Επιστήμονες ανακάλυψαν ένα «φρένο» στον εγκέφαλο που μπορεί να σταματήσει τον χρόνιο πόνο
Έναν μηχανισμό του εγκεφάλου που λειτουργεί ως φυσικό «φρένο» στον πόνο και θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για την ανάπτυξη νέων θεραπειών για τον χρόνιο νευροπαθητικό πόνο εντόπισαν επιστήμονες στις ΗΠΑ.
Ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις διαπίστωσαν, σε πειράματα με ποντίκια, ότι συγκεκριμένοι υποδοχείς των νευρικών κυττάρων σε μια μικρή περιοχή του εγκεφάλου μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τον πόνο που προκαλείται από βλάβες στα νεύρα, αναφέρει το Science Daily.
Η περιοχή αυτή είναι ο υπομέλας τόπος, που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της εγρήγορσης, της αντίδρασης στο στρες και της αντίληψης του πόνου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, συμβάλλει στην καταστολή των σημάτων πόνου που μεταδίδονται μέσω του νωτιαίου μυελού. Έπειτα από έναν τραυματισμό των νεύρων, ωστόσο, ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα, ενισχύοντας και συντηρώντας τον χρόνιο πόνο.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Current Biology, αποκαλύπτει έναν τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να αντιστραφεί αυτή η διαδικασία και ανοίγει τον δρόμο για τη δημιουργία αναλγητικών φαρμάκων που θα δρουν στοχευμένα, περιορίζοντας τις παρενέργειες και τον κίνδυνο εθισμού που συνδέονται με τη χρήση των οπιοειδών.
Ο χρόνιος νευροπαθητικός πόνος
Ο χρόνιος νευροπαθητικός πόνος ταλαιπωρεί εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως και είναι ιδιαίτερα δύσκολο να αντιμετωπιστεί. Εμφανίζεται όταν νευρικές ίνες που έχουν υποστεί βλάβη στέλνουν επανειλημμένα μη φυσιολογικά σήματα στον εγκέφαλο, προκαλώντας αισθήσεις όπως κάψιμο, τσιμπήματα ή οξύ πόνο. Μεταξύ των συνηθέστερων αιτιών του συγκαταλέγονται ο διαβήτης, οι ιογενείς λοιμώξεις και η συμπίεση νεύρων.
Οι επιστήμονες επιβεβαίωσαν αρχικά ότι μια βλάβη στα νεύρα μπορεί να μετατρέψει τον υπομέλανα τόπο από μηχανισμό περιορισμού του πόνου σε παράγοντα ενίσχυσής του. Όταν ανέστειλαν προσωρινά τη δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων της συγκεκριμένης περιοχής, τα ποντίκια με νευροπαθητικό πόνο εμφάνισαν μειωμένη ευαισθησία στην αφή και στη θερμότητα.
Στη συνέχεια, οι ερευνητές επικεντρώθηκαν στους αποκαλούμενους μ-οπιοειδείς υποδοχείς, οι οποίοι βρίσκονται σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Όταν σε αυτούς προσδένονται ουσίες που παράγει φυσιολογικά ο οργανισμός όπως οι ενδορφίνες, ή οπιοειδή φάρμακα όπως η μορφίνη και η φαιντανύλη, περιορίζεται η μετάδοση των σημάτων πόνου στο νευρικό σύστημα.
Ένα βιολογικό «φρένο»
Καθώς ο υπομέλας τόπος διαθέτει μεγάλο αριθμό τέτοιων υποδοχέων, οι επιστήμονες θέλησαν να διαπιστώσουν κατά πόσο αυτοί διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπιση του χρόνιου πόνου.
Αφαίρεσαν, λοιπόν, τους μ-οπιοειδείς υποδοχείς αποκλειστικά από τα νευρικά κύτταρα της συγκεκριμένης περιοχής σε ποντίκια με νευροπαθητικό πόνο. Τα πειραματόζωα εμφάνισαν ακόμη μεγαλύτερη ευαισθησία στην αφή και στη θερμότητα. Όταν, όμως, οι ερευνητές αποκατέστησαν τους υποδοχείς στους ίδιους νευρώνες, η αυξημένη ευαισθησία υποχώρησε.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο χρόνιος πόνος ενδέχεται να διαταράσσει την ικανότητα των συγκεκριμένων υποδοχέων να περιορίζουν τη δραστηριότητα των νευρικών κυττάρων, εξασθενώντας ουσιαστικά έναν φυσικό μηχανισμό ανακούφισης.
Η σημασία της ανακάλυψης
Η ανακάλυψη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς τα συμβατικά οπιοειδή αναλγητικά επιδρούν σε υποδοχείς που βρίσκονται σε ολόκληρο τον εγκέφαλο και το σώμα. Η δράση τους αυτή συνδέεται με ανεπιθύμητες παρενέργειες, ανάπτυξη ανοχής και αυξημένο κίνδυνο εξάρτησης.
Οι ερευνητές εξετάζουν πλέον τρόπους παρέμβασης στη λειτουργία του υπομέλανος τόπου χωρίς να επηρεάζονται οι οπιοειδείς υποδοχείς στο υπόλοιπο νευρικό σύστημα. Απώτερος στόχος τους είναι η ανάπτυξη θεραπειών που θα ενεργοποιούν επιλεκτικά τους υποδοχείς της συγκεκριμένης εγκεφαλικής περιοχής, προσφέροντας αποτελεσματική ανακούφιση από τον χρόνιο νευροπαθητικό πόνο με λιγότερους κινδύνους. Μένει, βεβαίως, να διαπιστωθεί κατά πόσο τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα των πειραμάτων μπορούν να αναπαραχθούν στον άνθρωπο.
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