Εξωδικαστικός μηχανισμός: Πώς θα «σώσετε» την πρώτη κατοικία - Πέφτει στις 5.000 το όριο του χρέους

Πρόκειται για δύο από τις βασικές ρυθμίσεις που περιλαμβάνει το νέο νομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τίθεται σε δημόσια διαβούλευση εντός της εβδομάδας.

Ενώ παράλληλα θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού και η νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές.

Συγκεκριμένα, μέσω του Εξωδικαστικού, οι οφειλέτες μπορούν να πετύχουν «κούρεμα» της οφειλής τους και αποπληρωμή έως 240 δόσεις, γεγονός που σημαίνει χαμηλότερο ύψος της μηνιαίας δόσης.

Υπενθυμίζεται πως έως τα τέλη Απριλίου είχαν ολοκληρωθεί 60.388 επιτυχείς ρυθμίσεις, που αφορούν συνολικές αρχικές οφειλές ύψους 18,64 δισ. ευρώ. Από αυτές, σχεδόν 7.000 αφορούσαν ευάλωτους οφειλέτες, ενώ εκατοντάδες περιπτώσεις σχετίζονταν με άτομα με αναπηρία.

Οι νέες παρεμβάσεις

1. Προστασία της πρώτης κατοικίας όλων των οφειλετών μέσω Εξωδικαστικού Μηχανισμού:

Για πρώτη φορά δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να διαχωρίζουν την κύρια κατοικία τους από την υπόλοιπη περιουσία τους, ώστε να επιτυγχάνουν μεγαλύτερο «κούρεμα» και χαμηλότερες μηνιαίες δόσεις.

Οι οφειλέτες θα μπορούν να επιλέγουν την προστασία της πρώτης κατοικίας τους, με αντάλλαγμα τη ρευστοποίηση των λοιπών περιουσιακών στοιχείων, ταυτόχρονα με την υποβολή της αίτησης ρύθμισης των οφειλών τους στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του Εξωδικαστικού Μηχανισμού.

Έτσι, το ύψος του «κουρέματος» και της μηνιαίας δόσης θα διαμορφώνεται με βάση την αξία της πρώτης κατοικίας του οφειλέτη.

Οπότε, η δόση και τα «κουρέματα» των οφειλών του θα είναι ουσιαστικά βελτιωμένα και θα ανταποκρίνονται μόνο στην αξία της κατοικίας και των εισοδημάτων του.

2. Θεσπίζεται η δυνατότητα άρσης κατάσχεσης τραπεζικού λογαριασμού:

Η κατάσχεση τραπεζικού λογαριασμού ενός οφειλέτη θα μπορεί πλέον να αίρεται εφόσον έχει εξοφληθεί το 25% της συνολικής οφειλής και εφόσον έχουν ρυθμιστεί οι υπόλοιπες υποχρεώσεις προς τη φορολογική διοίκηση. Πρόκειται για μια ουσιαστική παρέμβαση που δίνει «ανάσα» σε όσους κάνουν προσπάθεια να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και να επανέλθουν στην οικονομική κανονικότητα.

3. Εντάσσονται και μικρότερες οφειλές, από 5.000 ευρώ:

Διευρύνεται σημαντικά η πρόσβαση στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, καθώς πλέον δίνεται η δυνατότητα ένταξης και οφειλετών με συνολικές οφειλές από 5.000 ευρώ και άνω, ενώ έως σήμερα το κατώτατο όριο ένταξης ήταν οι 10.000 ευρώ. Η διεύρυνση αυτή θεωρείται κρίσιμη, διότι εντάσσει στο προστατευτικό και ρυθμιστικό πλαίσιο μικρότερους οφειλέτες, οι οποίοι έως σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν τον Μηχανισμό.

4. Θεσπίζεται νέα δυνατότητα ρύθμισης έως 72 δόσεις για παλαιές αρρύθμιστες οφειλές:

Η νέα ρύθμιση αφορά σε οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως και τον Δεκέμβριο 2023 και δεν είχαν μπει σε καθεστώς ρύθμισης ως τις 21.4.2026. Στο εξής, και οι οφειλές αυτές θα μπορούν πλέον να ενταχθούν σε καθεστώς ρύθμισης έως 72 δόσεων, υπό την προϋπόθεση ότι οφειλές που προέκυψαν μετά το τέλος του 2023 έχουν εξοφληθεί ή ρυθμιστεί.

Σημειώνεται ότι η ρύθμιση των 72 δόσεων λειτουργεί συμπληρωματικά ή εναλλακτικά με τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό, ανάλογα με το τι συμφέρει τον κάθε οφειλέτη. Ωστόσο, η δυνατότητα διαγραφής μέρους της οφειλής, δηλαδή «κούρεμα», μπορεί να προκύψει μόνο στο πλαίσιο του Εξωδικαστικού.

Κρατική επιδότηση ενοικίου για 12 χρόνια

Στην τελική ευθεία βρίσκεται και η δημιουργία του Φορέα Απόκτησης και Επαναμίσθωσης Ακινήτων.

Πρόκειται για ένα από τα εργαλεία της κυβέρνησης στην αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης (Πτωχευτικός Νόμος 4738/2020), με έμφαση τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει το καλοκαίρι του 2026.

Ο νέος φορέας θα επιτρέπει στον δικαιούχο να παραμείνει στο σπίτι του ως ενοικιαστής, αντί να του το «πάρει» η τράπεζα.

Η κάλυψη του ενοικίου θα γίνεται από το κράτος και ο φορολογούμενος θα έχει το δικαίωμα επαναγοράς.

Στην πράξη, ο ιδιωτικός φορέας θα έρχεται και θα αγοράζει το σπίτι του φορολογούμενου που δεν μπορεί να πληρώσει τις υποχρεώσεις του στην τράπεζα, «σώζοντας» το από έναν ενδεχόμενο πλειστηριασμό.

Ο ευάλωτος φορολογούμενος θα μπορεί να παραμένει στο ίδιο σπίτι, με κρατική επιδότηση ενοικίου, η οποία μπορεί να διαρκέσει έως και 12 χρόνια.

Εφόσον είναι συνεπής και τα οικονομικά του καλυτερέψουν σε αυτό το διάστημα και θέλει να παρει πίσω την ιδιοκτησία του ακινήτου, θα έχει την επιλογή της επαναγοράς.