Ευκαιρίες και προκλήσεις για το ελληνικό οικοσύστημα Defence Tech

Με φόντο τη δυναμική που αναπτύσσεται γύρω από το οικοσύστημα της αμυντικής τεχνολογίας στην Ελλάδα και ο ρόλος που διαδραματίζουν η καινοτομία και οι ψηφιακές λύσεις στην ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, στο επίκεντρο της συζήτησης βρέθηκε η δημιουργία ελληνικού οικοσυστήματος defense tech, αλλά και η αξιοποίηση του ΑΙ στον χώρο της άμυνας.

Σημείο αναφοράς ήταν οι εφαρμογές και τα προϊόντα διττής χρήσης (dual use), οι τρόποι χρηματοδότησης των εγχειρημάτων που σχετίζονται με το defense tech, καθώς και η αξιοποίηση της τεχνογνωσίας των ελληνικών εταιρειών από τις Ένοπλες Δυνάμεις.

Υποχρεωτική η επένδυση στην άμυνα

Το μήνυμα ότι στον κόσμο που διαμορφώνεται «η ασφάλεια δεν είναι πλέον δεδομένη, άρα, είμαστε υποχρεωμένοι να επενδύσουμε στην αμυντική μας δυνατότητα» στέλνει ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας από το βήμα του CNN Ιnsights.

«Η είσοδος της τεχνολογίας στην άμυνα είναι κεντρικό ερώτημα για την εποχή μας αλλά και κεντρικό ερώτημα για την άμυνα της πατρίδας μας», τόνισε ο υπουργός.

Στη βάση αυτή, όπως ανέφερε «το ερώτημα είναι πως μπορούμε την τεχνολογική δυνατότητα να την μετατρέψουμε σε αμυντική ισχύ».

«Βλέποντας τον κόσμο γύρω μας, νομίζω και όσοι είχαν κάποιες αυταπάτες, τις έχουν ήδη εγκαταλείψει. Ούτε η ασφάλεια είναι πλέον δεδομένη, ούτε η ειρήνη είναι η συνθήκη στην οποία ζει ο πλανήτης. Άρα λοιπόν είμαστε υποχρεωμένοι να επενδύσουμε στην αμυντική μας δυνατότητα. Στην δύναμη αποτροπής μας» ξεκαθαρίζει.

Ο Νίκος Δένδιας στάθηκε στην προσέγγιση που έχει επιλέξει το υπουργείο Άμυνας για να ανταπεξέλθει στα νέα δεδομένα, μέσα από τη δημιουργία διεύθυνσης καινοτομίας στις ένοπλες δυνάμεις.

Πρόκειται για τον σύνδεσμο ανάμεσα στις ένοπλες δυνάμεις, στο ΕΛΚΑΚ και στο οικοσύστημα καινοτομίας, που ρόλο έχει να διδάξει τις ένοπλες δυνάμεις να θέτουν ερωτήματα, και να τα μεταφέρει για να πάρει απαντήσεις.

H Eλλάδα αποτελεί πλέον παράδειγμα προς μίμηση

Με ένα fireside chat μεταξύ του Αναπληρωτή υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση και του Διευθυντή του CNN Greece, Δημήτρη Πεφάνη ολοκληρώθηκε το πρόγραμμα της ημέρας.

«Η συζήτηση για την άμυνα και τις τεχνολογίες διττής χρήσης άργησε να γίνει στην Ευρώπη, αλλά είδαμε πόσο κρίσιμο είναι πλέον να μιλάμε με όρους σημερινής πραγματικότητας» δήλωσε χαρακτηριστικά ο Αναπληρωτής Υπουργός.

Όπως εξήγησε, η Ελλάδα αποτελεί πλέον παράδειγμα προς μίμηση και σε αυτό τον τομέα, καθώς ήταν η πρώτη που κατέθεσε αίτημα ανακατεύθυνσης πόρων, κατά 10% της προγραμματικής περιόδου ’21 – ’27, σε πόρους και νέες προτεραιότητες, όπου μία εξ αυτών είναι τα αμυντικά θέματα και το dual use και η Τεχνητή Νοημοσύνη.

