Παρέμβαση Χαρδαλιά - Rautio για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο: Δεν είναι απλός Προϋπολογισμός

Καθώς οι διαπραγματεύσεις για την κατάρτιση του ΠΔΠ βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη, τονίζουν πως δεν πρόκειται απλώς για έναν προϋπολογισμό και προειδοποιούν πως οι επιλογές που θα γίνουν, θα διαμορφώσουν την Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία.

Χαρδαλιάς και Rautio απευθύνουν έκκληση στις εθνικές κυβερνήσεις και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να επιδείξουν υπευθυνότητα και εμπιστοσύνη στις Περιφέρειες και τους Δήμους της Ευρώπης.

«Ως εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών από Περιφέρειες, Δήμους και κοινότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη, πιστεύουμε ότι δεν είναι δυνατόν να ζητείται από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερους πόρους. Εάν η Ευρώπη θέλει να υλοποιήσει τις φιλοδοξίες της, πρέπει να εξασφαλίσει και τους κατάλληλους πόρους», αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Ακολουθεί ολόκληρο το άρθρο

Το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο είναι κάτι περισσότερο από ένας απλός προϋπολογισμός

• Sari Rautio, Πρόεδρος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών (EPP-CoR)
• Νικόλαος Χαρδαλιάς, Α' Αντιπρόεδρος της Ομάδας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος στην Επιτροπή των Περιφερειών (EPP-CoR) - Περιφερειάρχης Αττικής

Κάθε επτά χρόνια, η Ευρώπη αποφασίζει πώς θα επενδύσει στο μέλλον της. Αυτή τη φορά, όμως, οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Αντιμέτωπη με τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, την οικονομική αβεβαιότητα, τις απειλές για την ασφάλεια, την κλιματική αλλαγή και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αναλάβει περισσότερες πρωτοβουλίες από ποτέ. Οι πολίτες αναμένουν από την Ευρώπη να ενισχύσει την ασφάλειά της, να στηρίξει την καινοτομία και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, να επιταχύνει την «πράσινη» και την ψηφιακή μετάβαση, να διασφαλίσει οικονομικά προσιτή ενέργεια και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της. Ταυτόχρονα, η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να υλοποιεί τις μακροχρόνιες δεσμεύσεις της στους τομείς της γεωργίας, της κοινωνικής ένταξης και της περιφερειακής ανάπτυξης.
Η συζήτηση για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034 αφορά, επομένως, πολλά περισσότερα από απλούς αριθμούς. Αφορά το κατά πόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξοπλιστεί με τα αναγκαία μέσα για να ανταποκριθεί σε αυτές τις προσδοκίες και να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις μελλοντικές προκλήσεις.

Ως εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών από Περιφέρειες, Δήμους και κοινότητες σε ολόκληρη την Ευρώπη, πιστεύουμε ότι δεν είναι δυνατόν να ζητείται από την Ευρώπη να κάνει περισσότερα με λιγότερους πόρους. Εάν η Ευρώπη θέλει να υλοποιήσει τις φιλοδοξίες της, πρέπει να εξασφαλίσει και τους κατάλληλους πόρους. Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση για τους νέους ιδίους πόρους είναι αναγκαία και αναπόφευκτη. Οι νέες προτεραιότητες δεν μπορούν να χρηματοδοτηθούν εις βάρος πολιτικών που, επί δεκαετίες, ενίσχυσαν με επιτυχία την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή της Ευρώπης.

Το επόμενο ΠΔΠ οφείλει, επομένως, να είναι φιλόδοξο, προσανατολισμένο στο μέλλον και ισόρροπο βάσει χωρικών κριτηρίων. Πρέπει να διαφυλάξει μια ισχυρή Πολιτική Συνοχής και μια ισχυρή Κοινή Αγροτική Πολιτική, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα επαρκείς πόρους για την ασφάλεια, την άμυνα, την καινοτομία, την ενεργειακή ανθεκτικότητα και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα.

Για δεκαετίες, η Πολιτική Συνοχής αποτελεί ένα από τα πιο επιτυχημένα επενδυτικά εργαλεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έχει συμβάλει στη μείωση των ανισοτήτων, στην ενίσχυση των τοπικών οικονομιών, στη βελτίωση των υποδομών και στη διασφάλιση ότι τα οφέλη της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης γίνονται απτά σε ολόκληρη την ήπειρο. Η συνοχή δεν είναι απλώς ένας χρηματοδοτικός μηχανισμός. Συνιστά στρατηγική επένδυση στην ενότητα, την ευημερία και τη σταθερότητα της Ευρώπης.

Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις σχετικά με το μέλλον του προϋπολογισμού της Ε.Ε. ενέχουν τον κίνδυνο αποδυνάμωσης της Πολιτικής Συνοχής και ενίσχυσης των τάσεων συγκεντρωτισμού, μεταφέροντας το κέντρο λήψης αποφάσεων κυρίως στο εθνικό επίπεδο. Μια τέτοια προσέγγιση θα υπονόμευε την ικανότητα της Ευρώπης να παρέχει λύσεις προσαρμοσμένες στις τοπικές ιδιαιτερότητες και στις πραγματικές ανάγκες των πολιτών.

Ο επόμενος προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να παραμείνει σταθερά προσανατολισμένος στην εδαφική συνοχή, την αρχή της επικουρικότητας και την πολυεπίπεδη διακυβέρνηση. Οι τοπικές και περιφερειακές αρχές δεν είναι απλοί εκτελεστές των ευρωπαϊκών πολιτικών. Αποτελούν ουσιαστικούς εταίρους τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην εφαρμογή τους. Ως εκ τούτου, τα μελλοντικά Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης οφείλουν να διασφαλίζουν ουσιαστική συμμετοχή των περιφερειών και να διατηρούν την τοποκεντρική προσέγγιση που έχει καταστήσει την Πολιτική Συνοχής τόσο αποτελεσματική.

Ας εξετάσουμε την περίπτωση της Αττικής. Σαν η οικονομική «ατμομηχανή» της Ελλάδας, παράγοντας σχεδόν το ήμισυ του ΑΕΠ της χώρας, αποτελεί ένα μητροπολιτικό κέντρο διεθνούς εμβέλειας. Ωστόσο, παρουσιάζει ένα σημαντικό «μητροπολιτικό έλλειμμα» σε σύγκριση με αντίστοιχες ευρωπαϊκές μητροπόλεις, καταλαμβάνοντας χαμηλότερη θέση ως προς την περιφερειακή ανταγωνιστικότητα, παρά τη δεσπόζουσα θέση της στην εθνική οικονομία. Η έντονη πίεση που ασκεί η υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα λειτουργεί επιβαρυντικά, απαιτώντας σημαντικές και εξειδικευμένες επενδύσεις για την προώθηση της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης. Για να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της, η Αττική χρειάζεται πόρους που υπερβαίνουν τα καθιερωμένα πρότυπα χρηματοδότησης, προκειμένου να στηρίξει δραστηριότητες υψηλής έντασης γνώσης, περιβαλλοντικές υποδομές μεγάλης κλίμακας και τη διεθνοποίηση των μικρομεσαίων και μικρών επιχειρήσεών της. Η συνολική οικονομική υπεροχή της Αττικής στην Ελλάδα αποκρύπτει, ωστόσο, βαθιές ενδοπεριφερειακές ανισότητες. Ως εκ τούτου, η Αττική χρειάζεται μια «διπλή σύγκλιση»: αφενός προς τις άλλες ευρωπαϊκές μητροπόλεις και αφετέρου στο εσωτερικό της, μεταξύ των επιμέρους Δήμων της. Η Περιφέρεια πρέπει να αντιμετωπίσει επιτυχώς έντονες κοινωνικές ανισότητες, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών θυλάκων αστικής φτώχειας και ενός δυσανάλογα υψηλού ποσοστού μακροχρόνιας ανεργίας. Η αντιμετώπιση αυτών των εσωτερικών χασμάτων στη στέγαση, την ασφάλεια και την ποιότητα του περιβάλλοντος απαιτεί άκρως στοχευμένες, τοποκεντρικές πολιτικές και όχι συγκεντρωτικές, ενιαίες προσεγγίσεις. Για τη γεφύρωση των εν λόγω χασμάτων είναι απαραίτητος ένας διακριτός μητροπολιτικός σχεδιασμός με αυξημένους πόρους που θα διαχειρίζονται άμεσα οι περιφερειακές αρχές. Η εμπειρία στην Αττική, με την επιτυχή αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων για έργα υψίστης σημασίας για τις επόμενες γενιές, όπως το Μητροπολιτικό Πάρκο «ΑΕΝΑΟΝ» ύψους 370 εκατομμυρίων ευρώ, αποδεικνύει ότι όταν οι περιφέρειες έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις ιδιαίτερες εσωτερικές προκλήσεις τους, επιτυγχάνουν απτά αποτελέσματα τόσο για την κοινωνική συνοχή όσο και για τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα.

Τέλος, η αποτελεσματικότητα των Περιφερειακών Διαχειριστικών Αρχών είναι αδιαμφισβήτητη. Αυτό καταδεικνύεται σαφώς από την περίπτωση της Περιφέρειας Αττικής, το Περιφερειακό Πρόγραμμα της οποίας κατέχει την πρώτη θέση όσον αφορά την απορρόφηση κονδυλίων μεταξύ όλων των προγραμμάτων Πολιτικής Συνοχής για την περίοδο 2021-2027 στην Ελλάδα, ενώ συγκαταλέγεται μεταξύ των προγραμμάτων με τις καλύτερες επιδόσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η συνοχή και η ανταγωνιστικότητα δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως ανταγωνιστικοί στόχοι, αλλά ως αλληλοενισχυόμενοι. Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης οικοδομείται στις Περιφέρειες και τους Δήμους της: εκεί όπου οι επιχειρήσεις επενδύουν, τα οικοσυστήματα καινοτομίας ανθίζουν, τα πανεπιστήμια συνεργάζονται με την αγορά και οι πολίτες αποκτούν τις δεξιότητες που απαιτούνται για τις θέσεις εργασίας του αύριο.

Το ίδιο ισχύει και για την ανθεκτικότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης. Από την ενεργειακή ανεξαρτησία και την κυβερνοασφάλεια έως την πολιτική προστασία και τη στρατηγική αυτονομία, πολλές από τις σημερινές πλέον επιτακτικές προκλήσεις απαιτούν σθεναρή απόκριση. Οι Περιφέρειες και οι Δήμοι είναι απαραίτητοι εταίροι για την επίτευξη των στρατηγικών στόχων της Ευρώπης.

Οι επιλογές που θα γίνουν, το προσεχές διάστημα, θα διαμορφώσουν την Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία. Καθώς το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζητά το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Προεδρίας και προετοιμάζει το επόμενο στάδιο των διαπραγματεύσεων για το ΠΔΠ, απευθύνουμε έκκληση στις εθνικές κυβερνήσεις και τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα να επιδείξουν υπευθυνότητα και εμπιστοσύνη στις Περιφέρειες και τους Δήμους της Ευρώπης.

Το διαπραγματευτικό πλαίσιο της Προεδρίας πρέπει να αποτελέσει την έναρξη των συζητήσεων και όχι το όριο των φιλοδοξιών της Ευρώπης. Θα πρέπει να θέσει τη βάση για έναν ισχυρότερο και αποτελεσματικότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που θα διαφυλάσσει τη συνοχή και την αγροτική ανάπτυξη, θα αντιμετωπίζει νέες στρατηγικές προτεραιότητες και θα διασφαλίζει ότι οι τοπικές και οι περιφερειακές αρχές θα εξακολουθούν να συμμετέχουν πλήρως στη διαμόρφωση του μέλλοντος της Ευρώπης.

Το επόμενο ΠΔΠ πρέπει επίσης να συμφωνηθεί εγκαίρως. Η καθυστέρηση των διαπραγματεύσεων δημιουργεί αβεβαιότητα για τις Περιφέρειες, τους Δήμους, τις επιχειρήσεις, τους αγρότες και τους πολίτες που εξαρτώνται από τον μακροπρόθεσμο επενδυτικό σχεδιασμό. Η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να καθυστερήσει τις μεταρρυθμίσεις. Ως εκ τούτου, καλούμε τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη-μέλη να επιδιώξουν επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026, παρέχοντας το πλαίσιο προβλεψιμότητας που απαιτείται για την έναρξη του επόμενου κύκλου του προϋπολογισμού, χωρίς καθυστέρηση.

Η Ομάδα του ΕΛΚ στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών θα συνεχίσει να εργάζεται για τη βελτίωση της πρότασης μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ε.Ε., παράλληλα με την Ομάδα του ΕΛΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και τις κυβερνήσεις που πρόσκεινται στο ΕΛΚ, μεριμνώντας ώστε η τελική συμφωνία να ανταποκρίνεται στις αναδυόμενες προκλήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τον κεντρικό ρόλο των Περιφερειών και των Δήμων στο ευρωπαϊκό εγχείρημα.

Το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο δεν είναι απλώς ένας προϋπολογισμός. Είναι η επενδυτική στρατηγική της Ευρώπης για την επόμενη δεκαετία. Για να επιτύχει, η Ευρώπη πρέπει να συνεχίσει να οικοδομεί εκ θεμελίων – με τις Περιφέρειες, τους Δήμους και τους πολίτες της στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος.