Nicotine pouches: Μια νέα γενιά προϊόντων νικοτίνης, μια διαφορετική προσέγγιση στο κάπνισμα
Ποια είναι τα πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα;
Τα τελευταία χρόνια, οι εναλλακτικές επιλογές στη χρήση νικοτίνης βρίσκονται ολοένα και περισσότερο στο επίκεντρο της επιστημονικής και δημόσιας συζήτησης. Στο πλαίσιο αυτό, το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί ένα ευρέως διαδεδομένο ζήτημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), η χρήση καπνού συνδέεται με σημαντικό αριθμό περιστατικών υγείας κάθε χρόνο, ενώ εκτιμάται ότι περίπου 1,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως εξακολουθούν να χρησιμοποιούν προϊόντα καπνού.
Παρά τις δεκαετίες αντικαπνιστικών πρωτοβουλιών, η ανάγκη για αποτελεσματικές και διαφοροποιημένες προσεγγίσεις παραμένει επίκαιρη, τόσο για τη μείωση της έναρξης χρήσης -ιδίως στους νέους- όσο και για την υποστήριξη των καπνιστών που επιθυμούν να αλλάξουν τις συνήθειές τους.
O Κωνσταντίνος Φαρσαλινός, MD, MPH, καρδιολόγος και ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Πατρών και στη Σχολή Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής, σε ανασκόπηση που δημοσίευσε στην επιστημονική επιθεώρηση Internal and Emergency Medicine, επιχειρεί μια επιστημονικά τεκμηριωμένη αποτίμηση κινδύνου και οφέλους σε μια νέα γενιά προϊόντων νικοτίνης, που φέρνει μια διαφορετική προσέγγιση στο κάπνισμα. Πρόκειται για τα σακουλάκια νικοτίνης (nicotine pouches), τα οποία έχουν αναδειχθεί πρόσφατα ως μια νέα κατηγορία προϊόντων από του στόματος χρήσης, χωρίς να περιέχουν πραγματικό καπνό. Ο κ. Φαρσαλινός, στην ανασκόπησή του, αξιολογεί τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα σχετικά με τη χημική σύσταση, το τοξικολογικό προφίλ, τη χορήγηση νικοτίνης, την αποτελεσματικότητα στη διακοπή του καπνίσματος και τον αντίκτυπο που μπορεί να έχει η χρήση αυτών των προϊόντων στη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζονται, τα οποία προέρχονται από δεκάδες μελέτες σε διαφορετικές χώρες, τα nicotine pouches ενδέχεται να αποτελούν ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο μείωσης της βλάβης, με προφίλ κινδύνου πιθανώς συγκρίσιμο με εκείνο των φαρμακευτικών υποκατάστατων νικοτίνης, και θα μπορούσαν να εξεταστούν ως εναλλακτική λύση αντί του καπνίσματος για καπνιστές που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να διακόψουν με τις εγκεκριμένες μεθόδους.
Τα nicotine pouches αποτελούν μια σχετικά νέα κατηγορία προϊόντων, που είναι εξέλιξη του σουηδικού snus, αλλά διαφέρουν σε ένα θεμελιώδες σημείο: δεν περιέχουν καπνό, αλλά νικοτίνη ενσωματωμένη σε μια ουδέτερη ουσία, τη μικροκρυσταλλική κυτταρίνη. Όπως και το snus, τα pouches τοποθετούνται κάτω από το άνω χείλος, μεταξύ χείλους και ούλων, με τη νικοτίνη να απορροφάται μέσω του στοματικού βλεννογόνου. Αναπτύχθηκαν με στόχο να προσφέρουν τη χορήγηση νικοτίνης και την εμπειρία του snus, χωρίς την παρουσία πραγματικού καπνού (tobacco), εξαλείφοντας δυνητικά και τα προβλήματα που σχετίζονται με την καύση του (smoke). Από την ευρύτερη εμπορική τους διάθεση στα τέλη της δεκαετίας του 2010, η δημοτικότητά τους έχει αυξηθεί ραγδαία, ιδιαίτερα στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη.
