Πώς το 2025 δοκίμασε τα όρια των διεθνών συμμαχιών - Αυτοί είναι οι νέοι γεωπολιτικοί συσχετισμοί

Ο παρατεταμένος πόλεμος μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας και η σύγκρουση Ισραήλ –Χαμάς λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές αστάθειας. Οι συγκρούσεις αυτές δεν έμειναν στα σύνορά τους. Επηρέασαν διεθνείς συμμαχίες, πυροδότησαν νέες μεταναστευτικές πιέσεις και αναδιαμόρφωσαν τις ισορροπίες ισχύος.

Πόλεμος Ρωσίας - Ουκρανίας

Το 2025 ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας πέρασε σε μια φάση παρατεταμένης φθοράς. Οι γραμμές του μετώπου άλλαξαν ελάχιστα, όμως το κόστος ανθρώπινο, οικονομικό, κοινωνικό αυξανόταν συνεχώς.

Η Ρωσία συνέχισε να χρησιμοποιεί τη στρατηγική της πίεσης σε πολλαπλά επίπεδα όπως στρατιωτική ισχύ, επιρροή στην ενέργεια και κυβερνοεπιθέσεις. Για την Ουκρανία, ήταν χρονιά αντοχής.

Με διεθνή στήριξη, συνέχισε την άμυνά της, όμως βρέθηκε αντιμέτωπη με τη φθορά των πόρων και την πίεση για διατήρηση της εθνικής ενότητας μέσα σε συνθήκες πολιορκίας. Καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025, οι ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία συνεχίστηκαν, με πλήγματα σε υποδομές, ενέργεια και τους αμάχους να πληρώνουν το τίμημα του πολέμου.

Η στρατιωτική βοήθεια και η αμυντική υποστήριξη προς την Ουκρανία παρέμειναν κομβικές για την αντίσταση της χώρας. Σύμφωνα με δηλώσεις ευρωπαϊκών θεσμών, η ΕΕ δεσμεύτηκε να συνεχίσει την τακτική υποστήριξη ακόμη και μετά το 2025. Ωστόσο, η κούραση του πολέμου, οι απώλειες και η πίεση για πολιτική λύση έκαναν πιο επίμονες τις εκκλήσεις τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη για ειρήνη, ανοίγοντας το παράθυρο για διαπραγματεύσεις. Η σύγκρουση συνέχισε να επηρεάζει σε βάθος την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Η Ευρώπη, που είχε ήδη μειώσει την εξάρτησή της από τα ρωσικά καύσιμα, συνέχισε την επένδυση σε ανανεώσιμες πηγές, LNG και νέες πηγές φυσικού αερίου. Το 2025 ήταν μια χρονιά μετάβασης, με τις αγορές να παραμένουν ευάλωτες σε διακυμάνσεις. Με το 2025, η ανθρωπιστική κρίση στην Ουκρανία παρέμενε τεράστια. Εκτοπισμένοι, διαλυμένες υποδομές, ανάγκη για συνεχή διεθνή βοήθεια. Η φθορά του πολέμου είχε βαθιές επιπτώσεις στον κοινωνικό ιστό.

Το σόου Τραμπ και το άδειασμα Ζελένσκι

Παρασκευή 28 Φεβρουαρίου του 2025 ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πέρασε το κατώφλι του Λευκού Οίκου με στόχο την υπογραφή συμφωνίας με τις ΗΠΑ για τα ουκρανικά ορυκτά. Ωστόσο, η συνάντησή του με τον Ντόναλντ Τραμπ αποδείχθηκε «εκρηκτική».

Ο διάλογος των δύο ηγετών μπροστά στις κάμερες απομακρύνθηκε εμφανώς από τους συνηθισμένους διπλωματικούς τόνους. Το κλίμα αποτυπώθηκε και στην αιφνίδια ακύρωση της κοινής συνέντευξης Τύπου που είχε προγραμματιστεί να δοθεί μετά τις συνομιλίες.

