Γιατί η Γυάρος είναι από τα σημαντικότερα «hotspots» βιοποικιλότητας της Μεσογείου

«Η οικολογική της αξία αναγνωρίζεται διεθνώς, καθώς έχει ενταχθεί στο δίκτυο Natura 2000 ως Ζώνη Ειδικής Προστασίας και Τόπος Κοινοτικής Σημασίας» σημειώνει, λίγες εβδομάδες μετά την υπογραφή του Προεδρικού Διατάγματος που θεσπίζει τη θωράκιση της περιοχής.

Ποια είναι η έκταση της προστατευόμενης περιοχής

Η προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνει το νησί, τις γειτονικές βραχονησίδες Φούη και Γλαρονήσι, αλλά και τη γύρω θαλάσσια ζώνη, μέχρι την απόσταση 3 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της.

«Η μακροχρόνια απουσία έντονων ανθρώπινων δραστηριοτήτων έχει επιτρέψει στα οικοσυστήματα της Γυάρου να διατηρηθούν σε εξαιρετική κατάσταση, κάτι που σήμερα είναι ιδιαίτερα σπάνιο στο Αιγαίο» επισημαίνει ο κ. Τριάντης.

Λιβάδια ποσειδωνίας, πυρήνας αναπαραγωγής της φώκιας monachus-monachus

Ο τόπος αυτός, εκτός από ένα «ζωντανό» ιστορικό μνημείο, φιλοξενεί πλούσια βιοποικιλότητα και είδη.

«Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα εκτεταμένα λιβάδια ποσειδωνίας (Posidonia oceanica) που αναπτύσσονται στα νερά της περιοχής. Πρόκειται για έναν από τους πιο πολύτιμους θαλάσσιους οικοτόπους της Μεσογείου, καθώς συμβάλλουν στη διατήρηση, τη λειτουργία και την παραγωγικότητα των θαλάσσιων οικοσυστημάτων» όπως σημειώνει ο Διευθύνων Σύμβουλος του ΟΦΥΠΕΚΑ.

Ταυτόχρονα, η Γυάρος αποτελεί έναν από τους πλέον σημαντικούς πυρήνες αναπαραγωγής της Μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) παγκοσμίως, ενώ παράλληλα, φιλοξενεί μία από τις μεγαλύτερες, διεθνώς, αποικίες του Μύχου (Puffinus yelkouan), ενός εμβληματικού θαλασσοπουλιού της Μεσογείου.

Παράλληλα, υποστηρίζει σημαντικούς πληθυσμούς προστατευόμενων ειδών πτηνών, όπως ο Μαυροπετρίτης, ο Θαλασσοκόρακας και ο Σπιζαετός, ενώ φιλοξενεί και σπάνια είδη ερπετών.

«Η μοναδική αυτή συγκέντρωση ειδών και οικοτόπων, σε συνδυασμό με την εξαιρετική κατάσταση διατήρησής τους, καθιστά τη Γυάρο μια περιοχή εξαιρετικής οικολογικής σημασίας όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για ολόκληρη τη Μεσόγειο».

«Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε την ιστορική διάσταση του νησιού. Από την αρχαιότητα έως τον 20ό αιώνα, η Γυάρος υπήρξε τόπος εξορίας, έρχεται έτσι ενώπιόν μας ως ένας τόπος διπλής μνήμης: της ανθρώπινης οδύνης και της φυσικής ανθεκτικότητας — και η προστασία της αποκτά νόημα που υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια της οικολογίας» υπογραμμίζει ο κ. Τριάντης.

Η σημασία του Προεδρικού Διατάγματος

Το ερώτημα που γεννά το Προεδρικό Διάταγμα που υπεγράφη είναι, τελικά, πώς προστατεύει τη βιοποικιλότητα της περιοχής.