«Με αυτή την πρωτοβουλία ανακατευθύναμε 380 εκατ. ευρώ για πόρους που πηγαίνουν στο STEP, σε Τεχνητή Νοημοσύνη, σε τεχνολογίες αμυντικών συστημάτων, και βεβαίως με την επίτευξη του στόχου αυτού κερδίσαμε χρόνο για την ολοκλήρωση και λάβαμε επιπλέον 650 εκατ. ευρώ σε προκαταβολές».

«Συνεχίζουμε, πιστεύουμε πως και η αμυντική θωράκιση της χώρας περνάει από μια ισχυρή μεταποιητική και αμυντική βιομηχανία» δήλωσε χαρακτηριστικά μιλώντας στην κάμερα του CNN Greece.

Μάλιστα, προανήγγειλε ένα νέο πρόγραμμα το οποίο θα «τρέξει» σύντομα με έμφαση σύγχρονες τεχνολογίες του κλάδου και σε συνεργασία με το ΕΛΚΑΚ.

«Μπορούμε να βασιζόμαστε σε ελληνικές εταιρείες»

Αναφερόμενη στην άμυνα και στις διμερείς σχέσεις Γαλλίας – Ελλάδας η Laurence Auer, Πρέσβειρα της Γαλλίας στην Ελλάδα τόνισε πως «έχουμε τις ιστορικές βάσεις βιομηχανικής συνεργασίας μεταξύ Γαλλίας και Ελλάδας».

Όπως εξήγησε πως η Γαλλία με την Naval Group έχει χτίσει ένα οικοσύστημα, το οποίο σήμερα περιλαμβάνει πληθώρα συνεργασιών στην Ελλάδα.

«Την προηγούμενη εβδομάδα στον Βόλο υπογράψαμε μια νέα συμφωνία, λαμβάνοντας υπόψη μόνο τις βιομηχανικές δυνατότητες της ΜΕΤΚΑ (METLEN), η οποία είναι ικανή να κατασκευάσει τμήματα υποβρυχίων στον Βόλο και να αξιοποιηθεί για οποιοδήποτε συμβόλαιο» σημείωσε και πρόσθεσε:

«Οπότε μπορούμε να βασιζόμαστε σε ελληνικές εταιρείες για να υλοποιήσουμε ευρωπαϊκά συμβόλαια από τις ευρωπαϊκές εταιρείες».

«Είναι αλήθεια πως είναι κάπως αβέβαιοι και τρομακτικό, όμως μεταξύ Ελλάδας και Γαλλίας έχουμε τις δυνατότητες να εντοπίσουμε στον κλάδο μας το know-how που υπάρχει. Σκέφτομαι δορυφόρους και επικοινωνία, αλλά και έρευνα. Έχουμε ήδη ισχυρά ερευνητικά κέντρα που περιλαμβάνουν γαλλικές εταιρείες».

Σημαντικός ο παράγοντας του ανθρώπινου δυναμικού

Αναφερόμενος στον ρόλο της βιομηχανίας, ο Δρ. Γρηγόρης Κουτσογιάννης, CEO EFA GROUP έκανε λόγο για μετασχηματισμό, νέες τεχνολογίες και ανθρώπινο δυναμικό.

Στη συζήτηση που είχε με τον διευθυντή του CNN Greece, Δημήτρη Πεφάνη, ο Δρ. Κουτσογιάννης εξήγησε πως ο ψηφιακός μετασχηματισμός στην αμυντική βιομηχανία είναι περισσότερο μια συστηματική ενσωμάτωση προηγμένων τεχνολογιών, όχι όμως περιορισμένα στην τεχνολογία της ίδια, αλλά σε όλο τον κύκλο, από την ανάπτυξη και την έρευνα των καινούργιων λύσεων, μέχρι τη συντήρηση και την αξιοποίηση.

«Και φυσικά σε αυτό παίζει και πολύ σημαντικό παράγοντα το ίδιο το ανθρώπινο δυναμικό και να το προετοιμάσουμε με τις σχετικές ψηφιακές δεξιότητες» τόνισε.

Για την Ελλάδα, αυτή η κρίσιμη καμπή επιτρέπει – με την αξιοποίηση των τεχνολογιών – να αναπτύξουμε περισσότερο το ανθρώπινο δυναμικό μας και τις επιχειρήσεις που ήδη υπάρχουν στον κλάδο, σημείωσε.

