Νέα επιστολή της Τουρκίας κατά της Ελλάδας στον ΟΗΕ - Τι απαντά η Αθήνα

Η κίνηση αυτή σημειώνεται μόλις πέντε ημέρες μετά τη συνάντηση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Άγκυρα, στο πλαίσιο του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, όπου είχε συμφωνηθεί η συνέχιση των «ήρεμων νερών».

Η επιστολή κατατέθηκε από τον Μόνιμο Αντιπρόσωπο της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέτ Γιλντίζ, και αναφέρεται σε σειρά ρηματικών διακοινώσεων και επιστολών: της 27ης Μαΐου 2025 της Λιβύης (A/79/916), της 5ης Αυγούστου 2025 της Ελλάδας (A/79/983), της 18ης Αυγούστου 2025 της αντιπροσωπείας της «Νότιας Κύπρου», όπως αποκαλεί η Άγκυρα την Κυπριακή Δημοκρατία (A/79/997-S/2025/519), της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 της Ελλάδας (A/79/1005), καθώς και της 8ης Σεπτεμβρίου 2025 της Αιγύπτου (A/80/386).

Θέτει εκ νέου ζήτημα εκπροσώπησης της Κύπρου

Ξεκινώντας από το Κυπριακό, η τουρκική πλευρά υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχει καμία αρχή που να είναι νομικά ή στην πράξη αρμόδια να εκπροσωπεί από κοινού τους Τουρκοκύπριους και τους Ελληνοκύπριους, καθώς και το σύνολο του νησιού της Κύπρου». Παραπέμπει, μάλιστα, σε προηγούμενες επιστολές, με πιο πρόσφατη εκείνη της 28ης Δεκεμβρίου 2024 (A/79/711-S/2024/987), όπου, όπως αναφέρει, έχουν αναλυθεί οι θέσεις της Τουρκίας και των Τουρκοκυπρίων.

Επανέρχεται στη «Γαλάζια Πατρίδα» και το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Στη συνέχεια, η Άγκυρα επαναφέρει το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο, υποστηρίζοντας ότι έχει ήδη καταθέσει στον ΟΗΕ τα όρια διαφόρων τμημάτων των θαλάσσιων περιοχών της, βάσει –όπως αναφέρει– των ipso facto και ab initio νομικών και κυριαρχικών δικαιωμάτων της. Επικαλείται συγκεκριμένα τα σημειώματα της Μόνιμης Αντιπροσωπείας με αριθμούς 2004/Turkuno DT/4739 (2 Μαρτίου 2004), 2005/Turkuno DT/16390 (4 Οκτωβρίου 2005), 2013/14136816/22273 (12 Μαρτίου 2013), καθώς και τις επιστολές της 25ης Απριλίου 2014 (A/68/857), 18ης Μαρτίου 2019 (A/73/804), 13ης Νοεμβρίου 2019 (A/74/550) και 27ης Φεβρουαρίου 2020 (A/74/727).

Υπενθυμίζει επίσης ότι με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020 (A/74/757, παράρτημα) υπέβαλε τα εξωτερικά όρια της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο. Μέρος αυτής, όπως σημειώνει, οριοθετήθηκε με τη Συμφωνία Οριοθέτησης Υφαλοκρηπίδας μεταξύ Τουρκίας και της λεγόμενης «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου», που υπεγράφη στις 21 Σεπτεμβρίου 2011 και υποβλήθηκε στον ΟΗΕ στις 25 Απριλίου 2014 (A/68/857, παράρτημα).

Άλλο τμήμα, σύμφωνα με την τουρκική θέση, οριοθετήθηκε μέσω του μνημονίου κατανόησης μεταξύ της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας της Λιβύης για τις θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο, που υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019. Οι γεωγραφικές συντεταγμένες των θαλάσσιων συνόρων υποβλήθηκαν στον ΟΗΕ με ρηματική διακοίνωση της 11ης Δεκεμβρίου 2019 και περιλαμβάνονται στην επιστολή της 27ης Φεβρουαρίου 2020 (A/74/727, παράρτημα). Το μνημόνιο τέθηκε σε ισχύ μετά την επικύρωσή του στις 8 Δεκεμβρίου 2019 και καταχωρίστηκε στη Γραμματεία του ΟΗΕ στις 11 Δεκεμβρίου 2019, σύμφωνα με το άρθρο 102 του Χάρτη.