Η αντιπαράθεση ξεκίνησε όταν ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζει Ντι Βανς απάντησε σε μια ερώτηση δημοσιογράφου λέγοντας ότι η διπλωματία με τη Ρωσία είναι ο μόνος δρόμος προς την ειρήνη. Ενοχλημένος από αυτό το σχόλιο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξήγησε πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν έχει παραβιάσει προηγούμενες συμφωνίες στο παρελθόν. Τόσο ο αντιπρόεδρος όσο και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κατηγόρησαν στη συνέχεια τον Ζελένσκι για ασέβεια. Κάποια στιγμή, ο Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε τον Ζελένσκι ότι «ρισκάρει με τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο». Σύμφωνα με το Axios, μετά την επεισοδιακή τελετή υποδοχής του Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο Ντόναλντ Τραμπ αποσύρθηκε στο Οβάλ Γραφείο μαζί με τους στενότερους συνεργάτες του. Η σύσκεψη που ακολούθησε κατέληξε σε μια σαφή απόφαση: ο Ουκρανός πρόεδρος θα έπρεπε να αποχωρήσει.

Την ίδια ώρα, η ουκρανική αντιπροσωπεία παρέμενε για περίπου μία ώρα σε διπλανό χώρο, προσπαθώντας να διατηρήσει την ελπίδα ότι η επίσκεψη δεν θα κατέρρεε πλήρως και ότι θα μπορούσε ακόμη να υπογραφεί η συμφωνία για τις σπάνιες γαίες, ο βασικός λόγος της επίσκεψης του Ουκρανού Προέδρου στην αμερικανική πρωτεύουσα.

Η επίσκεψη ολοκληρώθηκε χωρίς καμία συμφωνία και χωρίς νέες εγγυήσεις για τη συνέχιση της αμερικανικής υποστήριξης προς το Κίεβο. Σύμφωνα με ανάρτηση του Αμερικανού προέδρου στο Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι ο Ζελένσκι «δεν έδειξε τον δέοντα σεβασμό προς τις ΗΠΑ μέσα στο Οβάλ Γραφείο. Μπορεί να επιστρέψει όταν θα είναι έτοιμος για ειρηνευτική λύση», έγραψε ο Τραμπ.

Το «τανγκό» Τραμπ - Πούτιν στην Αλάσκα

Στο βορειοδυτικό άκρο της αμερικανικής ηπείρου, στη συμβολική Αλάσκα, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Βλαντίμιρ Πούτιν πραγματοποίησαν στις 15 Αυγούστου την πρώτη διά ζώσης συνάντησή τους από την επιστροφή του Αμερικανού προέδρου στον Λευκό Οίκο.

Η συνάντηση χαρακτηρίστηκε από αμφότερους ως μια «παραγωγική συνομιλία», παρότι δεν προέκυψε κάποια συγκεκριμένη συμφωνία. Ο Ρώσος πρόεδρος σημείωσε ότι οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν σε «εποικοδομητική και αμοιβαία ατμόσφαιρα σεβασμού», υπογραμμίζοντας πως παρότι οι διαφορές παραμένουν, υπάρχει δίαυλος επικοινωνίας και διάθεση για συνέχιση των επαφών.

Η συνάντηση στην Αλάσκα δεν ήταν απλώς μια τυπική επανέναρξη διπλωματικών επαφών. Αποτέλεσε το πρώτο κρίσιμο τεστ για το πώς θα κινηθούν οι δύο. Παρά την απουσία άμεσων αποτελεσμάτων, πίσω από τις δηλώσεις περί «παραγωγικότητας» κρύβονται σημαντικές διεργασίες.

Οι δύο ηγέτες φαίνεται πως χρησιμοποίησαν τη συνάντηση για να μετρήσουν τις προθέσεις και τα όρια της άλλης πλευράς. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η συνάντηση λειτούργησε ως μήνυμα ότι μπορεί να διαχειριστεί δύσκολες διεθνείς σχέσεις. Για τον Πούτιν, αποτελεί ένδειξη ότι η Ρωσία παραμένει συνομιλητής μεγάλης ισχύος παρά τις διεθνείς πιέσεις.

Το «σχέδιο Τραμπ» για ειρήνη

Τον Νοέμβριο του 2025, οι ΗΠΑ παρουσίασαν ένα σχέδιο ειρήνης 28 σημείων, με στόχο τον τερματισμό της σύγκρουσης. Σύμφωνα με πληροφορίες, το σχέδιο περιλάμβανε ενδεχόμενες παραχωρήσεις στην Ρωσία στην ανατολική Ουκρανία, ασφάλεια για το Κίεβο, και εγγυήσεις μη επέκτασης του NATO προς την Ουκρανία. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ διαφήμισε την πρόταση ως «ρεαλιστική». Ωστόσο, η ηγεσία της Ουκρανίας χαρακτήρισαν το σχέδιο «απαράδεκτο» που βάζει σε κίνδυνο την κυριαρχία της χώρας.

