Βυθισμένο σοβιετικό πυρηνικό υποβρύχιο του Ψυχρού Πολέμου διαρρέει ραδιενεργό υλικό στον ωκεανό

Πρόκειται για το σοβιετικό K-278 Komsomolets, το οποίο βυθίστηκε τον Απρίλιο του 1989 έπειτα από πυρκαγιά στο εσωτερικό του, παρασύροντας στον βυθό όχι μόνο τον πυρηνικό αντιδραστήρα του αλλά και δύο πυρηνικές τορπίλες. Το ναυάγιο βρίσκεται σε βάθος 1.680 μέτρων, σε ένα εξαιρετικά αφιλόξενο περιβάλλον, και εδώ και δεκαετίες αποτελεί πηγή ανησυχίας για τις νορβηγικές αρχές, αναφέρει το Science Alert.

Σύμφωνα με νέα μελέτη με επικεφαλής τον θαλάσσιο ραδιοοικολόγο Τζάστιν Γκουίν της Νορβηγικής Αρχής Ακτινοπροστασίας και Πυρηνικής Ασφάλειας του Κέντρου Fram, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό PNAS, η φθορά του υποβρυχίου συνεχίζεται, ωστόσο δεν έχει προκαλέσει ακόμη την καταστροφή για την οποία είναι ικανή.

Ενώ οι τορπίλες παραμένουν σφραγισμένες, ο αντιδραστήρας αποσυντίθεται, απελευθερώνοντας περιοδικά ορατά νέφη ραδιενεργού υλικού στο νερό, αναφέρουν ο Γκουίν και οι συνεργάτες του.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι εκλύσεις από τον αντιδραστήρα καταγράφονται εδώ και περισσότερα από 30 χρόνια, αλλά μέχρι σήμερα υπάρχουν λίγες ενδείξεις συσσώρευσης ραδιονουκλιδίων στο άμεσο περιβάλλον του ναυαγίου, καθώς τα υλικά φαίνεται να αραιώνονται γρήγορα στο θαλασσινό νερό.

«Σφράγισαν» τις τορπίλες

Η παρακολούθηση του Komsomolets ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του 1990. Οι πρώτες έρευνες είχαν δείξει σοβαρές ζημιές στο σκάφος, με ρωγμές στο κύτος και θαλασσινό νερό να έρχεται σε επαφή με τις πυρηνικές τορπίλες. Το 1994 πραγματοποιήθηκαν σημαντικές εργασίες στεγανοποίησης του τορπιλικού διαμερίσματος και, έκτοτε, δεν έχουν βρεθεί ενδείξεις διαρροής πλουτωνίου οπλικού τύπου από τις τορπίλες.

Ωστόσο, οι ετήσιοι έλεγχοι της νορβηγικής κυβέρνησης συνέχισαν να εντοπίζουν ραδιενεργά ισότοπα καισίου στο νερό γύρω από το ναυάγιο. Το 2019, επιστήμονες πραγματοποίησαν νέα εκτεταμένη αποστολή με το τηλεχειριζόμενο όχημα Ægir 6000, το οποίο συνέλεξε δείγματα νερού και θαλάσσιων οργανισμών, ενώ κατέγραψε και την κατάσταση του σκάφους.

Τι έδειξαν οι μετρήσεις

Η ανάλυση έδειξε ότι η διαρροή δεν είναι συνεχής, αλλά εκδηλώνεται σε σποραδικές εκρήξεις από συγκεκριμένα σημεία του κύτους, όπως ένας σωλήνας εξαερισμού και η περιοχή του αντιδραστήρα. Στα νέφη που καταγράφηκαν ανιχνεύθηκαν ισότοπα στροντίου, καισίου, ουρανίου και πλουτωνίου. Πολύ κοντά στο υποβρύχιο, τα επίπεδα στροντίου και καισίου ήταν έως και 400.000 και 800.000 φορές υψηλότερα, αντίστοιχα, από τα συνήθη επίπεδα στη Νορβηγική Θάλασσα.

Παρά ταύτα, λίγα μόλις μέτρα μακριά από το ναυάγιο, οι συγκεντρώσεις μειώνονταν απότομα. Δείγματα από σφουγγάρια, κοράλλια και ανεμώνες που αναπτύσσονται πάνω στο κουφάρι του υποβρυχίου έδειξαν ελαφρώς αυξημένα επίπεδα ραδιενεργού καισίου, αλλά χωρίς εμφανείς παραμορφώσεις ή άλλα σημάδια βλάβης, ενώ και τα ιζήματα της περιοχής εμφάνισαν ελάχιστη επιβάρυνση.

Οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι το ναυάγιο παραμένει μια δυνητική απειλή, καθώς η δομική του ακεραιότητα θα συνεχίσει να επιδεινώνεται με τον χρόνο, γι’ αυτό και θεωρούν αναγκαία τη συνεχή παρακολούθησή του. «Το Komsomolets προσφέρει μια μοναδική ευκαιρία να κατανοήσουμε τους κινδύνους και τις συνέπειες των διαρροών από άλλους βυθισμένους ή εγκαταλελειμμένους αντιδραστήρες στην Αρκτική, καθώς και τους κινδύνους από τυχόν περαιτέρω ατυχήματα που αφορούν πυρηνικά πλοία και οποιονδήποτε άλλο τύπο πυρηνικών τεχνολογιών που χρησιμοποιούνται στη θάλασσα», σημειώνουν.