Η κλιματική κρίση αλλάζει ακόμη και τη μυρωδιά του υγρού χώματος μετά τη βροχή

Η χαρακτηριστική, γήινη μυρωδιά που «πλημμυρίζει» τον αέρα μετά από μια βροχή που ακολουθεί μια μακρά περίοδο ξηρασίας, φτάνει κατευθείαν στη μνήμη και τα συναισθηματικά κέντρα του εγκεφάλου μας για λόγους που μπορεί να σχετίζονται με την ίδια μας την εξέλιξη.

Γιατί συμβαίνει, όμως, το φαινόμενο της πετριχώρ; Κατά τη διάρκεια μίας ξηρής περιόδου, τα βακτήρια που ζουν στο έδαφος παράγουν μια ένωση που ονομάζεται γεωσμίνη και αποτρέπει έντομα όπως οι μύγες των φρούτων. Σύμφωνα με το περιοδικό scientificamerican, η χημική αυτή ουσία στέλνει στις μύγες σήματα ότι το φυτικό υλικό στο οποίο αναπτύσσονται τα βακτήρια δεν είναι... ορεκτικό και ότι μπορεί να είναι τοξικό. Η γεωσμίνη προσελκύει επίσης ζώα που μεταδίδουν σπόρια, όπως οι ελατηριωτές ουρές, τα οποία βοηθούν στη διασπορά της ένωσης ακόμη ευρύτερα.

«Οι άνθρωποι είναι εξαιρετικά ευαίσθητοι στη γεωσμίνη» εξηγεί ο Γιόχαν Λούντστρομ, ψυχολόγος που ειδικεύεται στην οσφρητική αντίληψη στο Ινστιτούτο Καρολίνσκα στη Σουηδία. «Αν έστω και μια σταγόνα γεωσμίνης ανακατευόταν σε μια πισίνα ολυμπιακών διαστάσεων, θα την μυρίζαμε ακόμα».

Ποιες περιοχές θα απολαμβάνουν περισσότερο και ποιες λιγότερο την πετριχώρ;

Το πώς ακριβώς θα αλλάξει η μυρωδιά αυτή εξαρτάται από το πού βρίσκεται κανείς, καθώς οι επιπτώσεις της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας στις κλιματικές συνθήκες διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή και από χρονιά σε χρονιά.

Σε γενικές γραμμές, τα μέρη του κόσμου που δέχονται περισσότερες βροχοπτώσεις θα έχουν μικρότερες πιθανότητες να απολαμβάνουν αυτή την ευχάριστη νοσταλγική μυρωδιά, ενώ οι περιοχές που πλήττονται από πιο έντονη ξηρασία θα την απολαμβάνουν περισσότερο, σημείωσε ο καθηγητής μικροβιακής φυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Άαλμποργκ στη Δανία, Τζέπε Λουντ Νίλσεν.

Οι ξηρασίες προκαλούν συσσώρευση της γεωσμίνης και, όταν συνδυάζονται με υψηλότερες θερμοκρασίες, τα βακτήρια παράγουν ακόμη περισσότερη γεωσμίνη, καθώς η ζέστη επιταχύνει τις χημικές αντιδράσεις στο εσωτερικό των μικροοργανισμών.

«Όσο υψηλότερη είναι η θερμοκρασία, τόσο μεγαλύτερη είναι και η παραγωγή αυτών των ενώσεων» εξήγησε ο Νίλσεν. Έτσι, όταν τελικά βρέξει, απελευθερώνεται περισσότερη γεωσμίνη. Αν όμως τα εδάφη γίνουν υπερβολικά ξηρά, «η γεωσμίνη θα αποξηρανθεί και δεν θα απελευθερωθεί» πρόσθεσε ο Λούντστορμ.

Εκεί όπου η βροχή πέφτει συχνότερα, θα υπάρχει λιγότερη πετριχώρ, επειδή οι αρωματικές ενώσεις δεν θα έχουν αρκετό χρόνο για να συσσωρευτούν. Επίσης, οι έντονες νεροποντές —οι οποίες αυξάνονται καθώς ο πλανήτης θερμαίνεται— είναι υπερβολικά δυνατές για να παγιδεύσουν τις μικροσκοπικές φυσαλίδες αέρα που απαιτούνται για να μεταφέρουν το άρωμα στην ατμόσφαιρα. Αντίθετα, οι ενώσεις αραιώνονται, παρασύρονται στο υπέδαφος ή αναμειγνύονται με τα νερά που συσσωρεύονται στην επιφάνεια του εδάφους.