Από ευρωπαϊκής πλευράς, πολλοί φοβήθηκαν ότι θα επιβάρυνε το δικαίωμα της Ουκρανίας να αποφασίζει για το μέλλον της. Η ΕΕ παρέτεινε τους οικονομικούς και άλλους περιορισμούς κατά της Ρωσίας, ως αντίδραση στην εισβολή. Σε δημόσιες δηλώσεις, οι ευρωπαίοι ηγέτες τόνισαν ότι οποιαδήποτε ειρήνη πρέπει να σέβεται τα διεθνή δίκαια — κυριαρχία, εδαφική ακεραιότητα και δικαίωμα της Ουκρανίας να αποφασίζει μόνη της. Παράλληλα, υποσχέθηκαν να συνεχίσουν να στηρίζουν στρατιωτικά και οικονομικά το Κίεβο, τόσο με άμεση βοήθεια όσο και με δέσμευση χρηματοδότησης για τα επόμενα χρόνια. Το σχέδιο Τραμπ άνοιξε νέο γύρο διπλωματικών διεργασιών.Το Νοέμβριο Ηνωμένες Πολιτείες και Ουκρανία κατέληξαν στη Γενεύη σε ένα αναθεωρημένο σχέδιο ειρήνης 19 σημείων, το οποίο παρουσιάστηκε ως σημαντική πρόοδος σε σχέση με το αρχικό σχέδιο των 28 σημείων της Ουάσινγκτον που ικανοποιούσε αρκετά τη Μόσχα. Ωστόσο, τα πιο δύσκολα ζητήματα όπως το εδαφικό και οι σχέσεις με το ΝΑΤΟ παραμένουν ανοιχτά.

Κίεβο και Βρυξέλλες υποστήριξαν ότι η υπάρχουσα πρώτη γραμμή πρέπει να είναι το σημείο εκκίνησης για τις εδαφικές συζητήσεις ενώ απορρίπτουν την αναγνώριση των κατεχομένων, αφήνουν στην Ουκρανία το δικαίωμα να αποφασίσει για την ένταξη σε ΕΕ και ΝΑΤΟ. Στις 4 Δεκεμβρίου η πολυαναμενόμενη συνάντηση στη Μόσχα μεταξύ των απεσταλμένων του Ντόναλντ Τραμπ και της ρωσικής ηγεσίας κατέληξε σε αδιέξοδο.

Ο ειδικός απεσταλμένος του Αμερικανού προέδρου, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, ταξίδεψαν στη Μόσχα με στόχο να παρουσιάσουν το νέο ειρηνευτικό πλαίσιο σε μία προσπάθεια να πείσουν τον Βλαντίμιρ Πούτιν να εξετάσει ενδεχόμενες υποχωρήσεις που τέθηκαν στο τραπέζι στις πρόσφατες επαφές με τους Ουκρανούς διαπραγματευτές, οι οποίες θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον πυρήνα μιας μελλοντικής συμφωνίας ειρήνης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας.

Το Κρεμλίνο απέρριψε το σχέδιο για ειρήνη που του παρουσιάστηκε και επιμένει στις αρχικές, μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις. Την ίδια στιγμή, ο Βλαντίμιρ Πούτιν ύψωσε τους τόνους, απειλώντας την Ευρώπη και δηλώνει πως η Ρωσία «είναι έτοιμη για πόλεμο» εάν αυτό της επιβληθεί.

Παράλληλα, ΝΑΤΟ και Ευρώπη έστειλαν ένα ξεκάθαρο μήνυμα αποφασιστικότητας προς τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Η Βορειοατλαντική Συμμαχία εντείνει την πίεση στη Μόσχα για να σταματήσει τον πόλεμο και ξεκαθαρίζει ότι είναι έτοιμη να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των εδαφών και των πολιτών της. Η Ουάσινγκτον προσκάλεσε το Κίεβο να συνεχίσει τον διάλογο σε αμερικανικό έδαφος στο άμεσο μέλλον.

Τα «παγωμένα» ρωσικά κεφάλαια

Σε ένα τεταμένο κλίμα, όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να επηρεάζει βαθιά τις γεωπολιτικές και οικονομικές ισορροπίες, η συζήτηση γύρω από τη χρήση των δεσμευμένων ρωσικών περιουσιακών στοιχείων επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.

Την Παρασκευή 19 Δεκεμβρίου, ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν χαρακτήρισε «ληστεία» κάθε ενδεχόμενη αξιοποίησή τους υπέρ της Ουκρανίας, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια κίνηση θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη των επενδυτών και θα δοκίμαζε τα όρια αντοχής της ευρωζώνης.

Μπροστά στην ανάγκη στήριξης του Κιέβου, η Ευρωπαϊκή Ένωση κλήθηκε να ισορροπήσει ανάμεσα στην πολιτική βούληση και τους οικονομικούς κινδύνους. Έπειτα από έναν μαραθώνιο διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες, οι «27» κατέληξαν σε έναν ενδιάμεσο συμβιβασμό, εγκρίνοντας τη χορήγηση διετούς άτοκου δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, αποφεύγοντας προς το παρόν την άμεση χρήση των δεσμευμένων ρωσικών κεφαλαίων.

Στις «φλόγες» η Μέση Ανατολή: Η σύγκρουση Ισραήλ με Χαμάς

Το 2025 σηματοδοτήθηκε ως ένα από τα πιο κρίσιμα έτη στην συνεχιζόμενη σύγκρουση Ισραήλ–Χαμάς, με εναλλαγές ανάμεσα σε προσπάθειες εκεχειρίας, αλλά και νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα, δύο χρόνια μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς.

Πρόκειται για μία από τις πιο ακανθώδεις κρίσεις του 2025. Η Γάζα, ήδη επιβαρυμένη από χρόνια αποκλεισμού και καταστροφών, βρέθηκε σε ακόμη πιο δραματική κατάσταση.

Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι επιθέσεις και οι αντεπιθέσεις δημιούργησαν ένα περιβάλλον συνεχούς ανασφάλειας και ανθρωπιστικής κατάρρευσης. Το Ισραήλ, επικαλούμενο λόγους ασφάλειας, διατήρησε σκληρή στρατιωτική στάση απέναντι στις επιθέσεις και τις απειλές που δεχόταν.

Ο πόλεμος στη Γάζα δεν περιορίστηκε στα σύνορα Ισραήλ–Παλαιστίνης. Επηρέασε το Λίβανο, τη Συρία και την περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Οι εντάσεις με τη Χεζμπολάχ στα βόρεια σύνορα αποτέλεσαν έναν μόνιμο κίνδυνο για γενικευμένη κλιμάκωση, ενώ περιφερειακοί δρώντες προσπάθησαν να ενισχύσουν την επιρροή τους εκμεταλλευόμενοι το κενό ασφάλειας.

«Εκεχειρίες που κατέρρευσαν»

Στις 15 Ιανουαρίου 2025, το Ισραήλ και η Χαμάς κατέληξαν σε συμφωνία εκεχειρίας, μετά 15 μήνες πολέμου στη Γάζα. Η εκεχειρία προέβλεπε ανταλλαγή ομήρων – η Χαμάς θα άφηνε ελεύθερους Ισραηλινούς αιχμαλώτους και το Ισραήλ θα αποφυλάκιζε Παλαιστίνιους κρατούμενους. Η κατάπαυση του πυρός επρόκειτο να ξεκινήσει στις 19 Ιανουαρίου, με 42ήμερη διάρκεια ως την πρώτη φάση.

Κατά το διάστημα αυτό, δόθηκε η δυνατότητα για περιορισμένη ελευθερία μετακίνησης, ανθρωπιστική βοήθεια και προσπάθειες ανακούφισης για τον πληθυσμό της Γάζας. Η εκεχειρία φαινόταν ως μια ανάσα έστω προσωρινή σε έναν πόλεμο που είχε ήδη αφήσει χιλιάδες νεκρούς, τραυματίες και καταστροφές υποδομών. Η κατάρρευση της εκεχειρίας αποδείχθηκε γρήγορη και οδήγησε σε νέα κύματα καταστροφής. Οι μάχες προκάλεσαν νέες απώλειες τόσο σε μαχητές όσο και σε άμαχους, ενώ η ανθρωπιστική κατάσταση επιδεινώθηκε δραματικά. Με αυτές τις επιχειρήσεις, έγινε σαφές πως το Ισραήλ επιδιώκει να «σπάσει» την ικανότητα της Χαμάς να ελέγχει τη Γάζα — με βαρύ κόστος για τον πληθυσμό και τις υποδομές.