Το 2026 είναι χρονιά επιτάχυνσης και ωρίμανσης

Στο τρίτο Fireside chat της εκδήλωσης, ο Παντελής Τζωρτζάκης, Διευθύνων Σύμβουλος, Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) και ο Υποστράτηγος Γεώργιος Πανούσης, Διευθυντής ΣΤ Κλάδου, ΓΕΕΘΑ, συζήτησαν με τον Δημήτρη Μαλλά, Δημοσιογράφο του CNN Greece για το πόσο έτοιμη είναι η χώρα να έχει ενεργό ρόλο στην αμυντική τεχνολογία.

Το 2026 είναι χρονιά επιτάχυνσης και ωρίμανσης για την προώθηση της αμυντικής τεχνολογίας στην Ελλάδα. «Είμαστε ήδη ειδικοί» τόνισε ο ΔΣ του ΕΛΚΑΚ και πρόσθεσε:

«Το σημαντικό με την επιτάχυνση είναι να μπορέσει το οικοσύστημα και οι ένοπλες δυνάμεις σαν χρήστης να δείξουν την ικανότητα να κάνουν scale». Όπως εξήγησε, η ταχύτητα από μόνη της δεν φτάνει. Πρέπει να συνοδευτεί από την ικανότητα της ανάπτυξης.

Το 2027 θα αποδείξει κατά πόσο τα προϊόντα αυτά έχουν μπει στην καθημερινότητα των ενόπλων δυνάμεων και αρχίζουν να χρησιμοποιούνται . Και επίσης κατά πόσο έχουμε ένα οικοσύστημα το οποίο μετατρέπεται σε αγορά, δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Έχουν δημιουργηθεί όλες οι θεσμικές προϋποθέσεις για να φτάσουμε εκεί πέρα άμεσα, είμαστε σε μια διαδικασία ωρίμανσης» σημείωσε ο υποστράτηγος από την πλευρά του και τόνισε πως «έχουμε νόμους, έχουμε υπουργικές αποφάσεις που το υποστηρίζουν» έχουν μπει όλα τα θεμέλια για να αποτελέσει προστιθέμενη αξία για τη χώρα.

Το οικοσύστημα στην Ελλάδα περιλαμβάνει τις prime βιομηχανίες, οι οποίες είτε ασχολούνται, είτε θα έχει πολύ ενδιαφέρον να ασχοληθούν με το defence, υπάρχουν τα ερευνητικά και ο ακαδημαϊκός τομέας, στο οποίο είμαστε πάρα πολύ καλοί, και οι μικρές εταιρείες – start ups, spinoffs, Οι οποίες μπορούν να υλοποιήσουν όλη αυτή τη νέα τεχνολογία που δημιουργείται.

Για το μέλλον των dual – use τεχνολογιών στην Ελλάδα, από το AI στην Αυτονομία αναφέρθηκε ο Δρ. Γιώργος Δήμας, R&D Director nvisionist στην τοποθέτηση του.

Όπως εξήγησε: «Στην ουσία οι διαχωριστικές γραμμές δεν υπάρχουν, η τεχνολογία είναι μία και μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί αλλάζοντας τα δεδομένα εκπαίδευσης.

«Η αναπροσαρμογή ενός μοντέλου από μια βιοιατρική εφαρμογή για παράδειγμα, στον τομέα της άμυνας, μπορεί να γίνει γρήγορα και σε μικρότερο κόστος, σε σχέση με τις διττές τεχνολογίες του παρελθόντος».

«Αυτό που χρειάζεται είναι να έχουμε δεδομένα και τις απαραίτητες υπολογιστικές υποδομές για να προβούμε στην εκπαίδευση των συγκεκριμένων μοντέλων».

«H ασφάλεια δεν είναι και δεν μπορεί να είναι μια αφηρημένη έννοια»

Μέσω βίντεο έκανε τον χαιρετισμό του ο Γιάννης Τσακίρης, Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων ο οποίος τόνισε πως η ασφάλεια δεν είναι και δεν μπορεί να είναι μια αφηρημένη έννοια.

