Γιατί οι Ευρωπαίοι κάθονται στο τραπέζι με τον Πούτιν για την Ουκρανία παρότι δεν τον πιστεύουν
Από τις συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι
AP Photo/Altaf Qadri,PoolΟι Ευρωπαίοι μπορεί να μην εμπιστεύονται τον Βλαντιμίρ Πούτιν και να αμφισβητούν ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ωστόσο θα καθίσουν αν τους δοθεί η ευκαιρία στο ίδιο τραπέζι δεδομένου ότι και οι πιέσεις που ασκεί ο Ντόναλντ Τραμπ για επίτευξη συμφωνίας είναι ασφυκτικές.
Αυτή είναι η εκτίμηση - τόσο δημόσια όσο και κατ’ ιδίαν - των συμμάχων της Ουκρανίας μετά την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών υπό την αιγίδα των ΗΠΑ. Την άποψη αυτή συμμερίζονται και ορισμένες από τις πλευρές που επελέγησαν να εκπροσωπήσουν την Ευρώπη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, όπως αναφέρει το Politico.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους που συμμετείχαν στο περιθώριο της τριμερούς συνάντησης - ΗΠΑ, Ουκρανία, Ρωσία - που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι, υπάρχει κίνδυνος η όλη διαδικασία να μην οδηγήσει πουθενά και να καταρρεύσει εκ νέου.
O μεγάλος φόβος των Ευρωπαίων
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αναλυτές εκφράζουν τον φόβο ότι, σε περίπτωση κατάρρευσης των συνομιλιών, ο Τραμπ θα μπορούσε απλώς να συνάψει συμφωνία με τον Πούτιν και να γυρίσει την πλάτη στην Ευρώπη και την Ουκρανία. Αυτό είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους επιμένουν στη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
«Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αυτή τη στιγμή ούτε για κατάπαυση του πυρός ούτε για ειρήνη», δήλωσε ο Φρέντρικ Βέσλαου, ανώτερος ερευνητής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). «Πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει από τη συνέχιση του πολέμου παρά από μια κατάπαυση του πυρός. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα», πρόσθεσε.
Οι αμφιβολίες των Ευρωπαίων αξιωματούχων καταδεικνύουν ότι η τύχη των συνομιλιών παραμένει, κατά πάσα πιθανότητα, εκτός του ελέγχου τους.
Η σκληρή γραμμή της Μόσχας
Όλα τα δεδομένου δείχνουν ότι η Μόσχα δεν φαίνεται διατεθειμένη να κάνει πίσω. Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει εντείνει τις επιθέσεις της κατά των πολιτικών υποδομών της Ουκρανίας, βομβαρδίζοντας δύο μεγάλες γέφυρες στο Κίεβο, ενώ παράλληλα συνεχίζει να πλήττει τα δίκτυα ενέργειας και ύδρευσης. Η Ουκρανία απαντά με πλήγματα βαθιά στο ρωσικό έδαφος, τα οποία έχουν προκαλέσει ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις γεγονός που έχει προκαλέσει την έντονη δυσαρέσκεια των ΗΠΑ. Σε μία επίδειξη δύναμης, μάλιστα το Κίεβο κατέστρεψε το καμάρι του Πούτιν, την γέφυρα του Κερτς.
Μόλις την περασμένη εβδομάδα, αντιπροσωπείες από την Ουκρανία και τη Ρωσία συναντήθηκαν στο Άμπου Ντάμπι με δύο υψηλόβαθμους απεσταλμένους του Τραμπ για θέματα ειρήνης -τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ, και τον Στιβ Γουίτκοφ, επίσης επιχειρηματία στον τομέα των ακινήτων- για διήμερες διαπραγματεύσεις, τις πρώτες από τον Φεβρουάριο.
Οι συνομιλίες κατέληξαν σε μια δέσμευση για ανταλλαγή αιχμαλώτων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας, αν και οι λεπτομέρειες δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Πέρα από αυτό, ωστόσο, δεν υπήρξε κάποιο αξιοσημείωτο αποτέλεσμα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που συμμετείχαν στις συναντήσεις στο Άμπου Ντάμπι ανέφεραν ότι η ρωσική πλευρά εμφανίστηκε απρόθυμη να κάνει παραχωρήσεις.
«Οι πρόσφατες συζητήσεις με τους Αμερικανούς απεσταλμένους κατέστησαν σαφές: ο Βλαντιμίρ Πούτιν δεν επιθυμεί να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε ανάρτησή του στο X στις 14 Νοεμβρίου.
«Είναι ξεκάθαρο ότι ποντάρει στο να γονατίσει την Ουκρανία, εντείνοντας τα πλήγματα κατά αμάχων και επιχειρώντας να βυθίσει τη χώρα στο σκοτάδι αυτόν τον χειμώνα», πρόσθεσε.
Εκτός της αίθουσας οι Ευρωπαίοι
Αξιωματούχοι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιταλία, καθώς και εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ταξίδεψαν την περασμένη εβδομάδα στον Κόλπο για να συναντηθούν με τους Γουίτκοφ, Κούσνερ και την ουκρανική αντιπροσωπεία, ωστόσο δεν παρευρέθηκαν στην αίθουσα όπου διεξήχθησαν οι συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ.
Στη συνέχεια, ο Κούσνερ και ο Γουίτκοφ μετέβησαν στη Μόσχα για να ζητήσουν την «άδεια» του Πούτιν, ώστε να συμμετάσχουν οι Ευρωπαίοι στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων κατά τον επόμενο γύρο συνομιλιών την ώρα που η Ρωσία δηλώνει ότι επιθυμεί να συζητήσει την αναθεώρηση ολόκληρης της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας, στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.
Αν και οι Αμερικανοί πίστευαν ότι ο Ρώσος ηγέτης είχε συναινέσει στο αίτημά τους, το Κρεμλίνο έκτοτε αμφισβητεί αυτό το συμπέρασμα. Από την πλευρά τους, Ρώσοι αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι η Ευρώπη σαμποτάρει τις ειρηνευτικές προσπάθειες, συνεχίζοντας να στηρίζει την Ουκρανία.
Ποιοι θα εκπροσωπήσουν την Ευρώπη
Παράλληλα, οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν ότι πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μαζί με μια ομάδα από την έδρα της ΕΕ στις Βρυξέλλες, θα εκπροσωπήσουν την περιοχή, εάν και εφόσον προσκληθούν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις. Αξιωματούχοι εξέφρασαν ήδη σκεπτικισμό σχετικά με τις προθέσεις της Μόσχας.
«Η Ουκρανία έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι επιθυμεί ειλικρινά την ειρήνη, αλλά η Ρωσία έχει απορρίψει κατ’ επανάληψη προτάσεις για πλήρη ή μερική κατάπαυση του πυρός, συνεχίζοντας παράλληλα τις επιθέσεις κατά Ουκρανών αμάχων και ενεργειακών υποδομών», δήλωσε την Τρίτη εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης. «Η Ρωσία θα μπορούσε να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο σήμερα», πρόσθεσε.
Με τη σειρά του ένας Γερμανός διπλωμάτης, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας για να εκφραστεί ελεύθερα, δήλωσε ότι ο Πούτιν διαπραγματεύεται επειδή χρειάζεται μια συμφωνία με τον Τραμπ. «Στην πραγματικότητα, οι Ρώσοι δεν θέλουν διαπραγματεύσεις, θέλουν να κερδίσουν τον πόλεμο», ανέφερε ο διπλωμάτης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε ότι ο Πούτιν θα μπορούσε να αποδείξει ότι είναι ειλικρινής, σταματώντας τις επιθέσεις κατά της Ουκρανίας. «Ο πρόεδρος Πούτιν έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί την ειρήνη», ανέφερε η εκπρόσωπος της Επιτροπής, Πάουλα Πίνιο. «Αυτή είναι η στιγμή να το αποδείξει. Διότι, αν η Ρωσία σταματήσει τις εχθροпραξίες, ο πόλεμος τελειώνει αύριο», σημείωσε.
Παρά τον σκεπτικισμό τους, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία και η Γαλλία - μαζί με εκπροσώπους άλλων ευρωπαϊκών μερών που συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις, καθώς και το ΝΑΤΟ - θα εργαστούν για την προετοιμασία των πρώτων επίσημων συνομιλιών της περιοχής με τη Ρωσία, με φυσική παρουσία των εμπλεκομένων.
Ένας λόγος για τον οποίο συμμετέχουν στη διαδικασία είναι η ανησυχία τους σχετικά με το «παράλογο» αίτημα της Ρωσίας για αναστροφή της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ και αναδιαμόρφωση των δομών ασφαλείας της ηπείρου σύμφωνα με τις επιθυμίες της Μόσχας, δήλωσαν δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.
Συνάντηση Τραμπ - Σι και Πούτιν
Ο Τραμπ πρόκειται να συναντηθεί δια ζώσης με τον Πούτιν και τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίνγκ την Πέμπτη (19/11) στην Κίνα, γεγονός που εντείνει την ανησυχία μεταξύ των αξιωματούχων της ΕΕ ότι οι ηγέτες αυτοί ενδέχεται να συζητήσουν ή να αποφασίσουν για το μελλοντικό σύστημα ασφαλείας της περιοχής, χωρίς την παρουσία Ευρωπαίων.
«Υπάρχει επίσης ανησυχία για το τι επιδιώκει πραγματικά η αμερικανική πλευρά», τόνισε ένας από τους Ευρωπαίους αξιωματούχους. «Χρειαζόμαστε, βεβαίως, τη συμμετοχή τους, διαφορετικά δεν θα μπορέσουμε να δώσουμε τέλος στον πόλεμο. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η αμερικανική εμπλοκή θα ασκήσει πίεση στη Ρωσία, και όχι στην Ουκρανία», υπογράμμισε.
Οι απεσταλμένοι του Αμερικανού προέδρου υποστηρίζουν ότι οι ανησυχίες της Ρωσίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας αποτελούν θεμιτό θέμα συζήτησης στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας για την Ουκρανία και, μέχρι στιγμής, οι αξιωματούχοι της ΕΕ έχουν συναινέσει στη συζήτηση αυτή, αν και τονίζουν ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι ο τερματισμός του πολέμου.
Ορατός ο κίνδυνος ρήγματος
Ο κίνδυνος είναι το ζήτημα αυτό να προκαλέσει ρήγμα μεταξύ των Ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας και να οδηγήσει σε μια ενδεχομένως επιζήμια δημόσια διαφωνία σχετικά με τη διαπραγματευτική στρατηγική.
«Θεωρώ ότι υπάρχουν διάφορα ζητήματα για τα οποία η Ευρώπη οφείλει να καταστήσει σαφές ότι δεν είναι διατεθειμένη να συζητήσει», δήλωσε ο Υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε. «Η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε χώρες-μέλη της Συμμαχίας, για παράδειγμα, δεν αποτελεί θέμα προς συζήτηση με τη Ρωσία», σημείωσε.
Άλλοι πολιτικοί ηγέτες από τις σκανδιναβικές και τις βαλτικές χώρες είναι εξίσου αποφασισμένοι να μην αφήσουν το μέλλον του ΝΑΤΟ - το οποίο εγγυάται την ευρωπαϊκή ασφάλεια από την ίδρυσή του το 1949 - στα χέρια του Πούτιν. Αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια για συμφωνία μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, οδηγώντας ορισμένους Ευρωπαίους να αντιμετωπίζουν τις διαπραγματεύσεις ως μια άσκηση περιορισμού της ζημιάς, σύμφωνα με τον Βεσλάου του ECFR.
«Οι Ευρωπαίοι - αλλά και οι Ουκρανοί, για την ακρίβεια - συμμετέχουν σε αυτό το διαπραγματευτικό θέατρο, όπου οφείλουν να εμφανίζονται εποικοδομητικοί απέναντι στους Αμερικανούς, προκειμένου να μην αποξενώσουν ή εξοργίσουν τον Τραμπ», σημείωσε. «Ο στόχος είναι, εάν και όταν καταρρεύσουν αυτές οι συνομιλίες, να επιρρίψουν οι Αμερικανοί την ευθύνη στη Ρωσία, και όχι στην Ευρώπη ή την Ουκρανία», κατέληξε.
ΣΧΕΤΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