Στη χαμηλότερη βαθμίδα όσον αφορά στις τοξικές ουσίες
Οι χημικές αναλύσεις και οι μελέτες βιοδεικτών δείχνουν με συνέπεια ότι τα προϊόντα αυτά βρίσκονται στη χαμηλότερη βαθμίδα όσον αφορά στις τοξικές ουσίες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώσεις, όπως οι νιτροζαμίνες, οι οποίες απαντώνται σε υψηλές συγκεντρώσεις σε προϊόντα καπνού, είναι μη ανιχνεύσιμες στα nicotine pouches ή βρίσκονται σε αμελητέα επίπεδα σε σύγκριση με το snus και τα τσιγάρα. Ακόμη και σε σύγκριση με τα σκανδιναβικά προϊόντα snus που παράγονται σύμφωνα με το πρότυπο GothiaTek (ένα πρότυπο ποιότητας που ανέπτυξε η εταιρεία παραγωγής του), το οποίο στοχεύει ειδικά στη μείωση των νιτροζαμινών, τα nicotine pouches εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα αυτών των ουσιών. Τα επίπεδα αυτά είναι παρόμοια με εκείνα που παρατηρούνται σε τσίχλες νικοτίνης και ηλεκτρονικά τσιγάρα, γεγονός που υποδηλώνει ότι η χρήση νικοτίνης φαρμακευτικής καθαρότητας αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για τη μείωση της παρουσίας αυτών των ενώσεων και θα μπορούσε να αποτελέσει σημείο αναφοράς για όλα τα σακουλάκια νικοτίνης.
Επίσης, σε πολλαπλές τοξικολογικές αξιολογήσεις in vitro, τα nicotine pouches παρουσιάζουν σταθερά σημαντικά χαμηλότερη δραστικότητα σε σύγκριση με τον καπνό των τσιγάρων. Ειδικότερα, διαπιστώθηκε ότι τα nicotine pouches εμφανίζουν ελάχιστη έως μηδενική κυτταροτοξικότητα, μεταλλαξιγένεση ή γονοτοξικότητα σε σύγκριση με τον καπνό του τσιγάρου.
Παράλληλα, αρκετές μελέτες έχουν αξιολογήσει τις επιδράσεις που έχουν τα nicotine pouches στη στοματική υγεία. Τα αποτελέσματα έδειξαν μείωση της φλεγμονής των ούλων κατά 20–28% και της αιμορραγίας των ούλων κατά 23–30% στους χρήστες nicotine pouches, σε σύγκριση με όσους συνέχιζαν να καπνίζουν. Επιπλέον, καταγράφηκε μείωση κατά 60% σε δείκτη που μετρά την ένταση και την έκταση των εξωγενών χρωστικών των δοντιών.
Αν και τα nicotine pouches δεν είναι πλήρως απαλλαγμένα από κινδύνους, τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι το προφίλ τους διαφοροποιείται σημαντικά από εκείνο των προϊόντων καύσης του καπνού. Κατά συνέπεια, το ενδεχόμενο όφελος για τη δημόσια υγεία σχετίζεται κυρίως με τη δυνατότητά τους να αποτελέσουν μια εναλλακτική επιλογή για καπνιστές που αναζητούν διαφορετικές λύσεις, συμβάλλοντας ενδεχομένως στη μείωση της έκθεσης σε επιβλαβείς ουσίες.
Οι καπνιστές που μεταβαίνουν στα nicotine pouches εμφανίζουν σημαντική μείωση της έκθεσης σε τοξικές ουσίες, σε επίπεδα που προσεγγίζουν εκείνα της διακοπής του καπνίσματος. Παρότι δεν υπάρχουν ακόμη ειδικά μακροχρόνια επιδημιολογικά δεδομένα, η εμπειρία από το σουηδικό snus, το οποίο δεν έχει συσχετιστεί με αυξημένα ποσοστά συγκεκριμένων σοβαρών νοσημάτων, παρέχει ενδείξεις για το προφίλ αυτών των προϊόντων. Δεν είναι τυχαίο ότι στη Σουηδία, όπου η εκτεταμένη χρήση του snus στους άνδρες έχει σε μεγάλο βαθμό υποκαταστήσει το κάπνισμα, καταγράφονται ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά νοσηρότητας που σχετίζεται με τη χρήση καπνού στην Ευρώπη.
Ένα βήμα προς την πλήρη διακοπή του καπνίσματος
Ένας βασικός παράγοντας που καθορίζει τον αντίκτυπο των nicotine pouches στη δημόσια υγεία είναι η ικανότητά τους να ανταγωνιστούν αποτελεσματικά τα τσιγάρα. Για να λειτουργήσει ένα προϊόν ως βιώσιμο υποκατάστατο του καπνίσματος, δεν αρκεί να είναι λιγότερο επιβλαβές· πρέπει επίσης να είναι επαρκώς ικανοποιητικό, ώστε να υποκαθιστά την επιθυμία για κάπνισμα. Ο κύριος περιορισμός των παραδοσιακών θεραπειών υποκατάστασης νικοτίνης, όπως οι τσίχλες και τα επιθέματα, είναι η αδυναμία τους να αναπαράγουν την ταχύτητα και το μέγεθος της χορήγησης νικοτίνης ενός τσιγάρου. Το κάπνισμα οδηγεί σε ταχεία μεταφορά υψηλών ποσοτήτων νικοτίνης στον εγκέφαλο μέσα σε δευτερόλεπτα, προσφέροντας άμεση ανακούφιση από την επιθυμία. Αντίθετα, οι θεραπείες υποκατάστασης παρέχουν συνήθως χαμηλότερες και επιτυγχάνουν βραδύτερα την μέγιστη συγκέντρωση, γεγονός που συμβάλλει στη μέτρια αποτελεσματικότητά τους στην πράξη.
Tα nicotine pouches έρχονται να καλύψουν αυτό το κενό. Τα φαρμακοκινητικά δεδομένα που υπάρχουν μέχρι σήμερα υποδεικνύουν ότι τα nicotine pouches μπορούν να αποδώσουν νικοτίνη με επαρκή αποτελεσματικότητα (αν και με σαφώς βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με το κάπνισμα), ώστε να μειώνουν την επιθυμία για κάπνισμα και να υποκαθιστούν τη χρήση τσιγάρου. Βεβαίως, απαιτείται περαιτέρω έρευνα ειδικά για τα προϊόντα αυτά, καθώς και συστηματική επιδημιολογική παρακολούθηση, προκειμένου να επιβεβαιωθεί το μακροχρόνιο προφίλ ασφάλειας και κινδύνου. Οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει επίσης να εξετάσουν την καταγραφή της χρήσης των nicotine pouches στο ιατρικό ιστορικό των ασθενών.
Τέλος, παρότι η επικράτηση των nicotine pouches στους εφήβους παραμένει κατά πολύ χαμηλότερη σε σύγκριση με τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και συχνά συνδέεται με αυτό που στην διεθνή ορολογία ονομάζουμε “poly-user” προϊόντων νικοτίνης (χρήση διαφορετικών τύπων προϊόντων από το ίδιο άτομο), η ταχεία αύξηση των πωλήσεων και η εξέλιξη της αγοράς καθιστούν αναγκαία την εντατική επιτήρηση και την έγκαιρη ρυθμιστική παρέμβαση. Σε αυτές περιλαμβάνεται η αυστηρή εφαρμογή απαγορεύσεων πώλησης σε ανηλίκους, ως βασικό μέτρο προστασίας. Παράλληλα, υπάρχουν ρυθμιστικές προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν ρητά, όπως η συνέπεια στην επισήμανση, τα πρόσθετα αρωματικών ουσιών και τα ανώτατα όρια περιεκτικότητας σε νικοτίνη. Εφόσον εφαρμοστούν κατάλληλα μέτρα και συνεχιστεί η επιστημονική παρακολούθηση, τα nicotine pouches μπορούν να ενταχθούν σε μια ευρύτερη προσέγγιση εναλλακτικών επιλογών νικοτίνης, συμβάλλοντας στη βελτίωση δεικτών δημόσιας υγείας.
