Η Γροιλανδία στο μάτι του κυκλώνα Τραμπ: Δασμοί και στρατηγικές πιέσεις - Διεθνολόγος αναλύει

Ο Αμερικανός πρόεδρος διαμήνυσε ότι η ασφάλεια του μεγαλύτερου νησιού στον κόσμο μπορεί να διασφαλιστεί αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι συγκεκριμένες δηλώσεις αντιμετωπίστηκαν με επιφυλακτικότητα και ψυχρότητα από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Στη συνέχεια η Ουάσιγκτον προχώρησε σε απειλές επιβολής δασμών, επιδιώκοντας να ασκήσει πίεση στην Ευρώπη ώστε να αναθεωρήσει τη στάση της απέναντι σε μια πιθανή αμερικανική πρωτοβουλία.

Αναλύοντας τη στάση του Ντόναλντ Τραμπ, ο Διεθνολόγος και Πολιτικός Επιστήμονας, Δημήτρης Τζανιδάκης επισημαίνει στο CNN Greece ότι ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει πως η προσάρτηση της Γροιλανδίας είναι ζήτημα εθνικής ασφάλειας για τις ΗΠΑ. Ωστόσο, όπως τονίζει, η άποψη αυτή, βέβαια, πόρρω απέχει όχι μόνο από την πραγματικότητα, αλλά κι από τους αληθινούς λόγους που επιθυμεί διακαώς να αποκτήσει το μεγαλύτερο νησί του κόσμου.

• Γροιλανδία: Πέντε πράγματα που πρέπει να ξέρετε για το μεγαλύτερο νησί του κόσμου

Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που διατυπώνει τη συγκεκριμένη επιθυμία. Υπενθυμίζει πώς στο παρελθόν και ο Χάρι Τρούμαν και ο Άντριου Τζόνσον είχαν εκφράσει και διερευνήσει την πιθανότητα απόκτησης της Γροιλανδίας, χωρίς όμως επιτυχία.

Σύμφωνα με τον κ. Τζανιδάκη το νέο δόγμα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ, όπως έχει διαμορφωθεί από τον Αμερικανό πρόεδρο, βασίζεται σε τρεις πυλώνες: σφαίρες επιρροής (δόγμα Μονρόε), σκληρή ισχύς και οικονομική κυριαρχία. Σε αυτό το πλαίσιο, η προσάρτηση της Γροιλανδίας, τονίζει ότι εξασφαλίζει στην Αμερική αφενός στρατηγικό βάθος, αφετέρου πλεονέκτημα στον γεωπολιτικό ανταγωνισμό με Κίνα, Ρωσία μέσω της αξιοποίησης των κρίσιμων γαιών και του ελέγχου πρόσβασης στον Βόρειο Ατλαντικό.

Οι νέοι δρόμοι που δημιουργεί το λιώσιμο των πάγων

«Η κλιματική αλλαγή, την οποία ο Τραμπ αμφισβητεί ως γεγονός, έχει δημιουργήσει μέσω του λιώσιμου των πάγων νέα δεδομένα και νέους δρόμους για τη διεθνή ναυσιπλοΐα» αναφέρει χαρακτηριστικά. Θεωρεί, ωστόσο, ότι πίσω από την έντονη επιμονή του Αμερικανού προέδρου δεν βρίσκονται μόνο ψυχροί στρατηγικοί υπολογισμοί. Κατά την εκτίμηση του, βέβαια, ο διακαής πόθος του Αμερικανού Προέδρου, όχι απλώς για αύξηση της αμερικανικής επιρροής και παρουσίας στη Γροιλανδία, αλλά για πλήρη προσάρτηση της, υποδηλώνει μια μύχια επιθυμία του, να μείνει στην ιστορία ως ο Αμερικανός πρόεδρος που επέκτεινε όσο κανένας προκάτοχός του τα σύνορα της χώρας του, παραδίδοντας μια Αμερική μεγαλύτερη απ’ αυτή που παρέλαβε.

«Στον κυνικό και ματαιόδοξο κόσμο του Τραμπ, τίποτα δεν πρέπει να μας εκπλήσσει», υπογραμμίζει προσθέτοντας ότι «η Ευρώπη αργά ή γρήγορα θα κληθεί να λάβει δύσκολες αποφάσεις και να κινηθεί σε ένα άβολο για την ίδια διπλωματικό τερέν, έχοντας -ευελπιστώ- συνειδητοποιήσει πως ο κατευνασμός και η κολακεία όχι απλώς δεν της εξασφαλίζουν κάτι, αλλά δυσχεραίνουν συνεχώς την ήδη επιβαρυμένη θέση της».

Οι δασμοί ως εργαλείο συναλλακτικής διπλωματίας

Η απειλή επιβολής δασμών αποτελεί βασικό στοιχείο της πολιτικής Τραμπ. Όπως υπενθυμίζει ο κ. Τζανιδάκης, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει ήδη χρησιμοποιήσει το εργαλείο των δασμών ως απειλή προς τους Ευρωπαίους αναγκάζοντας τους να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες τους στο ΝΑΤΟ, να αγοράσουν ακριβό αμερικανικό LNG και να κάνουν κι άλλες πολλές εμπορικές παραχωρήσεις.

Πρόκειται όπως εξηγεί για την περίφημη συναλλακτική διπλωματία του Ντόναλντ Τραμπ. «Οι δασμοί, άλλωστε, μεταφράζονται από το κομματικό του ακροατήριο ως «προστατεύω των Αμερικανό εργαζόμενο» ενισχύοντας την εικόνα και τη δημοφιλία του», συμπληρώνει.

• Δασμοί: Πόσο πιθανός είναι ένας νέος εμπορικός πόλεμος - Πώς μπορεί να «απαντήσει» στον Τραμπ η ΕΕ

Ωστόσο, η κατάχρηση, λέει , αυτού του εργαλείου, ακόμα και σε επίπεδο απειλών, κινδυνεύει να οδηγήσει σε ανοιχτή σύγκρουση με την Ευρώπη και σε έναν πρωτόγνωρο εμπορικό πόλεμο που δεν θα έχει νικητές, παρά μόνο χαμένους».

Η Σύνοδος Κορυφής και το διακύβευμα της Δύσης

Το κρίσιμο ερώτημα, σύμφωνα με τον Δημήτρη Τζανιδάκη, δεν είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να «χοντρύνει το παιχνίδι», αλλά αν είναι έτοιμη να πληρώσει το τίμημα που αυτό συνεπάγεται.

Όπως υποστηρίζει, η Ευρώπη κρατά ισχυρά χαρτιά και διαθέτει τα απαραίτητα εργαλεία για να πλήξει την αμερικανική οικονομία. Αντισταθμιστικοί δασμοί, ρυθμιστικά αντίποινα (αυστηρότεροι κανόνες για προστασία δεδομένων, τεχνητή νοημοσύνη κλπ), αποκλεισμός αμερικανικών εταιρειών από την ευρωπαϊκή ενιαία αγορά και φορολόγηση ψηφιακών υπηρεσιών (που πλήττει κυρίως αμερικανικούς κολοσσούς τεχνολογίας) είναι μόνο μερικές από τις επιλογές που βρίσκονται στο τραπέζι, εξηγεί. Εκτός των παραπάνω, προσθέτει ότι η επιτάχυνση και εμβάθυνση εμπορικών συμφωνιών με τρίτες χώρες (πχ. Κίνα) μπορεί να πλήξει πολλαπλώς τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

«Αν η Ευρώπη θέλει να πάψει να είναι άβουλος παρατηρητής και να βάλει ένα φρένο στις επεκτατικές και αναθεωρητικές ορέξεις του προέδρου Τραμπ, πρέπει να είναι προετοιμασμένη για όλες τις πιθανές εκδοχές, ακόμα και τις πιο δυσάρεστες για την ίδια», αναφέρει.

Η σημερινή έκτακτη Σύνοδος Κορυφής για τη Γροιλανδία στέλνει, κατά τον κ. Τζανιδάκη, ένα σαφές μήνυμα προς τις ΗΠΑ ότι «η ευρωπαϊκή κυριαρχία δεν είναι διαπραγματεύσιμη».

Παρά τις επί μέρους και κατά καιρούς διαφωνίες, εκτιμά πως η Σύνοδος θα λειτουργήσει ως συλλογική δήλωση ότι ζητήματα εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας κράτους μέλους δεν αντιμετωπίζονται ως αντικείμενα συναλλαγής.

Παράλληλα, θεωρεί πως έπειτα κι απ’ τη Σύνοδο, η Αρκτική από περιφερειακό και αναξιοποίητο -σε μεγάλο βαθμό- κεφάλαιο, θα μετατοπιστεί στον πυρήνα της ευρωπαϊκής στρατηγικής, γεγονός που πιστώνεται στον Αμερικανό πρόεδρο.

«Εδώ, νομίζω, διαπιστώνουμε με ενάργεια και το γεωστρατηγικό έλλειμμα της ΕΕ. Η πρόθεση της Ευρώπης δεν είναι ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά η αρχή μιας πιο ισότιμης σχέσης, δομημένης στον αμοιβαίο σεβασμό, το διάλογο και την εμπιστοσύνη», υπογραμμίζει.

Αν όμως οι ΗΠΑ επιμείνουν να προσεγγίζουν την Ευρώπη όχι ως στρατηγικό εταίρο αλλά ως χώρο επιρροής, τότε υποστηρίζει πώς είναι πολύ πιθανό να βρεθούμε αργά ή γρήγορα, μπροστά στο τέλος του ΝΑΤΟ αλλά και της Δύσης, όπως τουλάχιστον την γνωρίζουμε μέχρι σήμερα.

Αυτό, φυσικά, όπως εξηγεί «συνεπάγεται αλλαγή ισορροπίας δυνάμεων και ένα νέο μετα-δυτικό τοπίο, με πολλούς πόλους και νέες αναδυόμενες δυνάμεις».