Μια καφέ λωρίδα σε μέγεθος ηπείρου διατρέχει όλον τον Ατλαντικό – Γιατί τα νέα δεν είναι καλά

Αυτή η καφέ λωρίδα δεν είναι ρύπανση με τη συνήθη έννοια. Είναι σάργασσο (sargassum), ένα θαλάσσιο φύκι που επιπλέει σε πυκνά στρώματα, «πνίγει» παραλίες, παγιδεύει θαλάσσια ζωή και διαταράσσει τον ρυθμό παράκτιων κοινοτήτων που ζουν από τα καθαρά νερά και τους τουρίστες. Ένας «λεκές» τέτοιου μεγέθους δεν εμφανίζεται τυχαία, αλλά στέλνει ένα μήνυμα.

Από ψηλά, το σάργασσο μοιάζει σχεδόν ακίνδυνο: κηλίδες στο χρώμα της καραμέλας που στροβιλίζονται νωχελικά στα τιρκουάζ νερά. Ύστερα αντιλαμβάνεσαι την κλίμακά του, καθώς εκτείνεται για χιλιάδες χιλιόμετρα, αρκετά πλατύ ώστε να είναι ορατό από το διάστημα. Οι επιστήμονες το ονομάζουν πλέον Μεγάλη Ζώνη Σάργασσου του Ατλαντικού (Great Atlantic Sargassum Belt): μια σχεδόν αδιάσπαστη καφέ λωρίδα που μπορεί να φτάνει από τον Κόλπο του Μεξικού έως τη Δυτική Αφρική. Το τμήμα του ωκεανού βόρεια της λωρίδας και προς τις ΗΠΑ, ονομάζεται Θάλασσα των Σαργασσών.

Το σάργασσο δεν είναι καινούργιο. Υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια σε μια σχετικά σταθερή ζώνη του Βόρειου Ατλαντικού. Αυτό που άλλαξε είναι το μέγεθος και η συμπεριφορά του. Από το 2011 και μετά, η άνθισή του έχει πάρει πλανητικές διαστάσεις, με «νησιά» τόσο πυκνά που εμποδίζουν το φως, διαταράσσουν τα επίπεδα οξυγόνου και μπερδεύουν τις μεταναστευτικές διαδρομές. Το θερμότερο νερό, η απορροή λιπασμάτων από ποτάμια όπως ο Αμαζόνιος και τα μεταβαλλόμενα θαλάσσια ρεύματα τροφοδοτούν την ανάπτυξή του.

Δυσάρεστη οσμή, ερεθισμοί, πονοκέφαλοι

Στις ακτές της Καραϊβικής, εργαζόμενοι βγαίνουν πριν την αυγή με τσουγκράνες, φορτωτές και καρότσια, προσπαθώντας να καθαρίσουν τα νερά πριν εμφανιστούν οι πρώτοι λουόμενοι. Κάθε παλίρροια αφήνει τόνους φυκιών ανά χιλιόμετρο ακτής. Κάποιες κοινότητες στήνουν πλωτά φράγματα για να το κρατήσουν στα ανοιχτά, άλλες το κομποστοποιούν ή πειραματίζονται με τούβλα, βιοκαύσιμα και ζωοτροφές.

Καθώς αποσυντίθεται, το σάργασσο απελευθερώνει υδρόθειο. Σε μικρές ποσότητες, έχει δυσάρεστη οσμή. Σε μεγάλες, ερεθίζει μάτια και πνεύμονες, προκαλεί πονοκεφάλους, ιδιαίτερα σε παιδιά και ηλικιωμένους. Τα παράθυρα των σπιτιών κλείνουν ακόμα και τα ζεστά βράδια. Οι ακυρώσεις από τουρίστες πολλαπλασιάζονται κάθε φορά που οι δορυφόροι προειδοποιούν για νέο κύμα.

Τα προτεινόμενα μέτρα

Κάποιοι επιστήμονες επιμένουν στην προσαρμογή: έγκαιρη προειδοποίηση, ομάδες άμεσης επέμβασης, στήριξη των ψαράδων με εναλλακτικές διαδρομές, μικρές μονάδες επεξεργασίας, ανταλλαγή δεδομένων μεταξύ χωρών. Η καφέ λωρίδα αγνοεί τα εθνικά σύνορα.

Μόλις δει κανείς τις εικόνες από τους δορυφόρους, δύσκολα τις ξεχνά. Μια καφέ λωρίδα πάνω στο μπλε, που ενώνει ηπείρους. Τον αναγκάζει να αναρωτηθεί τι άλλο μεγαλώνει αθόρυβα, τρεφόμενο από τα λιπάσματα, τις εκπομπές και τις συνήθειές μας, μέχρι να γίνει ξαφνικά ορατό από το διάστημα. Το σάργασσο ξεχωρίζει γιατί βρωμάει, λερώνει και χαλάει ειδυλλιακές φωτογραφίες. Όμως πολλές άλλες αλλαγές στον ωκεανό δεν γίνονται το ίδιο αισθητές. Η καφέ λωρίδα δεν θα εξαφανιστεί από μόνη της – απλά απλώνεται, περιμένοντας να δει τι θα αποφασίσουμε.