«Αφορά την προστασία των υποδομών μας, τη λειτουργία των οικονομιών μας και την δυνατότητα της Ευρώπης να ανταποκριθεί σε ένα ασταθές διεθνές περιβάλλον.

Σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος της ΕΤΕπ έχει εξελιχθεί ουσιαστικά. Καλούμαστε πλέον να μετατρέψουμε μια στρατηγική προτεραιότητα την ενίσχυση της ασφάλειας και της άμυνας, σε συγκεκριμένες επενδύσεις, με πραγματικό αντίκτυπο» δήλωσε χαρακτηριστικά.

«Από το 2024 επεκτείναμε την δραστηριότητα μας, πέρα από τα έργα διττής χρήσης, ώστε να μπορούμε πλέον να χρηματοδοτούμε και αμιγώς αμυντικές επενδύσεις στην Ευρώπη» σημείωσε.

«Το 2025 ο όμιλος της ΕΤΕπ επένδυσε πάνω από 4 δισεκατομμύρια ευρώ στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, ξεπερνώντας τους στόχους του, ενώ για το 2026 η σχετική χρηματοδότηση αντιστοιχεί ήδη στο 5% της συνολικής μας δραστηριότητας εντός της ευρωπαϊκής Ένωσης».

Ευκαιρίες και προκλήσεις για τις ελληνικές εταιρείες defense tech

Στο πρώτο πάνελ της ημέρας, ο Δημήτρης Μαλλάς, Δημοσιογράφος του CNN Greece συζήτησε με τον Dr Χάρη Λαμπρόπουλο, Πρόεδρο της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΑΤΕ), τον Τάσο Ροζολή, Πρόεδρο του Συνδέσμου Ελληνικών Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ) και τον Χρήστο Ταραντίλη, Εταίρο και Επικεφαλής Τομέα Δημοσίου και Κεντρικής Κυβέρνησης της EY Ελλάδος, σχετικά με τις ευκαιρίες και τις προκλήσεις που υπάρχουν για τις ελληνικές εταιρείες στον κλάδο του defense tech.

Το ευρωπαϊκό περιβάλλον είναι απίστευτα ευνοϊκό, καθώς συνεχώς βλέπουμε καινούργιες δράσεις από την ΕΕ, σημείωσε ο Τάσος Ροζολής, σύμφωνα με τον οποίο «οι ελληνικές εταιρείες τα παρακολουθούν και ελπίζουμε αυτό θα μετουσιωθεί και σε πραγματική δουλειά για την ελληνική αμυντική βιομηχανία».

Ένα εμπόδιο που κρατά πίσω το σύστημα είναι το θεσμικό πλαίσιο, με αποτέλεσμα να χάνονται ευκαιρίες, επισήμανε.

Από την πλευρά του, ο Χρήστος Ταραντίλης, εξήγησε πως όσον αφορά στην Ελλάδα, έχουν ήδη προκηρυχθεί μια σειρά από έργα από το ΕΛΚΑΚ, ο ρόλος του οποίου είναι καθοριστικός, στο να υπάρχουν μετρήσιμες δουλειές για τις ελληνικές εταιρείες.

«Για εμένα το τεράστιο πρόβλημα είναι η ταχύτητα των αποφάσεων. Θα πρέπει να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την καταγραφή των αναγκών, για την εύρεση της χρηματοδότησης, για την αξιολόγηση των όσων εκδηλώνουν ενδιαφέρον για τα έργα που προκηρύσσονται, αλλά και για την ενσωμάτωση τους στα υπάρχοντα επιχειρησιακά συστήματα» τόνισε.

«Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μπορούν να δημιουργηθούν υβριδικά συστήματα χρηματοδότησης, τα οποία να συνδυάζουν το δημόσιο χρήμα με το ιδιωτικό, και με τη συμμετοχή φορέων, όπως το ΕΛΚΑΚ και υπουργείο Άμυνας, οι οποίοι θα δράσουν ως proof of sale» κατέληξε ο Dr Χάρης Λαμπρόπουλος.

Τα επιχειρησιακά πλεονεκτήματα της δορυφορικής εποπτείας

Στον ρόλο που παίζει η τεχνολογία, οι δορυφόροι και η καινοτομία στην αυτονομία της άμυνας και της ασφάλειας αναφέρθηκε ο Βασίλης Χαλουλάκος, Διευθύνων Σύμβουλος, ICEYE Hellas, στην keynote ομιλία του.