Το Ισραήλ «δεν έχει άλλη επιλογή από το να ολοκληρώσει τη δουλειά και να ολοκληρώσει την ήττα της Χαμάς», δήλωσε τον περασμένο Αύγουστο ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου σε συνέντευξη Τύπου, δίνοντας το στίγμα για το τι θα ακολουθήσει. Η σύγκρουση Ισραήλ - Ιράν αναδιατάσσει τις γεωπολιτικές ισορροπίες, με την Τουρκία να επιδιώκει το ρόλο «μεσολαβητή» με στόχο την ενίσχυση του διεθνούς κύρους της Άγκυρας και όχι μόνον.

Η Σύνοδος για την Ειρήνη

Στις 13 Οκτωβρίου υπεγράφη στο Σαρμ Ελ Σέιχ της Αιγύπτου από τις χώρες διαμεσολαβητές (ΗΠΑ, Κατάρ, Αίγυπτο και Τουρκία) η συμφωνία εκεχειρίας για τη Γάζα, βάσει της οποίας απελευθερώθηκαν 20 εν ζωή και τέσσερις νεκροί όμηροι που κρατούσε η Χαμάς.

Από την πλευρά του Ισραήλ απελευθερώθηκαν σχεδόν 2.000 Παλαιστίνιοι κρατούμενοι. Ο Αμερικανός Πρόεδρος επανέλαβε ότι πρόκειται για μία «ιστορική μέρα», λέγοντας ότι αυτή η στιγμή περίμενε «3.000 χρόνια», λέγοντας πως η συμφωνία «θα αντέξει». Νωρίτερα, ο Αιγύπτιος πρόεδρος Σίσι πρόσθεσε πως οι Παλαιστίνιοι «έχουν το δικαίωμα να ζουν σε ένα ανεξάρτητο κράτος δίπλα-δίπλα με τους Ισραηλινούς». Η σύνοδος διεξήχθη υπό την ηγεσία του Ντόναλντ Τραμπ και του προέδρου της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ Αλ-Σίσι.

Στη συνάντηση για την ειρήνη στη Γάζα παρευρέθηκαν ως παρατηρητές περισσότεροι από 20 ηγέτες και υπουργοί Εξωτερικών από διάφορες χώρες, ανάμεσά τους και ο πρόεδρος της Παλαιστινιακής Αρχής, Μαχμούντ Αμπάς. Ωστόσο, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απουσίαζε, καθώς φέρεται να υπήρξε βέτο από τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και άλλες αραβικές χώρες για την παρουσία του.

Η υπογραφή της συμφωνίας δημιούργησε προσδοκίες για εκεχειρία και πολιτική λύση αλλά και μεγάλη αβεβαιότητα για το κατά πόσο τα μέρη θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους. Ωστόσο συνεχίζονται οι επιθέσεις. Παρά τις διακηρυγμένες προθέσεις για ανασυγκρότηση και σταθερότητα, περιοχές της Γάζας παραμένουν κατεστραμμένες, χιλιάδες κάτοικοι εκτοπισμένοι, ενώ η ανθρωπιστική κρίση συνεχίζει να βαθαίνει.

Το μέλλον της Γάζας παραμένει αβέβαιο — με τη διεθνή κοινότητα να ζητά εγγυήσεις για ειρήνη, την Χαμάς να βρίσκεται υπό πίεση και το Ισραήλ να κρατά στρατιωτικές ζώνες και στρατό ακόμη στην περιοχή. Η Ελλάδα παγίως αναφέρει ότι η επίτευξη εκεχειρίας και βεβαίως η απελευθέρωση των ομήρων είναι ένα καθοριστικό πρώτο βήμα για μία συνολική διευθέτηση. Διευθέτηση η οποία, θα οδηγήσει στην έναρξη της πολιτικής διαδικασίας με στόχο τη λύση των δύο κρατών στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ ως της μόνης οδού για την εμπέδωση της ειρήνης στην περιοχή.