Η στάθμη της θάλασσας ανεβαίνει με τον ταχύτερο ρυθμό των τελευταίων 4.000 χρόνων

Το παραπάνω εύρημα, που προέκυψε από την ανάλυση στοιχείων διατηρημένων σε αρχαίους κοραλλιογενείς υφάλους και παράκτια τοπία, ενισχύει την ανησυχία για το μέλλον πολλών από τις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου, ιδιαίτερα εκείνων που βρίσκονται σε χαμηλές παράκτιες ζώνες, αναφέρει το Earth.com.

Γιατί έχει σημασία η άνοδος της στάθμης

Από το 1900, η μέση παγκόσμια στάθμη της θάλασσας έχει αυξηθεί κατά περίπου 1,5 χιλιοστό τον χρόνο. Η μεταβολή αυτή μπορεί να φαίνεται μικρή, αλλά σε βάθος χρόνου αποκτά μεγάλη σημασία, ιδίως καθώς ο ρυθμός της ξεπερνά κάθε αντίστοιχη εκατονταετή άνοδο που έχει καταγραφεί εδώ και τέσσερις χιλιετίες.

Οι βασικές αιτίες είναι δύο. Πρώτον, η υπερθέρμανση του πλανήτη θερμαίνει τους ωκεανούς, με αποτέλεσμα το νερό να διαστέλλεται και να καταλαμβάνει μεγαλύτερο όγκο. Δεύτερον, οι παγετώνες και τα μεγάλα παγοκαλύμματα λιώνουν όλο και πιο γρήγορα, προσθέτοντας νέες ποσότητες νερού στις θάλασσες. Όπως εξήγησε ο Yucheng Lin, μεταδιδακτορικός συνεργάτης στο Πανεπιστήμιο Rutgers των ΗΠΑ και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Nature:

«Η αύξηση της θερμοκρασίας κάνει τον ωκεανό να καταλαμβάνει μεγαλύτερο όγκο. Και οι παγετώνες ανταποκρίνονται γρηγορότερα επειδή είναι μικρότεροι από τα παγοκαλύμματα, τα οποία συχνά έχουν το μέγεθος ηπείρων. Παρατηρούμε όλο και μεγαλύτερη επιτάχυνση στη Γροιλανδία τώρα».

Η μελέτη εστίασε ιδιαίτερα στις ακτές της Κίνας, όπου μερικές από τις μεγαλύτερες πόλεις του κόσμου, όπως η Σαγκάη, η Σενζέν και το Χονγκ Κονγκ, είναι χτισμένες σε χαμηλά και μαλακά εδάφη σε δέλτα ποταμών. Οι περιοχές αυτές είναι ευνοϊκές για γεωργία, εμπόριο και αστική ανάπτυξη, αλλά έχουν ένα βασικό μειονέκτημα: βυθίζονται φυσικά με την πάροδο του χρόνου. Σήμερα, η ανθρώπινη δραστηριότητα επιταχύνει αυτή τη διαδικασία.

Το παράδειγμα της Σαγκάης

Η υπεράντληση υπόγειων υδάτων από τον άνθρωπο προκαλεί καθίζηση του εδάφους. Στη Σαγκάη, για παράδειγμα, τμήματα της πόλης βυθίστηκαν πάνω από ένα μέτρο κατά τον 20ό αιώνα εξαιτίας αυτού του φαινομένου. Πρόκειται για ρυθμό πολύ ταχύτερο από την άνοδο της θάλασσας από μόνη της. Και όταν η βύθιση του εδάφους συνδυάζεται με την άνοδο της στάθμης, ο κίνδυνος πλημμυρών αυξάνεται δραματικά.

Ο Lin προειδοποίησε ότι ακόμη και λίγα εκατοστά ανόδου μπορούν να ενισχύσουν σημαντικά τον κίνδυνο πλημμυρών στα δέλτα.

«Αυτές οι περιοχές δεν είναι σημαντικές μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά αποτελούν και διεθνείς βιομηχανικούς κόμβους. Εάν προκύψουν παράκτιοι κίνδυνοι εκεί, η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα θα είναι ευάλωτη».

Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις ότι η κατάσταση μπορεί να περιοριστεί με έγκαιρη παρέμβαση. Η Σαγκάη, όταν διαπίστωσε το μέγεθος του προβλήματος, άρχισε να ρυθμίζει αυστηρότερα τη χρήση των υπόγειων υδάτων και να επανεισάγει γλυκό νερό στο υπέδαφος, ώστε να ανακόψει την καθίζηση. Σύμφωνα με τον Lin, η πόλη δεν βυθίζεται πλέον με τον ίδιο ρυθμό, ακριβώς επειδή αναγνώρισε εγκαίρως την απειλή και έλαβε μέτρα.

Χάρτες κινδύνου και λήψη μέτρων

Η μελέτη παρήγαγε επίσης χάρτες κινδύνου που μπορούν να βοηθήσουν τις κυβερνήσεις να εντοπίσουν τις πιο ευάλωτες περιοχές και να σχεδιάσουν καλύτερα την άμυνά τους. Το μήνυμα των ερευνητών ξεπερνά την Κίνα. Από τη Νέα Υόρκη έως την Τζακάρτα, πολλές παράκτιες πόλεις αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις. Οι χαμηλές ζώνες κοντά στη θάλασσα υπήρξαν ανέκαθεν ελκυστικές για εγκατάσταση και ανάπτυξη πολιτισμών, αλλά αυτή ακριβώς η γεωγραφία τις καθιστά σήμερα ιδιαίτερα ευάλωτες.

Όπως σημείωσε ο Robert Kopp, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Rutgers και συν-συγγραφέας της μελέτης, τα γεωλογικά δεδομένα βοηθούν να γίνει καλύτερα κατανοητός ο κίνδυνος που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες παράκτιες πόλεις. Οι ερευνητές τονίζουν ότι η διαχείριση των υπόγειων υδάτων, η ενίσχυση των υποδομών –όπως αποστραγγιστικά έργα και θαλάσσια τείχη – και ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός για συχνότερες πλημμύρες μπορούν ακόμη να περιορίσουν τις επιπτώσεις.