Fitch: Πλεονάσματα, δυνατές τράπεζες και μείωση χρέος «οδήγησαν» στις αναβαθμίσεις της Ελλάδας

Οι λόγοι χρέους/ΑΕΠ μειώθηκαν απότομα από τα υψηλά του 2020 στην Ελλάδα, αλλά και σε Κύπρο και Πορτογαλία, αναφέρει ο οίκος αξιολογήσεων σε νέα έκθεση για τις οικονομίες του νότου.

Αυτή η απομόχλευση βελτίωσε την απόδοση του Μοντέλου Αξιολόγησης Κρατικών Δανείων της Fitch, ενώ η ισχυρότερη υγεία του τραπεζικού τομέα στην Κύπρο και την Ελλάδα, καθώς και η εξωτερική θέση της Πορτογαλίας, επέτρεψαν στην Fitch να αφαιρέσει τις αρνητικές προσαρμογές Ποιοτικής Επικάλυψης που είχαν περιορίσει τις αξιολογήσεις, επιτρέποντας αναβαθμίσεις πολλαπλών βαθμίδων.

«Για τα κράτη της Ευρώπης με υψηλό χρέος, το δίδαγμα από την Κύπρο, την Ελλάδα και την Πορτογαλία είναι σαφές: οι διατηρήσιμες αναβαθμίσεις χτίζονται πάνω σε πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται επί σειρά ετών και υπό διαδοχικές κυβερνήσεις, όχι μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες», τονίζει ο Utku Bora Geyikci, Associate Director της Fitch Ratings.

Υπενθυμίζεται πως ο οίκος Fitch επιβεβαίωσε:

• την Ελλάδα σε «BBB»/Σταθερή
• την Κύπρο σε «A-‌»/Θετική τον Μάιο του 2026,

και αναθεώρησε τις προοπτικές της Πορτογαλίας σε Θετικές, ενώ επιβεβαίωσε την αξιολόγησή της σε «A» τον Μάρτιο του 2026.

Η ισχυρή ανάπτυξη ήταν ο μεγαλύτερος παράγοντας που συνέβαλε στην απομόχλευση, αλλά δεν ήταν αυτό που τις διαφοροποίησε: η Ισπανία και η Ιταλία απολάμβαναν παρόμοιους ούριους ανέμους, ωστόσο η καθεμία κατέγραψε μόνο ένα καθαρό κέρδος από τα επίπεδα πριν από την πανδημία, έναντι τριών βαθμίδων για την Κύπρο, την Ελλάδα και την Πορτογαλία.

Η διαφορά ήταν δημοσιονομική

Οι τρεις χώρες έφτασαν σε διατηρήσιμα, καθοδηγούμενα από πολιτικές πρωτογενή πλεονάσματα, ενώ η Ιταλία είχε μόνο μικρά πλεονάσματα από το 2024 και η Ισπανία καθόλου. Η ανάπτυξη από μόνη της δεν απέφερε αυτά τα πλεονάσματα.

Οι υποστηρικτικές δυνάμεις εξασθενούν: η ανάκαμψη του τουρισμού είναι πλήρης, η χρηματοδότηση από το Μηχανισμό Ανάκαμψης και Εξυγίανσης της ΕΕ θα κορυφωθεί το 2026 και το αρνητικό πραγματικό κόστος χρηματοδότησης εξαλείφεται.

Καθώς αυτά εξασθενούν, τα πρωτογενή πλεονάσματα θα επωμιστούν μεγαλύτερο μέρος του βάρους της απομόχλευσης, όπως ακριβώς η διατήρησή τους γίνεται πιο απαιτητική εν μέσω γήρανσης του πληθυσμού, αυξανόμενων αμυντικών δεσμεύσεων και διάβρωσης της πολιτικής συναίνεσης.

Ένα μάθημα για τα άλλα κράτη με υψηλό χρέος της Ευρώπης, στα οποία περιλαμβάνονται η Αυστρία, το Βέλγιο, η Γαλλία, η Φινλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο, είναι ότι οι διαρκείς αναβαθμίσεις της αξιολόγησης βασίζονται σε πρωτογενή πλεονάσματα που διατηρούνται σε βάθος χρόνου και διαδοχικών κυβερνήσεων, όχι μόνο σε ευνοϊκές μακροοικονομικές συνθήκες.

Καταλύτης για την Ελλάδα οι δυνατές τράπεζες

Σύμφωνα με τους αναλυτές, σημαντικός καταλύτης για την Ελλάδα ήταν η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος. Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, τα οποία αντιστοιχούσαν περίπου στο 46% των συνολικών δανείων στα τέλη του 2017, είχαν περιοριστεί κοντά στο 3,5% στα τέλη του 2025.

Το πρόγραμμα «Ηρακλής», οι τιτλοποιήσεις, οι πωλήσεις χαρτοφυλακίων και η οργανική διαχείριση των προβληματικών δανείων επιτάχυναν αυτή τη διαδικασία.

Οι τράπεζες επέστρεψαν σε σταθερή κερδοφορία από το 2022, ενίσχυσαν τα κεφάλαιά τους και σταθεροποίησαν τις καταθέσεις τους.