Data centers στην Ελλάδα – Η προοπτική των 200 MW και το στοίχημα των 10 δισ. ευρώ

Μετά τον αρχικό ενθουσιασμό, το ερώτημα είναι πόσα από αυτά τα έργα μπορούν πράγματι να φθάσουν στην κατασκευή καθώς σε πολλές περιπτώσεις εκτιμάται ότι ισχύς έχει ήδη δεσμευτεί και για σχέδια που δύσκολα θα υλοποιηθούν, περιορίζοντας τον χώρο στο δίκτυο για πιο ώριμες επενδύσεις.

Το ενδιαφέρον είναι ότι, την ίδια στιγμή, η Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA) τοποθετεί στα 10 δισ. ευρώ το δυνητικό επενδυτικό ενδιαφέρον και εκτιμά ότι η IT ισχύς της ελληνικής αγοράς μπορεί να ξεπεράσει τα 200 MW μέσα στα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια, χωρίς να συνυπολογίζεται το έργο της ΔΕΗ με την Amazon Web Services (AWS) στη δυτική Μακεδονία. Το πρώτο ορόσημο είναι να πλησιάσει η αγορά τα 60 MW, από τα 30–35 MW που λειτουργούν σήμερα, με την ολοκλήρωση έργων που ήδη κατασκευάζονται.

Από τα 30–35 MW στα 60 MW

Τα μεγαβάτ με τα οποία το GRDCA μετρά την αγορά αφορούν την IT ισχύ, γνωστή στον κλάδο ως IT load. Η συνολική ισχύς τροφοδοσίας μιας εγκατάστασης περιλαμβάνει επιπλέον την ψύξη και τα υπόλοιπα βοηθητικά συστήματα. Ξεχωριστό μέγεθος είναι η ισχύς που ένας επενδυτής ζητά ή δεσμεύει από το δίκτυο, συχνά χρόνια πριν από τη λειτουργία του έργου.

Όπως αναφέρθηκε κατά τη διάρκεια χθεσινής παρουσίασης του GRDCA, μέχρι τα μέσα του 2023 η ελληνική αγορά φιλοξενίας εξοπλισμού τρίτων (colocation) βρισκόταν στα 6–7 MW. Αν στα 30–35 MW που λειτουργούν σήμερα συνυπολογιστούν τα έργα σε προχωρημένη κατασκευή, το σύνολο κινείται στα 40–60 MW. Υπενθυμίζεται ότι το 2027 είναι χρονιά σημαντικών οροσήμων για έργα στην Αττική, όπως εκείνα της Microsoft, της Data4 αλλά και της Digital Realty, ενώ παραμένει άγνωστο σε ποιο στάδιο βρίσκεται το data center που δημιουργούν στα Σπάτα η αραβική DAMAC σε συνεργασία με τη ΔΕΗ.

Σημειώνεται πως τα περίπου 200 MW θεωρούνται ένα μέγεθος σημαντικό για τα δεδομένα της ελληνικής αγοράς, η οποία θα έχει καλύψει σημαντικό μέρος της απόστασης από πιο ώριμες ευρωπαϊκές αγορές. Όμως, εξίσου σημαντικό είναι να βρουν πελάτες για την ισχύ που σχεδιάζουν να διαθέσουν.

Ποιος δεσμεύει ισχύ και πότε

Σύμφωνα με το GRDCA, με το προηγούμενο καθεστώς, ένας επενδυτής μπορούσε με σχετικά μικρό κόστος να κινηθεί νωρίς για να εξασφαλίσει θέση στο δίκτυο. Όσο ένα σχέδιο μένει στάσιμο και διατηρεί τη δέσμευσή του, ο ηλεκτρικός χώρος μένει κλειστός για πιο ώριμα έργα. Αυτό επηρεάζει και επιχειρήσεις άλλων κλάδων που χρειάζονται πρόσβαση στο ίδιο δίκτυο.

Στις βασικές ρυθμίσεις του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας περιλαμβάνονται η εγγυητική επιστολή των 200.000 ευρώ ανά MW, η κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης των νέων εγκαταστάσεων από ανανεώσιμες πηγές και η ανάληψη από τους επενδυτές του κόστους σύνδεσης και των αναγκαίων έργων ενίσχυσης που προκαλεί η σύνδεσή τους. Προβλέπεται επίσης μητρώο στη ΡΑΑΕΥ. Το ετήσιο ειδικό τέλος υπέρ των οικιακών καταναλωτών και των δήμων των περιοχών εγκατάστασης διαμορφώθηκε κατά την ψήφιση στα 20.000 ευρώ ανά MW.

