Εύη Νομικού στο CNN Greece: Το Γεωπάρκο της Νισύρου, ένα παγκόσμιο μνημείο της φύσης

Η ένταξη του Γεωπάρκου της της Νισύρου στο Παγκόσμιο Δίκτυο των Γεωπάρκων της UNESCO συνιστά όπως τονίζει στο CNN Greece η επιστημονική υπεύθυνη του Γεωπάρκου και καθηγήτρια Φυσικής Γεωγραφίας και Γεωλογικής Ωκεανογραφίας Εύη Νομικού μια κορυφαία διεθνή αναγνώριση.

Το βήμα αυτό, όπως επισημαίνει, «δεν πρόκειται απλώς για έναν «τίτλο», αλλά για μια σφραγίδα παγκόσμιας αξίας που τοποθετεί τη Νίσυρο, τον θαλάσσιο χώρο της και τις περιβάλλουσες νησίδες στον διεθνή χάρτη των προστατευόμενων μνημείων γεωλογικής κληρονομιάς».

Πολλοί και πολλές μπορεί να έχουμε επισκεφθεί τη Νίσυρο, πόσοι όμως γνωρίζουμε ότι οι πρώτες υποθαλάσσιες εκρήξεις έλαβαν χώρα πριν 150.000 χρόνια; Και πόσοι γνωρίζουμε ότι η τελευταία υδροθερμική (φρεατική) έκρηξη στη Νίσυρο σημειώθηκε το 1888, ενώ μέσα στην καλδέρα φιλοξενείται ο μεγαλύτερος υδροθερμικός κρατήρας στον κόσμο;

Γεώτοποι διεθνούς σημασίας

Με την ένταξη του Γεωπάρκου στο Παγκόσμιο Δίκτυο των Γεωπάρκων της UNESCO αναγνωρίζεται ότι το νησιωτικό αυτό σύμπλεγμα διαθέτει γεωτόπους μεγάλης σημασίας και θωρακίζεται θεσμικά διεθνώς. «Αυτό ενισχύει την προστασία της περιοχής από ανεξέλεγκτες παρεμβάσεις και διασφαλίζει τη διατήρηση του μοναδικού της χαρακτήρα» υπογραμμίζει η κα Νομικού.

Παράλληλα, ενισχύεται η στρατηγική βιώσιμη ανάπτυξη (γεωτουρισμός) και ανοίγει ο δρόμος για έναν ποιοτικό, αειφόρο τουρισμό 12 μήνες τον χρόνο.

Ένα ζωντανό εργαστήρι που προσελκύει πολίτες από όλο τον κόσμο

«Πλέον, προσελκύουμε επιστήμονες, φοιτητές, πεζοπόρους και φυσιολάτρες από όλο τον κόσμο, ενισχύοντας την τοπική κοινωνία με απόλυτο σεβασμό στο περιβάλλον» σημειώνει η επιστημονική υπεύθυνη του Γεωπάρκου.

Την ίδια ώρα, όμως, το μικρό αυτό νησί που έχει έκταση 41 τετραγωνικών χιλιομέτρων μετασχηματίζεται σε μία εκπαιδευτική και ερευνητική πύλη.

«Το Γεωπάρκο μετατρέπεται σε ένα ανοιχτό, ζωντανό εργαστήριο (natural laboratory) για τη διεθνή επιστημονική κοινότητα, όπου μελετώνται ενεργά γεωδυναμικά φαινόμενα, ενώ παράλληλα αναπτύσσονται εκπαιδευτικά προγράμματα για σχολεία και πανεπιστήμια» εξηγεί η καθηγήτρια.

Η μεγαλύτερη ενεργή υδροθερμική καλδέρα στον κόσμο

Ποια είναι, όμως, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του;

Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, η κα Νομικού σημειώνει πως «η Νίσυρος και το προστατευόμενο θαλάσσιο και νησιωτικό της περιβάλλον αποτελούν ένα μοναδικό «ανοιχτό βιβλίο» της ηφαιστειολογίας και της γεωδυναμικής του Αιγαίου».

Ανήκει στο ανατολικό άκρο του Ενεργού Ηφαιστειακού Τόξου του Νοτίου Αιγαίου και τα χαρακτηριστικά της κόβουν την ανάσα.

• Η Μεγαλύτερη Ενεργή Υδροθερμική Καλδέρα στον Κόσμο

Το νησί κυριαρχείται από μια εντυπωσιακή καλδέρα διαμέτρου 4 χιλιομέτρων. Στον πυθμένα της βρίσκεται ο «Στέφανος», ένας από τους μεγαλύτερους και καλύτερα διατηρημένους υδροθερμικούς κρατήρες παγκοσμίως, στον οποίο ο επισκέπτης μπορεί να περπατήσει με ασφάλεια και να βιώσει τη «συνομιλία» με τα έγκατα της Γης.

