Korbinian Ibel (ΕΚΤ): Οι ευρωπαϊκές τράπεζες άντεξαν - Δεν ξέρεις από πού έρχεται το επόμενο χτύπημα

Ο Director General της ΕΚΤ αναφέρθηκε στα πολλά σοκ έχουν πλήξει τον τραπεζικό τομέα τα τελευταία χρόνια, αλλά και στην πρόοδο που έχει σημειώσει σε πολλούς τομείς.

Όπως εξηγεί, οι τράπεζες πρέπει να επανεξετάσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα και να μετασχηματίσουν τις δραστηριότητές τους, προκειμένου να συμβαδίσουν με τον ταχέως αναδυόμενο ανταγωνισμό από νέους παίκτες στην αγορά.

«Πρώτα ήταν οι Μεγάλες Χρηματοπιστωτικές Κρίσεις, στη συνέχεια η Κρίση του Ευρώ, οι επιπτώσεις της πανδημίας COVID-19 καθώς και η ξαφνική κατάρρευση της Τράπεζας της Σίλικον Βάλεϊ το 2023» σημειώνει και προσθέτει:

«Οι ευρωπαϊκές τράπεζες άντεξαν όλες αυτές τις καταιγίδες καλά. Ωστόσο, το πρώτο μάθημα που αντλείται εδώ είναι ότι, όσο απλό κι αν ακούγεται, ποτέ δεν ξέρεις από πού έρχεται το επόμενο χτύπημα».

«Συνεπώς, είναι απαραίτητη μια συντονισμένη προσπάθεια για την προετοιμασία των τραπεζών για κάθε είδους σοκ, μέσω των κύριων μέσων για τη διασφάλιση της σταθερότητάς τους» τονίζει».

«Χρειάζονται υψηλά επίπεδα κεφαλαίου για να γεφυρώσουν τις υφέσεις, καθαροί ισολογισμοί που τους επιτρέπουν να αντιμετωπίζουν τις αυξανόμενες αθετήσεις σε καταστάσεις κρίσης, μια καλή κερδοφορία και διαχείριση κόστους τις προστατεύει από ζημίες και μια καλή κυβερνοασφάλεια και επιχειρησιακή ανθεκτικότητα τις διατηρεί λειτουργικές ακόμα και σε αντίξοες συνθήκες».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο τραπεζικός τομέας στην Ευρώπη έχει πράγματι σημειώσει σημαντική πρόοδο σε όλους τους τομείς, επισημαίνει και αναφέρει πως για παράδειγμα, ο βασικός δείκτης για το κεφάλαιο, ο δείκτης κοινών μετοχών (CET1), βρίσκεται - κατά μέσο όρο - σε ποσοστό άνω του 3% υψηλότερο από ό,τι στην αρχή της τραπεζικής ένωσης το 2014.

Οι πρόσφατες γεωπολιτικές εξελίξεις, με πιο σημαντικό τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αποδεικνύουν την παραπάνω δήλωση.

Και ακόμη και αν οι κεφαλαιακές θέσεις των τραπεζών είναι - κατά μέσο όρο - πολύ πιο άνετες από ό,τι τις τελευταίες δεκαετίες, οι τρέχουσες εξελίξεις εγκυμονούν νέους και εν μέρει πρωτοφανείς κινδύνους.

«Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο εμείς, ως εποπτικές αρχές, παρακολουθούμε στενά την κατάσταση και τον αντίκτυπό της στις τράπεζες και συνεργαζόμαστε μαζί τους για να εντοπίσουμε τον αντίκτυπό της και να τον αντιμετωπίσουμε στο νωρίτερο δυνατό στάδιο. Η ψηφιοποίηση έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναδιάρθρωση και τον μετασχηματισμό του τραπεζικού τομέα» καταλήγει.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη επαναπροσδιορίζει το τραπεζικό τοπίο

«Ο τραπεζικός τομέας πράγματι υφίσταται βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές» σημειώνει ο Dr. Korbinian Dominic Ibel.

«Η ψηφιοποίηση, τα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται σε δεδομένα, οι νέοι ανταγωνιστές, οι εξελισσόμενες προσδοκίες των πελατών και η ταχεία τεχνολογική καινοτομία αναδιαμορφώνουν ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των τραπεζών, τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούν αξία και διαχειρίζονται τον κίνδυνο» εξηγεί.

Σε απάντηση, οι τράπεζες πρέπει να επανεξετάσουν τα επιχειρηματικά τους μοντέλα και να μετασχηματίσουν τις δραστηριότητές τους, προκειμένου να συμβαδίσουν με τον ταχέως αναδυόμενο ανταγωνισμό από νέους παίκτες στην αγορά επισημαίνει.

«Βλέπουμε ότι η καινοτομία συχνά προέρχεται από έξω από τον τομέα, για παράδειγμα από μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας με έδρα τις ΗΠΑ».

Παράλληλα, σημειώνει πως Fintech και neobanks που δεν εμποδίζονται από παλαιότερα συστήματα και μπορούν να δημιουργήσουν πλήρως ψηφιακές λύσεις από την αρχή, συχνά διαταράσσοντας τα καθιερωμένα τραπεζικά επιχειρηματικά μοντέλα.

Συγκεκριμένα, οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας αξιοποιούν την τεράστια, παγκόσμια πελατειακή τους βάση και τις τεχνολογικές τους δυνατότητες για να αρχίσουν να προσφέρουν χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, κυρίως μέσω υπηρεσιών πληρωμών.

«Αυτό σημαίνει ότι οι παραδοσιακοί παίκτες αντιμετωπίζουν μια βασική πρόκληση: την ενσωμάτωση νέων εργαλείων (ΤΝ) και υπηρεσιών στο χαρτοφυλάκιό τους χωρίς να διαταράξουν τη δική τους πελατειακή βάση, αλλά ταυτόχρονα να παραμείνουν ανταγωνιστικοί με τους νέους παίκτες».

«Συνοδεύουμε τις τράπεζες σε αυτή τη διαδικασία με έντονο βλέμμα στις ευκαιρίες καθώς και στους κινδύνους που συνεπάγεται η χρήση μεγάλων δεδομένων και ΤΝ. Τις θεωρούμε υπεύθυνες όσον αφορά τη διατήρηση της διαχείρισης κινδύνων και της διακυβέρνησης σύμφωνα με την συνεχώς εξελισσόμενη κατάσταση της τεχνολογίας» αναφέρει χαρακτηριστικά.

«Ένα πράγμα είναι σαφές όμως: Οι τράπεζες πρέπει να υιοθετήσουν και να αγκαλιάσουν σύγχρονα ψηφιακά συστήματα, προκειμένου να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις ανταγωνιστικές πιέσεις από τις νεοτράπεζες και τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας.

Διότι διαφορετικά, η ανταγωνιστικότητά τους μπορεί να μειωθεί, μειώνοντας ενδεχομένως τα έσοδα και καθιστώντας την πιο ευάλωτη σε κραδασμούς. Είναι πράγματι ενδιαφέρουσες τεχνολογικές εποχές στην οποία βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή».

Πώς θα αντιδρούσε το τραπεζικό σύστημα σε ένα νέο σοκ πληθωρισμού

«Οι ευρωπαϊκές τράπεζες βρίσκονται σε καλύτερη θέση από ό,τι στο παρελθόν, αλλά ένα σοκ πληθωρισμού θα άλλαζε και πάλι την εξίσωση κερδοφορίας» επισημαίνει ο Dr. Ibel.

Πριν από τις τελευταίες γεωπολιτικές εντάσεις, οι προοπτικές κερδοφορίας των ευρωπαϊκών τραπεζών παρέμεναν σε γενικές γραμμές θετικές.

Σύμφωνα με τα βασικά τους σενάρια, οι τράπεζες προέβλεπαν ισχυρά καθαρά έσοδα από τόκους.

«Πράγματι, το περιβάλλον επιτοκίων της ζώνης του ευρώ αναμενόταν να παραμείνει σχετικά ευνοϊκό για τις τράπεζες, με σταθερές προσδοκίες για τα επιτόκια πολιτικής και διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως η συνεχιζόμενη ποσοτική σύσφιξη και η αυξημένη έκδοση κρατικών ομολόγων, να ασκούν ανοδική πίεση στην καμπύλη αποδόσεων και να υποστηρίζουν τα έσοδα από τόκους των τραπεζών» τονίζει και προσθέτει:

«Ωστόσο, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει καταστήσει τις μακροοικονομικές προοπτικές σημαντικά πιο αβέβαιες. Συγκεκριμένα, οι υψηλότερες προσδοκίες για τον πληθωρισμό που συνδέονται με τις επίμονα υψηλότερες τιμές ενέργειας οδήγησαν σε σημαντική ανοδική ανατιμολόγηση των προσδοκιών για τα επιτόκια πολιτικής της ζώνης του ευρώ και σε μια επακόλουθη αξιοσημείωτη αύξηση των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων.

Όσον αφορά τις προοπτικές κερδοφορίας των τραπεζών, ενώ τα υψηλότερα βραχυπρόθεσμα επιτόκια θα μπορούσαν βραχυπρόθεσμα να συμβάλουν σε υψηλότερα καθαρά έσοδα από τόκους, μια πιο επίπεδη καμπύλη αποδόσεων και οι αρνητικές επιπτώσεις στον όγκο, όπως η ασθενέστερη ζήτηση δανείων, θα επηρεάσουν αρνητικά τα καθαρά έσοδα από τόκους των τραπεζών μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα.

Επιπλέον, σε ένα σενάριο επίμονα υψηλότερων τιμών ενέργειας, οι τράπεζες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν υψηλότερες ανάγκες προβλέψεων και πιστωτικές απώλειες.

Η πρόσφατη εμπειρία παρέχει κάποια προοπτική. Κατά τη διάρκεια του τελευταίου κύκλου πληθωρισμού το 2022 και το 2023, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αύξησε τα επιτόκια κατά 450 μονάδες βάσης και η καμπύλη αποδόσεων αντιστράφηκε.

Παρά τις συνθήκες αυτές, ο συνολικός αντίκτυπος στην κερδοφορία των τραπεζών και στις αποτιμήσεις της αγοράς ήταν θετικός.

Τέλος, είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι ο αντίκτυπος δεν θα ήταν ο ίδιος για όλες τις τράπεζες. Η επίδραση θα εξαρτηθεί από τις δομές του ισολογισμού κάθε τράπεζας, τις στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου, τα προφίλ χρηματοδότησης και τα κεφαλαιακά αποθέματα ασφαλείας, καθώς και από τον τρόπο με τον οποίο η νομισματική πολιτική ανταποκρίνεται σε πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις».

Ο Korbinian Ibel, θα παρευρεθεί στην πόλη των Δελφών τον Απρίλιο, στο πλαίσιο του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών που θα διεξαχθεί από τις 22 έως τις 25 Απριλίου 2026. Το Φόρουμ συμπληρώνει φέτος 11 χρόνια παρουσίας και αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για το δημόσιο διάλογο και την ανταλλαγή ιδεών, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση πολιτικών και στρατηγικών σε εθνικό και διεθνές επίπεδο.