Το ΕΚ προτείνει τη δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου κρίσιμων πρώτων υλών - Στήριξη σε στρατηγικά έργα

«Χρειαζόμαστε ένα ευρωπαϊκό κέντρο με τους οικονομικούς πόρους και την εντολή να δρα γρήγορα προβλέποντας τις διαταραχές του εφοδιασμού και διασφαλίζοντας ότι οι ανάγκες μας δεν θα μπορούν να μετατραπούν σε μέσα γεωπολιτικής πίεσης» σημείωσε και πλέον το Κοινοβούλιο είναι έτοιμο να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τα κράτη μέλη σχετικά με την τελική μορφή της νομοθεσίας.

Δημιουργία ευρωπαϊκού κέντρου κρίσιμων πρώτων υλών

Οι ευρωβουλευτές θέλουν να δημιουργήσουν ένα κέντρο κρίσιμων πρώτων υλών (Critical Raw Materials - CRM) ως αυτόνομο οργανισμό της ΕΕ, με συγκεκριμένη χρηματοδότηση, σαφή διακυβέρνηση και δημοκρατική νομιμοποίηση.

Θα συγκεντρώνει πληροφορίες για την αγορά, τον σχεδιασμό ανθεκτικότητας, τη δημιουργία αποθεμάτων, τις από κοινού αγορές, τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών και χρηματοδοτικά μέσα.

Το προτεινόμενο κέντρο θα πρέπει να είναι εξοπλισμένο με τους αναγκαίους πόρους για την εκπλήρωση της εντολής του, συμπεριλαμβανομένου ενός ταμείου CRM ύψους 2 δισ. ευρώ ενταγμένου στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034.

Υποχρεώσεις ελέγχου των εξαγωγών και ανθεκτικότητας

Για να διασφαλιστεί ο εφοδιασμός, οι ευρωβουλευτές λένε ότι υπάρχει ανάγκη για μια ρήτρα που θα επιτρέπει τον υπό όρους έλεγχο των εξαγωγών, ώστε η Επιτροπή να περιορίζει τις εξαγωγές απορριμμάτων και αποβλήτων μόνιμων μαγνητών, προκειμένου τα ανακυκλώσιμα υλικά να παραμένουν εντός της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, και όχι τα κράτη μέλη ξεχωριστά, θα πρέπει να είναι υπεύθυνη για τον προσδιορισμό των «μεγάλων εταιρειών» που χρησιμοποιούν κρίσιμες πρώτες ύλες σε έναν συγκεκριμένο στρατηγικό τομέα (π.χ. μπαταρίες, εξοπλισμός υδρογόνου, αεροσκάφη επανδρωμένα και μη, δορυφόροι ή προηγμένα μικροτσίπ).

Οι «μεγάλες εταιρείες», με τη σειρά τους, θα υποχρεούνται να χαρτογραφούν τις αλυσίδες εφοδιασμού και να λαμβάνουν μέτρα για τη μείωση τρωτών σημείων όταν χρησιμοποιούν κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι ευρωβουλευτές ζητούν επίσης από την Επιτροπή να ανοίγει τη διαδικασία αιτήσεων για στρατηγικά έργα τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, δίνοντας στις εταιρείες σαφείς και προβλέψιμες προθεσμίες.

Μηχανισμοί σταθεροποίησης των τιμών, άμυνα και ασφάλεια

Για να βελτιωθεί η συνολική αποτελεσματικότητα του νομοθετικού πλαισίου για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, το ΕΚ ζητεί μηχανισμούς σταθεροποίησης των τιμών, όπως συμβάσεις επί διαφοράς, που θα μπορούσαν να παράσχουν ασφάλεια εσόδων στους φορείς ανάπτυξης έργων εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης.

Επίσης επιθυμεί την επέκταση του υφιστάμενου μηχανισμού των από κοινού αγορών της ΕΕ, ώστε να διευκολυνθεί η συντονισμένη στρατηγική συσσώρευση αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών σε όλα τα κράτη μέλη και τις επιχειρήσεις.

Το Κοινοβούλιο αναδεικνύει τη διάσταση των κρίσιμων πρώτων υλών στη άμυνα και την ασφάλεια, ζητώντας την κινητοποίηση του επικείμενου προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ώστε να χρηματοδοτηθούν στρατηγικά έργα πρώτων υλών που είναι ζωτικής σημασίας για τις δυνατότητες ασφάλειας και άμυνας της ΕΕ, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση.