Οι επενδύσεις δεν περιμένουν

Ύστερα από μια παρατεταμένη περίοδο επενδυτικής ανυδρίας στα χρόνια της κρίσης, η προσέλκυση νέων κεφαλαίων έχει εξελιχθεί σε σταθερό στόχο της οικονομικής πολιτικής. Και δικαιολογημένα. Ιδίως οι μεγάλες υποδομές δεν αποτιμώνται μόνο με βάση το ύψος της αρχικής επένδυσης. Δημιουργούν ένα ευρύτερο οικοσύστημα δραστηριότητας, πάνω στο οποίο μπορούν να στηριχθούν νέες επιχειρηματικές αποφάσεις.

Η επέκταση του Προβλήτα 6 στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση. Πρόκειται για επένδυση 195,6 εκατ. ευρώ, που αυξάνει τη δυναμικότητα του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων από 650.000 σε 1,5 εκατ. TEU και επιτρέπει την εξυπηρέτηση πλοίων κύριων γραμμών έως 24.000 TEU. Σύμφωνα με τη μελέτη κοινωνικοοικονομικού αποτυπώματος που επικαλείται ο ΟΛΘ, η πλήρης ανάπτυξη του έργου συνδέεται με περισσότερα από 1,4 δισ. ευρώ προστιθέμενης αξίας και πάνω από 52.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας σε ορίζοντα δεκαετίας.

Η σημασία της επένδυσης δεν περιορίζεται μόνο στα μεγέθη που αφορούν το ίδιο το λιμάνι. Η αύξηση της δυναμικότητας και η δυνατότητα εξυπηρέτησης μεγαλύτερων πλοίων μπορούν να φέρουν περισσότερα φορτία και νέες γραμμές στη Θεσσαλονίκη, δημιουργώντας αντίστοιχα περισσότερη δραστηριότητα γύρω από το λιμάνι. Logistics, μεταφορές, αποθήκευση και διαμετακόμιση είναι ορισμένοι μόνο από τους κλάδους που μπορούν να ωφεληθούν, ενώ η νέα υποδομή δημιουργεί και ένα πιο σταθερό σημείο αναφοράς για επιχειρήσεις που εξετάζουν επενδύσεις στην περιοχή.

Η εξέλιξη του έργου, ωστόσο, συνοδεύεται πλέον και από μια σημαντική αβεβαιότητα.

Ενώ το έργο βρίσκεται ήδη σε κατασκευαστική εξέλιξη, ένα κρίσιμο μέρος του σχεδιασμού του έχει βρεθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Μετά την αποδοχή του αιτήματος αναστολής που είχε υποβάλει ο Δήμος Θερμαϊκού, συζητείται η αίτηση ακύρωσης για την απόφαση που αφορά την αμμοληψία στην περιοχή της Επανομής. Ο ΟΛΘ υποστηρίζει ότι ο σχεδιασμός έχει ακολουθήσει τις προβλεπόμενες τεχνικές και περιβαλλοντικές διαδικασίες, θέση που αμφισβητεί ο Δήμος μέσω της προσφυγής του.

Ο δικαστικός έλεγχος είναι αυτονόητος σε ένα κράτος δικαίου. Δεν είναι αυτονόητο όμως το να αποκτούν τα μεγάλα έργα στην Ελλάδα δύο χρονοδιαγράμματα. Το πρώτο αφορά την κατασκευή. Το δεύτερο αφορά όλα όσα μπορούν να συμβούν γύρω από αυτήν: αδειοδοτήσεις, προσφυγές, διοικητικές εκκρεμότητες, δικαστικές διαδικασίες και αλλαγές στον σχεδιασμό. Και το δεύτερο είναι συχνά πολύ δυσκολότερο να προβλεφθεί.

Το ζήτημα γίνεται ακόμη πιο συγκεκριμένο στην περίπτωση του Προβλήτα 6. Αν ο υφιστάμενος τρόπος προμήθειας του αναγκαίου υλικού δεν μπορεί να προχωρήσει, θα πρέπει να βρεθούν και να αδειοδοτηθούν εναλλακτικές λύσεις. Καθεμία θα έχει διαφορετικό χρόνο υλοποίησης, κόστος και περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Η συζήτηση, επομένως, δεν μπορεί να γίνεται μεταξύ μιας πραγματικής τεχνικής λύσης και μιας θεωρητικής επιλογής χωρίς επιπτώσεις. Πρέπει να γίνεται μεταξύ πραγματικών εναλλακτικών και των συνεπειών τους. Είναι ενδεικτικό το γεγονός πως αν απορριφθεί η διά θαλάσσης μεταφορά, η εναλλακτική είναι να μπαίνουν στον αστικό ιστό της Θεσσαλονίκης εκατοντάδες φορτηγά, ώστε να μεταφερθεί το υλικό από χερσαίες διαδρομές.

Η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να διεκδικεί νέες επενδύσεις σε λιμάνια, logistics, ενέργεια, βιομηχανία και data centers. Για να τις προσελκύσει, όμως, δεν αρκούν μόνο τα κεφάλαια και η γεωγραφική της θέση. Χρειάζεται και κάτι πολύ πιο απλό: προβλεψιμότητα.

Ο έλεγχος των επενδύσεων δεν είναι το πρόβλημα. Πρόβλημα γίνεται όταν η αβεβαιότητα αποκτά μεγαλύτερη διάρκεια από την ίδια την κατασκευή.

Στον διεθνή ανταγωνισμό των υποδομών, ο χρόνος είναι κόστος. Και η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να τον αγνοεί.