Η σημερινή πετρελαϊκή κρίση «ξυπνάει μνήμες» από την εκτόξευση των τιμών στη δεκαετία του '70

Το πρώτο σοκ το 1973 ήρθε μετά την παροχή όπλων από τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ, καθώς πολεμούσε εναντίον ενός συνασπισμού αραβικών κρατών. Σε απάντηση, τα αραβικά κράτη μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Χωρών (ΟΠΕΚ) επέβαλαν εμπάργκο πετρελαίου στις ΗΠΑ και στις χώρες που υποστήριζαν το Ισραήλ, όπως αναφέρει το CNNi.

Οι επιπτώσεις ήταν άμεσες και βαριές. Η τιμή του πετρελαίου σχεδόν τετραπλασιάστηκε και η κυβέρνηση Νίξον εφάρμοσε δελτίο καυσίμων, οδηγώντας σε μεγάλες ουρές στα βενζινάδικα και σε εθνικές συζητήσεις σχετικά με την υπερβολική εξάρτηση από ξένα καύσιμα.

Το εμπάργκο τελικά ήρθη το 1974, αλλά η ανακούφιση ήταν βραχύβια.

Μόλις λίγα χρόνια αργότερα, το 1979, ξέσπασε η Ιρανική Επανάσταση – ανατρέποντας τον Σάχη και πυροδοτώντας τον πόλεμο Ιράν - Ιράκ. Η αναταραχή διέκοψε για άλλη μια φορά τις εξαγωγές πετρελαίου και κατέστρεψε την παγκόσμια οικονομία. Τα ποσοστά ανεργίας εκτοξεύτηκαν σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί από τη Μεγάλη Ύφεση ενώ οι τιμές του πετρελαίου παρέμειναν υψηλές για χρόνια, υποχωρώντας μόνο τη δεκαετία του 1980.

Αυτές οι κρίσεις τελικά άφησαν τις χώρες της Μέσης Ανατολής «υπό τον έλεγχο μιας παγκόσμιας πετρελαϊκής βιομηχανίας», έγραψε ο Αμερικανός ακαδημαϊκός Joseph R. Rudolph.

Καμπανάκι από τον διευθυντή του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ) προειδοποίησε τη Δευτέρα (23/3) ότι ο συνεχιζόμενος πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να βυθίσει τον κόσμο σε μια ακόμη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση από τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970.

Ο Φατίχ Μπιρόλ δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η ενεργειακή κρίση είναι «πολύ σοβαρή» και ότι η παγκόσμια οικονομία «αντιμετωπίζει μια σημαντική απειλή».

Ο ίδιος εκτιμά ότι η κατάσταση είναι χειρότερη από τις δύο διαδοχικές πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979, στις οποίες ο κόσμος έχασε περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, και την κατάρρευση της αγοράς φυσικού αερίου μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

«Και όχι μόνο το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά και ορισμένες από τις ζωτικές αρτηρίες της παγκόσμιας οικονομίας, όπως τα πετροχημικά, όπως τα λιπάσματα, όπως το θείο, όπως το ήλιο, το εμπόριό τους διακόπτεται, κάτι που θα έχει σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία», δήλωσε ο Μπιρόλ από την Αυστραλία.

Η Ασία, είπε, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της κρίσης λόγω της εξάρτησής της από τα Στενά του Ορμούζ, την ζωτική πλωτή οδό που το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει.

«Η πιο σημαντική λύση σε αυτό το πρόβλημα είναι το άνοιγμα του εμπορίου του Ορμούζ».

Ο επικεφαλής του IEA δήλωσε ότι συνομιλούν με χώρες όπως ο Καναδάς και το Μεξικό για να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου και να το διαθέσουν στην παγκόσμια αγορά.

Οι επόμενες κινήσεις

Μετά την ιστορική απελευθέρωση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τον IEA για την ανακούφιση των αγορών, ο Μπιρόλ αποκάλυψε ότι ο οργανισμός διαβουλεύεται με κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο και ότι θα μπορούσε να διατεθεί περισσότερο πετρέλαιο εάν χρειαστεί.

«Εάν χρειαστεί, μπορούμε να διαθέσουμε περισσότερο πετρέλαιο στις αγορές, τόσο αργό πετρέλαιο όσο και προϊόντα», είπε.

«Η αποδέσμευση των αποθεμάτων μας θα βοηθήσει στην ανακούφιση των αγορών, αλλά αυτή δεν είναι η λύση. Θα βοηθήσει μόνο στην άμβλυνση των επιπτώσεων στην οικονομία».