Το GRDCA ζητά οι αυστηρότεροι κανόνες να συνοδεύονται από προβλέψιμους χρόνους και όρους σύνδεσης. Μια εγκατάσταση μπορεί να χρειάζεται μέρος της ισχύος της όταν ανοίξει και την υπόλοιπη αρκετά χρόνια αργότερα. Η σταδιακή δέσμευση με βάση την πρόοδο του έργου, όπως προτείνει το GRDCA, μπορεί να αφήσει διαθέσιμο χώρο στο δίκτυο. Στις προτάσεις του περιλαμβάνονται επίσης ένα ενιαίο σημείο συντονισμού και η παράλληλη εξέταση των αδειών.

Οι «μύθοι» για τα data centers

Στην παρουσίαση του, το GRDCA έδωσε τις δικές του απαντήσεις σε διάφορα ζητήματα για τα υπάρχουν ενστάσεις. Για παράδειγμα, όσον αφορά στην κατανάλωση νερού, αναφέρθηκε ότι οι περισσότερες ελληνικές εγκαταστάσεις χρησιμοποιούν αερόψυξη και κλειστά κυκλώματα, με πολύ μικρή κατανάλωση κατά τη λειτουργία του. Για κάθε νέο έργο έχει σημασία τι σύστημα ψύξης επιλέγεται, από πού θα προέρχεται το νερό και πόσο μπορεί να διαθέσει η περιοχή, ιδίως σε περιόδους λειψυδρίας.

Όσον αφορά στην κατανάλωση ενέργειας, το GRDCA εκτιμά ότι το 2024 τα data centers αντιστοιχούσαν περίπου στο 0,1% της συνολικής κατανάλωσης στην Ελλάδα όταν ο παγκόσμιος μέσος όρος είναι στο 1,5%. Και εκτιμά ότι αν φθάσουμε στα 200 MW, τότε το αντίστοιχο ποσοστό θα φθάσει στο 1%. Όσο για τους λογαριασμούς των νοικοκυριών, τα στελέχη της ένωσης τόνισαν ότι επηρεάζονται από το κόστος παραγωγής, τους φόρους και τις ρυθμιζόμενες χρεώσεις και ότι τα data centers καταβάλλουν χρεώσεις δικτύου όπως άλλοι βιομηχανικοί καταναλωτές.

Για τον θόρυβο, το GRDCA παραπέμπει στη χωροθέτηση, στα μέτρα περιορισμού του και στις μετρήσεις στα όρια του οικοπέδου. Όπως αναφέρει, η θερμότητα που αποβάλλουν οι εγκαταστάσεις εξετάζεται στη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και μπορεί να αξιοποιηθεί για θέρμανση όπου υπάρχει κοντινός χρήστης ή κατάλληλο δίκτυο. Στην ίδια συζήτηση εντάσσεται και η δημόσια διαβούλευση για τις περιβαλλοντικές μελέτες και τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις υποβολής στοιχείων για την ενέργεια, το νερό και την επαναχρησιμοποίηση θερμότητας.

Πού δημιουργείται η προστιθέμενη αξία

Το GRDCA επισημαίνει ότι ο εξοπλισμός για υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους (cloud) ή τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να κοστίσει πολλαπλάσια από την κατασκευή της εγκατάστασης. Η λειτουργία σε 24ωρη βάση δημιουργεί ανάγκες για συντήρηση, τεχνική υποστήριξη και ασφάλεια, ενώ μέρος της δαπάνης μπορεί να κατευθυνθεί σε τοπικούς προμηθευτές. Το πόσο από αυτό το όφελος θα μείνει στην περιοχή εξαρτάται και από το αν υπάρχουν εκεί οι αντίστοιχες επιχειρήσεις και ειδικότητες. Το GRDCA, που αριθμεί 70 εταιρείες-μέλη και έξι ανεξάρτητους συμβούλους, έχει ανοίξει συζήτηση με εκπαιδευτικά ιδρύματα για τις δεξιότητες που θα χρειαστεί ο κλάδος.

Επίσης, όπως επισημάνθηκε, για τις ελληνικές επιχειρήσεις, η εγγύτητα των υποδομών μπορεί να βελτιώσει την απόκριση εφαρμογών που σήμερα εξυπηρετούνται από το εξωτερικό. Οι καλύτερες διεθνείς διασυνδέσεις δίνουν παράλληλα στην Ελλάδα τη δυνατότητα να εξυπηρετήσει πελάτες σε γειτονικές αγορές, όπου υπάρχουν και άλλοι διεκδικητές για τις ίδιες επενδύσεις. Η πρώτη ένδειξη για το πόσο βάσιμη είναι η προοπτική των 200 MW θα έρθει όταν παραδοθούν τα έργα που φέρνουν την αγορά κοντά στα 60 MW και φανεί πόσο γρήγορα η νέα ισχύς θα βρει πελάτες.