Απαντώντας στο ερώτημα αυτό, ο κ. Τριάντης επισημαίνει πως «το ΠΔ αποτελεί ένα καθοριστικό βήμα για τη μακροπρόθεσμη προστασία της Γυάρου και έρχεται να «θωρακίσει» θεσμικά τον μοναδικό φυσικό της πλούτο, μετατρέποντας τη συσσωρευμένη επιστημονική γνώση σε σαφείς κανόνες διαχείρισης».

Μάλιστα, πρόκειται για το πρώτο Προεδρικό Διάταγμα προστασίας της φύσης που εκπονήθηκε με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο για τις προστατευόμενες περιοχές, το οποίο και θεσπίστηκε με τον ν. 4685/2020.

Οριστική η απαγόρευση αλιείας, ζώνες απόλυτης προστασίας

«Καθορίζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα ζωνοποίησης, με ζώνες απόλυτης προστασίας για τα πιο ευαίσθητα ενδιαιτήματα, όπως οι περιοχές αναπαραγωγής της μεσογειακής φώκιας και των θαλασσοπουλιών, όπου αποκλείεται κάθε δραστηριότητα που μπορεί να προκαλέσει όχληση» συμπληρώνει.

Παράλληλα, το προβλέπει αυστηρούς περιορισμούς στις ανθρώπινες δραστηριότητες και θεσπίζει, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση της αλιείας (επαγγελματικής και ερασιτεχνικής) σε ακτίνα έως τριών ναυτικών μιλίων γύρω από το νησί, ένα μέτρο-κλειδί για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και την ενίσχυση της συνολικής λειτουργίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

• Διαβάστε περισσότερα- Οριστική η απαγόρευση αλιείας, ζώνες: Περιβαλλοντική «ασπίδα» για τη Γυάρο με Προεδρικό Διάταγμα

Έτσι, βάσει αυτού «επιτρέπονται μόνο ήπιες και αυστηρά ελεγχόμενες δραστηριότητες στην περιοχή, όπως η επιστημονική έρευνα και η περιβαλλοντική εκπαίδευση, ενώ περιορίζεται η ανεξέλεγκτη πρόσβαση».

«Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η διατήρηση των οικοτόπων και των ειδών σε καλή κατάσταση και ενισχύεται η μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των οικοσυστημάτων. Εδώ πρέπει να τονίσω την σημαντικότητα προσφορά του WWF Ελλάς και του Σπύρου Κοτομάτα στην προσπάθεια αυτή για πάνω από 10 συναπτά χρόνια» αναφέρει ο Διευθύνων Σύμβουλος του Οργανισμού.

«Πυξίδα» για την προστασία και άλλων περιοχών

Όπως υπογραμμίζει, ο κ. Τριάντης, η Γυάρος αποτελεί ήδη ένα επιτυχημένο παράδειγμα προστασίας της φύσης «καθώς η θετική κατάσταση των οικοσυστημάτων της δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα πολυετούς συνεργασίας μεταξύ της Πολιτείας, της επιστημονικής κοινότητας, των περιβαλλοντικών οργανώσεων, της τοπικής κοινωνίας και των χρηστών της θάλασσας».

«Η εμπειρία που αποκτήθηκε μέσα από την εφαρμογή μέτρων προστασίας, την επιστημονική παρακολούθηση και τη συνδιαμόρφωση λύσεων έχει δημιουργήσει ένα πολύτιμο υπόδειγμα διαχείρισης» τονίζει.

«Το νέο θεσμικό πλαίσιο έρχεται να εδραιώσει και να ενισχύσει αυτή την προσπάθεια, προσφέροντας ένα ολοκληρωμένο μοντέλο που συνδυάζει επιστημονική τεκμηρίωση, σαφή ζωνοποίηση και στοχευμένα μέτρα διαχείρισης» αναφέρει και συμπληρώνει πως υπ' αυτή την έννοια, πράγματι η Γυάρος μπορεί να λειτουργήσει ως «πυξίδα» για τον σχεδιασμό και την αποτελεσματική εφαρμογή αντίστοιχων παρεμβάσεων και σε άλλες θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές.