Κάθετος διάδρομος: Υψηλές προσδοκίες και χαμηλό ενδιαφέρον - Απαραίτητη η πολιτική δέσμευση

Τουλάχιστον αυτό πιστεύουν οι παράγοντες του ενεργειακού κλάδου που τοποθετήθηκαν στο πρόσφατο Athens Energy Summit, «καθησυχάζοντας» όσους κάνουν λόγο για «ακριβό» φυσικό αέριο, υψηλές ταρίφες και αδύναμο ενδιαφέρο στις μηνιαίες δημοπρασίες, τους πρώτες μήνες λειτουργίας του.

Υπενθυμίζεται πως στις 26 Ιανουαρίου πραγματοποιήθηκε η νέα δημοπρασία από τους Διαχειριστές των Συστημάτων Μεταφοράς Φυσικού Αερίου, η οποία αφορούσε στη δέσμευση χωρητικότητας για τον μήνα Φεβρουάριο ισχύος 72 GWh και μοναδικό ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε ήταν από δύο χρήστες για μόλις 48 MWh.

Τα προϊόντα ήταν τα εξής:

• Route 1: Δέσμευση δυναμικότητας φυσικού αερίου για τη διαδρομή από Ελλάδα και Βουλγαρία προς Ρουμανία, Μολδαβία και Ουκρανία μέσω του Διαβαλκανικού Αγωγού.
• Route 2: Ξεκινά από το FSRU Αλεξανδρούπολης και διευκολύνει τη ροή αεριοποιημένου LNG προς την Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.
• Route 3: Έχει ως αφετηρία τον αγωγό TAP (αέριο Κασπίας) και με τη χρήση του αγωγού IGB μεταφέρει το καύσιμο στην Ανατολική Ευρώπη και την Ουκρανία.

Απαιτητικό εγχείρημα

Ο Κάθετος Διάδρομος είναι «ένα πολυσύνθετο, απαιτητικό εγχείρημα χωρίς ιστορικό προηγούμενο, με στρατηγική σημασία για τη σταθερότητα στην περιοχή» σύμφωνα με τον Έλληνα ΥΠΕΝ, Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος ανέφερε:

«Δεν έχει υπάρξει κοινό προϊόν που μπαίνει στην Ελλάδα και φτάνει στην Ουκρανία», επισημαίνοντας ότι στο εγχείρημα παρεμβαίνουν πέντε ρυθμιστικές αρχές και «το προϊόν πρέπει να γίνει ελκυστικό» – που σημαίνει ότι η συνεργασία είναι απαραίτητη.

Αναφερόμενος στο κόστος, τόνισε ότι «ο Κάθετος Διάδρομος αντιστρέφει κάτι που ίσχυε για δεκαετίες», σημειώνοντας ότι το κόστος έπεσε από το 9,90 στο 7,50 - «δεν έπεσε μόνο του, ήθελε συζήτηση και μία έννοια συνεργασίας».

Όπως είπε, «οι πάντες στην περίπτωση αυτή βλέπουν το “δάσος” και το προϊόν είναι ανταγωνιστικό», παραδεχόμενος ωστόσο ότι «δεν έχουμε καταφέρει να έχουμε την ίδια ανταγωνιστικότητα στην τιμή του route 2 και route 3».

Απαραίτητη η πολιτική δέσμευση

Ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί νέο εγχείρημα και ότι «οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις είναι ήδη γνωστές» επισήμανε ο Joshua Volz, Ειδικός Απεσταλμένος του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ (Special Envoy for Global Energy Integration) στο πλαίσιο του Athens Energy Summit 2026.

Όπως είπε, το έργο φέρνει κοντά χώρες που ιστορικά δεν συνεργάζονταν, στοιχείο που συνιστά και τη μεγαλύτερη πρόκληση.

«Η μηχανική είναι το εύκολο μέρος – για παράδειγμα το πώς περνούν οι αγωγοί μέσα από βουνά. Το δύσκολο είναι η δέσμευση των εταίρων», ανέφερε, τονίζοντας ότι αν το έργο δεν είναι εμπορικά βιώσιμο «δεν θα είναι βιώσιμο για κανέναν».

Ο απαιτούμενος συντονισμός εκτείνεται, όπως είπε, «από την Ελλάδα έως την Ουκρανία», με όλους τους συμμετέχοντες να πρέπει να βλέπουν σαφές οικονομικό όφελος.

«Δεν πρόκειται για φιλανθρωπικό έργο», σημείωσε, επαναλαμβάνοντας ότι «ο Διάδρομος λειτουργεί ήδη, αλλά βρίσκεται ακόμη στις σταγόνες – και θέλουμε να περάσουμε στις ροές και στην πλημμύρα».

Οι φιλοδοξίες για το χρονοδιάγραμμα είναι υψηλές, ενώ ο Κάθετος Διάδρομος «θα στηρίξει και τους υπόλοιπους ενεργειακούς διαδρόμους».

Στο πλαίσιο αυτό, ανακοίνωσε ότι «στα τέλη Φεβρουαρίου θα πραγματοποιηθεί υπουργική συνάντηση στην Ουάσιγκτον για τη συζήτηση των προκλήσεων», ενώ οι διαβουλεύσεις θα είναι «διαρκείς και εντατικές έως το τέλος του έτους», με στόχο την προώθηση του έργου.