Ένα από τα κύρια επιχειρησιακά πλεονεκτήματα των δορυφόρων τύπου SAR είναι πως καθώς το σύστημα αυτό είναι ένας ενεργός οργανισμός, το σύστημα μπορεί να δει και να επιτηρήσει τη γη κατά τη διάρκεια της νύχτας και ανεξάρτητα από τα καιρικά φαινόμενα.

«Υπάρχει μια ευρεία γκάμα εφαρμογών, όπως το ISR intelligence, surveillance, την στρατηγική παρακολούθηση, αλλά και το κομμάτι της αντιμετώπισης σε φυσικές καταστροφές και άλλους κινδύνους στο πλαίσιο της πολιτικής προστασίας».

«Παρατηρώντας τη γη μπορούμε να δούμε τι συμβαίνει στα σύνορα μας, μπορούμε να παρακολουθούμε στρατηγικές υποδομές που μας ενδιαφέρουν εντός και εκτός Ελλάδας, μπορούμε να έχουμε ναυτιλιακή εποπτεία και φυσικά οι εφαρμογές επεκτείνονται στην επιτήρηση σημείων περιβαλλοντικής σημασίας» σημείωσε.

Ενώ τόνισε πως πλέον το ενδιαφέρον έχει επικεντρωθεί σημαντικά στον τομέα της άμυνας με την εταιρεία να συνεργάζεται με εταιρείας και υπουργεία άμυνας πολλών χωρών.

Οι τεχνολογίες διττής χρήσης και ο ρόλος τους στο defense tech οικοσύστημα

Οι τεχνολογίες διττής χρήσης και ο ρόλος τους στοdefense tech οικοσύστημα ήταν το αντικείμενο συζήτησης του δεύτερου πάνελ, στο οποίο συμμετείχαν οι κκ, Δρ Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών & Ταχυδρομείων, Μιχάλης Κασιμιώτης, Διευθύνων Σύμβουλος, HPE, Ελλάδας & Κύπρου, Βασίλης Χαλουλάκος, Διευθύνων Σύμβουλος, ICEYE Hellas και Δρ. Γιώργος Δήμας, R&D Director nvisionist.

«Όλο το dual use κομμάτι έχει πολύ σημαντικές χρηματοδοτήσεις από πολλαπλές πηγές και ιδιωτικά χρήματα, κυρίως γιατί υπάρχει ανάγκη, οπότε όταν υπάρχει μια ανάγκη που όλοι τρέχουν να την καλύψουμε και γρήγορα, δεν μπορούμε να μιλάμε για buzzword» δήλωσε ο Δρ Κωνσταντίνος Καράντζαλος.

«Επειδή υπάρχει ανάγκη, υπάρχει και τεχνολογία που τρέχει και προσπαθούμε – από την πλευρά του κράτους – να βρούμε τρόπο να ανταπεξέλθουμε, πόσο μάλλον όταν και οι ίδιες οι εταιρείες αγκομαχούν να κρατήσουν λύσεις στην αιχμή της τεχνολογίας» τόνισε.

Βλέπουμε τεχνολογίες και πλατφόρμες οι οποίες έχουν αναπτυχθεί για καθαρά εμπορικούς σκοπούς και πλέον μεταφέρονται στις χρήσεις ειδικού σκοπού, όπως η αμυντική βιομηχανία, μεταξύ άλλων» πρόσθεσε ο Μιχάλης Κασιμιώτης.

Ενώ στην «στροφή» προς την αξιοποίηση κρίσιμων τεχνολογιών για αμυντικούς σκοπούς, μέσα από τη ζήτηση που προέκυψε από την αγορά, στάθηκε ο Βασίλης Χαλουλάκος.

Τέλος, στο ρίσκο που υπάρχει για την «στρατικοποίηση» της καινοτομίας, στάθηκε ο Δρ. Γιώργος Δήμας, ο οποίος τόνισε πως «η ΕΕ έχει προβλέψει για αυτό και έχει θέσει ρυθμιστικά πλαίσια, όπως το AI Act».