Οι αλχημείες Ερντογάν με το βλέμμα στις εκλογές - Θεσμικά «παραθυράκια» και πολιτικές μεταγραφές

Με το βλέμμα στραμμένο στις επόμενες εκλογές και υπό τη σκιά των συνταγματικών περιορισμών, ο Τούρκος πρόεδρος ενεργοποιεί μια σύνθετη στρατηγική θεσμικών ελιγμών και πολιτικών μεταγραφών, επιχειρώντας να αναδιαμορφώσει τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς. Τα «παραθυράκια» του Συντάγματος και η σταδιακή αποδόμηση της αντιπολίτευσης συνθέτουν το σκηνικό μιας σκληρής μάχης εξουσίας, στην οποία το διακύβευμα δεν είναι απλώς η επανεκλογή, αλλά η ίδια η πολιτική του επιβίωση.

Σύμφωνα με το ισχύον Σύνταγμα της Τουρκίας, ο Πρόεδρος της γείτονος μπορεί να υπηρετήσει δύο πενταετείς θητείες. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν εξελέγη για πρώτη φορά το 2014, επανεξελέγη το 2018 με το νέο προεδρικό σύστημα και ξανά το 2023. Τυπικά, λοιπόν, διανύει τη δεύτερη και τελευταία του θητεία, η οποία ολοκληρώνεται το 2028. Το άρθρο 101 του Συντάγματος είναι σαφές, τρίτη θητεία δεν προβλέπεται.

Το άρθρο 116 και το «θεσμικό παραθυράκι»

Ωστόσο, η τουρκική συνταγματική αρχιτεκτονική περιλαμβάνει μια κρίσιμη εξαίρεση. Το άρθρο 116 προβλέπει ότι αν η Εθνοσυνέλευση διαλυθεί πριν την ολοκλήρωση της θητείας της και προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές, τότε η δεύτερη προεδρική θητεία θεωρείται μη ολοκληρωθείσα. Σε αυτή την περίπτωση, ο Πρόεδρος μπορεί να είναι εκ νέου υποψήφιος και, αν επανεκλεγεί, να θεωρηθεί ότι ξεκινά δεύτερη και όχι τρίτη θητεία.

Πρόκειται για ένα θεσμικό «παραθυράκι» που, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για την πολιτική επιβίωση του Ερντογάν πέραν του 2028.

Για να ενεργοποιηθεί αυτό το σενάριο απαιτείται απόφαση της Εθνοσυνέλευσης για πρόωρες εκλογές με πλειοψηφία 3/5, δηλαδή 360 βουλευτές. Μετά τις τελευταίες προσχωρήσεις, το κυβερνών AKP αριθμεί 275 βουλευτές, ενώ το Κόμμα Εθνικιστικής Δράσης (MHP) διαθέτει 47. Η Λαϊκή Συμμαχία φτάνει συνολικά τους 322, υπολειπόμενη κατά 38 έδρες από το κρίσιμο όριο. Αυτό εξηγεί γιατί ο Τούρκος Πρόεδρος φαίνεται διατεθειμένος να αφιερώσει τα επόμενα δύο χρόνια σε μια συστηματική προσπάθεια «στρατολόγησης» ανεξάρτητων, απογοητευμένων ή περιθωριοποιημένων βουλευτών της αντιπολίτευσης.

Οι πολιτικές μεταγραφές

Οι πρόσφατες προσχωρήσεις δεν είναι τυχαίες. Ο βουλευτής Μερσίνης Χασάν Ουφούκ Τσακίρ, αποχωρώντας από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP), εντάχθηκε στο Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP). Επίσης στο ΑΚP προσχώρησαν ο Ιρφάν Καρατούτλου από το DEVA και ο Ισά Μεσίχ Σαχίν, ιδρυτικό στέλεχος του Κόμματος του Μέλλοντος (Gelecek Partisi).

Η εικόνα είναι σαφής ότι η κυβερνητική παράταξη επιχειρεί να αποδομήσει αριθμητικά και συμβολικά την αντιπολίτευση, δημιουργώντας την κρίσιμη δύναμη που απαιτείται για συνταγματικούς ελιγμούς.

Η μάχη Ιμάμογλου μέσα από το κελί

Στο φόντο αυτών των αλχημειών δεσπόζει η φιγούρα του Εκρέμ Ιμάμογλου. Από τη φυλακή της Σηλυβρίας δηλώνει βέβαιος ότι μπορεί να νικήσει τον Ερντογάν ακόμη και «μέσα από τα κάγκελα». Η δίωξή του, με κατηγορίες που επισύρουν εξωφρενικές ποινές, εκλαμβάνεται από την αντιπολίτευση ως προσπάθεια πολιτικής εξουδετέρωσης του πιο επικίνδυνου αντιπάλου του Προέδρου.

Σε γραπτές απαντήσεις προς το Politico, χαρακτηρίζει τη δίωξή του «πολιτική πολιορκία», επιμένοντας ότι παραμένει ο νόμιμος και ισχυρός εκλογικός αντίπαλος του Ερντογάν.

«Ακόμη και ένα σημαντικό ποσοστό ψηφοφόρων του AKP θεωρεί την κράτησή μου άδικη και τη βλέπει ως σοβαρό πλήγμα στη δικαιοσύνη», υπογραμμίζει μέσω των δικηγόρων και των συμβούλων του.

Οι κινήσεις του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δείχνουν έναν ηγέτη αποφασισμένο να εξαντλήσει κάθε θεσμική και πολιτική δυνατότητα προκειμένο9υ να παραμείνει στην εξουσία. Από τα συνταγματικά «παραθυράκια» έως τις πολιτικές μεταγραφές και την πίεση στην αντιπολίτευση, το διακύβευμα είναι σαφές πώς το 2028 δεν είναι απλώς μια εκλογική αναμέτρηση, αλλά μια μάχη για την ίδια τη συνέχεια του ερντογανικού συστήματος εξουσίας.