασφαλείας ανάλογες με εκείνες του ΝΑΤΟ, υπό την προϋπόθεση ότι η Ουκρανία θα παραχωρούσε το υπόλοιπο τμήμα της περιοχής του Ντονμπάς.
Και όλα αυτά είναι μόνο όσα έχουν γίνει δημοσίως γνωστά.
Η προσέγγιση Τραμπ – Μόσχας και ο κίνδυνος για την Ουκρανία
Δεν είναι καθόλου υπερβολικό να αντιμετωπίσει κανείς τη σύνοδο της Σεντζέν ως την κορύφωση της σταδιακής μετατόπισης του Τραμπ προς την τροχιά της Μόσχας.
Οι δημόσιες ενέργειές του δεν υποδεικνύουν κάποια άλλη κατεύθυνση. Έφτασε μάλιστα στο σημείο να υποστηρίξει ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να είναι «πολύ πιο σκληρός» απέναντι στην Ουκρανία.
Μια τέτοια δήλωση δεν μπορεί παρά να παραπέμπει στο ρωσικό πυρηνικό οπλοστάσιο, δεδομένου ότι η Μόσχα εξαντλεί κάθε βράδυ τις δυνατότητες των συμβατικών της όπλων στους ουρανούς της Ουκρανίας.
Η σύνοδος αυτή δεν θα είναι μια νέα Γιάλτα, όπου οι μεγάλες δυνάμεις θα μοιράσουν τον κόσμο μεταξύ τους. Η πρώτη Διάσκεψη της Γιάλτας, το 1945, διαμόρφωσε τη μεταπολεμική παγκόσμια τάξη μετά τη μεγαλύτερη σύγκρουση στην ιστορία της ανθρωπότητας. Συμμετείχαν τρεις νικητές, των οποίων οι αυτοκρατορίες είτε κατέρρευσαν είτε γνώρισαν νέα ακμή στα χρόνια που ακολούθησαν.
Στη Σεντζέν θα βρεθούν διαφορετικοί άνθρωποι.
Ο Τραμπ και ο Πούτιν διεξάγουν διαφορετικούς πολέμους επιλογής, στους οποίους αποτυγχάνουν, και αποτελούν τη γηράσκουσα προσωποποίηση της φθίνουσας ισχύος των χωρών τους.
Ο Σι έχει επιβλέψει την άνοδο μιας παγκόσμιας τεχνολογικής υπερδύναμης, μια διαδικασία σκληρή, εκπληκτικά αποτελεσματική και ταχύτατη. Ωστόσο, εξακολουθεί να διστάζει μπροστά στο ενδεχόμενο μιας σύγκρουσης στον δικό του πιθανό πόλεμο επιλογής: την εισβολή στην Ταϊβάν.
Η Ιστορία δεν είχε άλλη επιλογή από το να ακούσει τον Τρούμαν, τον Στάλιν και τον Τσόρτσιλ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ίσως, όμως, επιλέξει να αγνοήσει τη Σεντζέν.
Το πραγματικό δώρο στον Πούτιν
Η ζημιά δεν είναι απαραίτητο να προκύψει επειδή ο Τραμπ θα επαναλάβει τις θέσεις του Κρεμλίνου μετά τη συνάντηση.
Ούτε επειδή θα δοθεί στον Πούτιν ένα βήμα στη διεθνή σκηνή για να αναπτύξει τις ψευδείς ιστορικές του αφηγήσεις περί ρωσικής θυματοποίησης και υπεροχής. Ούτε επειδή ο Σι, πιθανότατα ο αυταρχικός ηγέτης με τη μεγαλύτερη κλίμακα εξουσίας στην ιστορία, θα εμφανιστεί ως ο λογικός και ψύχραιμος της παρέας.
Το πραγματικό δώρο προς τη Μόσχα βρίσκεται στο πόσο μικρή αντίσταση θα αισθανθεί ότι αντιμετωπίζει ο Πούτιν.
Οι δύο ισχυρότεροι άνδρες στον κόσμο είναι πιθανό να του επιφυλάξουν μια εύκολη συνάντηση πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς να απαιτήσουν άμεση κατάπαυση του πυρός ή μια διαρκή ειρήνη στην Ουκρανία. Αντίθετα, η πίεση θα επικεντρωθεί σε παραχωρήσεις από την Ουκρανία και την Ευρώπη.
Η ειρηνευτική διαδικασία ενδέχεται να υποστεί ακόμη μία παράδοξη επανεκκίνηση ευνοϊκή προς τη Ρωσία, προσφέροντας στο Κρεμλίνο επιπλέον μήνες για να επιχειρήσει να καταλάβει μικρά ακόμη τμήματα του Ντονμπάς ή να αφήσει Ουκρανές μητέρες και παιδιά να υποφέρουν στη διάρκεια ενός ακόμη παγωμένου χειμώνα.
Δεν απομένει πολύς χρόνος σε αυτούς τους ηλικιωμένους ηγέτες για να αλλάξουν τον κόσμο. Ο Σι είναι 73 ετών, ο Πούτιν 74 και ο Τραμπ 80.
Όμως, το ρολόι μετρά αντίστροφα και αυτό καθιστά τα δύο εναπομείναντα χρόνια αυτής της αμερικανικής προεδρίας ιδιαίτερα επικίνδυνα.
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