• Ζωντανό Υδροθερμικό Σύστημα

Το νησί «αναπνέει». Η έντονη παρουσία φουμαρολών (εκλύσεις θερμών αερίων και υδρατμών), οι μυρωδιές του θείου, οι θερμές πηγές και οι κρύσταλλοι που σχηματίζονται στο έδαφος μαρτυρούν ένα ενεργό υδροθερμικό σύστημα σε μικρό βάθος.

• Ο Θαλάσσιος Χώρος και οι Βραχονησίδες

Το Γεωπάρκο εκτείνεται πέρα από την ακτογραμμή της Νισύρου, περιλαμβάνοντας τον γύρω θαλάσσιο χώρο και τις ακατοίκητες νησίδες (όπως η Στρογγύλη, η Παχειά, η Περγούσα). Αυτές οι νησίδες (εκτός από την Κανδελέουσα) αποτελούν εξαιρετικά σημαντικά γεωλογικά τεκμήρια, καθώς αντιπροσωπεύουν ξεχωριστά ηφαιστειακά κέντρα και δόμους λάβας που συμπληρώνουν το παζλ της εξέλιξης του ηφαιστειακού συμπλέγματος.

Ταυτόχρονα, όμως, αν και πρόκειται για ένα ενεργό ηφαιστειακό σύστημα, το Γεωπάρκο φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η κα Νομικού:

«Η ζωή έχει βρει μοναδικούς τρόπους να προσαρμοστεί και να ακμάσει, δημιουργώντας ένα οικοσύστημα εξαιρετικής οικολογικής αξίας, προστατευμένο σε μεγάλο βαθμό από το δίκτυο NATURA 2000».

Σύμφωνα με την ίδια, η χλωρίδα του νησιού είναι προσαρμοσμένη στο ηφαίστειο.

«Λόγω του πλούσιου ηφαιστειακού εδάφους, η Νίσυρος φιλοξενεί πάνω από 450 είδη φυτών. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν σπάνια είδη της ανατολικής Μεσογείου και ενδημικά φυτά που επιβιώνουν κοντά στις θερμές ζώνες των φουμαρολών. Η παρουσία της αυτοφυούς βελανιδιάς (Caliprinos) δίνει έναν ιδιαίτερο χαρακτήρα στο τοπίο».

Οι βραχονησίδες του Γεωπάρκου αποτελούν μικρές νησίδες βιοποικιλότητας στο νοτιοανατολικό Αιγαίο. Απομονωμένες και σχεδόν ανέγγιχτες από τον άνθρωπο, λειτουργούν ως καταφύγια για την άγρια ζωή, φιλοξενώντας μεταναστευτικά πουλιά και προσφέροντας ιδανικούς τόπους αναπαραγωγής για σπάνια αρπακτικά, με πιο εμβληματικό εκπρόσωπο τον Μαυροπετρίτη, σημειώνει η καθηγήτρια.

Ο θαλάσσιος χώρος του Γεωπάρκου φιλοξενεί εκτεταμένα λιβάδια ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) και σημαντικά θαλάσσια οικοσυστήματα. Οι ακτές και οι θαλάσσιες σπηλιές της Νισύρου και των γειτονικών νησίδων αποτελούν κατάλληλα ενδιαιτήματα για τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus), ενώ στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή απαντάται και η θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta), συμπληρώνει.

Οι θησαυροί που κρύβονται στον τόπο αυτό αναδεικνύουν και τη σημασία της προστασίας τους.

Ένα παγκόσμιο μνημείο της φύσης

«Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, η ένταξη της Νισύρου στα Παγκόσμια Γεωπάρκα της UNESCO μας υπενθυμίζει ότι ο πλανήτης μας είναι ένας ζωντανός, δυναμικός οργανισμός που οφείλουμε να κατανοήσουμε για να μπορέσουμε να τον προστατεύσουμε» επισημαίνει χαρακτηριστικά η κα Νομικού.

«Η Νίσυρος, μαζί με τον πολύτιμο θαλάσσιο χώρο της και τις βραχονησίδες της, δεν είναι απλώς ένας τουριστικός προορισμός, είναι ένα παγκόσμιο μνημείο της φύσης όπου η Γεωλογία, η Βιοποικιλότητα και ο Πολιτισμός είναι άρρηκτα δεμένα μεταξύ τους» συμπληρώνει.

Διευκρινίζει, όμως, συνάμα πως «η προστασία του περιβάλλοντος δεν επιτυγχάνεται με το να κρατάμε τη φύση "κλειδωμένη", αλλά με το να την αναδεικνύουμε σωστά, μέσα από την επιστημονική γνώση, την εκπαίδευση και τη βιώσιμη ανάπτυξη».

Στη βάση αυτή «το Γεωπάρκο δείχνει τον δρόμο για το πώς μια τοπική κοινωνία μπορεί να ευημερήσει, προστατεύοντας παράλληλα την παγκόσμια κληρονομιά της. Ας γίνουμε όλοι συνειδητοί προσκυνητές αυτής της μοναδικής ηφαιστειακής γης και όχι απλοί καταναλωτές της».