Αμφισβητεί τα δικαιώματα των νησιών

Ο Τούρκος πρέσβης επαναλαμβάνει ότι το διεθνές νομικό πλαίσιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στηρίζεται στην αρχή της ισότητας και στην επιδίωξη δίκαιης λύσης. Υποστηρίζει ότι οι ελληνικές θέσεις και εκείνες της «ελληνοκυπριακής διοίκησης της Νότιας Κύπρου», που θεωρούν ότι τα νησιά διαθέτουν αυτομάτως πλήρη θαλάσσια δικαιοδοσία, αγνοούν σχετικές περιστάσεις και τη διεθνή νομολογία.

Επικαλείται, μεταξύ άλλων, την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου του 1977 στην υπόθεση Γαλλίας–Ηνωμένου Βασιλείου, την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου του 2009 στην υπόθεση Ρουμανίας–Ουκρανίας και την απόφαση του 2012 στην υπόθεση Νικαράγουας–Κολομβίας, σημειώνοντας ότι σε ορισμένες περιπτώσεις τα νησιά δεν έλαβαν πλήρη επήρεια ή αγνοήθηκαν, εφόσον η θέση τους στρέβλωνε τη δίκαιη οριοθέτηση ή υπήρχαν ειδικές περιστάσεις, όπως η σύγκριση μήκους ακτών.

Κατηγορεί την Ελλάδα για «επιλεκτική ερμηνεία»

Η τουρκική επιστολή κατηγορεί την Ελλάδα για επιλεκτική ερμηνεία του Δικαίου της Θάλασσας και για «υπερβολικές θαλάσσιες συνοριακές αξιώσεις», όπως αυτές –κατά την Άγκυρα– επαναλήφθηκαν με τις ρηματικές διακοινώσεις της 5ης Αυγούστου 2025 (A/79/983) και της 3ης Σεπτεμβρίου 2025 (A/79/1005). Αναφέρει επίσης προηγούμενες τουρκικές επιστολές της 13ης Νοεμβρίου 2020 (A/75/598-S/2020/1116) και της 9ης Δεκεμβρίου 2022 (A/77/646-S/2022/936).

«Άκυρη» για την Άγκυρα η συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου

Παράλληλα, η Τουρκία επαναλαμβάνει ότι θεωρεί άκυρη τη συμφωνία οριοθέτησης ΑΟΖ που υπεγράφη μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου στις 6 Αυγούστου 2020, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει την τουρκική υφαλοκρηπίδα και τα δικαιώματά της στην Ανατολική Μεσόγειο. Παραπέμπει στη ρηματική της νότα της 14ης Αυγούστου 2020 (A/74/990).

Σε ό,τι αφορά την επιστολή της 8ης Σεπτεμβρίου 2025 της Αιγύπτου (A/80/386), για την ισχύ των δύο μνημονίων Τουρκίας–Λιβύης –το πρώτο για τις θαλάσσιες ζώνες (27 Νοεμβρίου 2019) και το δεύτερο για συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων (3 Οκτωβρίου 2022)– η Άγκυρα τονίζει ότι η λιβυκή εθνική νομοθεσία εξουσιοδοτεί την κυβέρνηση να συνάπτει τέτοιες συμφωνίες. Προσθέτει ότι πολλά κράτη, συμπεριλαμβανομένων μελών της ΕΕ, έχουν συνάψει παρόμοια μνημόνια με τη λιβυκή κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Επισημαίνει επίσης το μνημόνιο κατανόησης μεταξύ της Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı και της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης, που υπογράφηκε στις 25 Ιουνίου 2025.

Στο στόχαστρο και ο ελληνικός Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός

Η τουρκική πλευρά αναφέρεται και στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό που ανακοίνωσε η Ελλάδα στις 16 Απριλίου 2025, υποστηρίζοντας ότι ορισμένες περιοχές που περιλαμβάνονται σε αυτόν παραβιάζουν τουρκικές θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.

Υποστηρίζει ότι οι «μονομερείς ενέργειες» της Ελλάδας δεν έχουν νομικές συνέπειες για την Τουρκία και επικαλείται το δελτίο Τύπου αριθ. 84 της 16ης Απριλίου 2025 του τουρκικού ΥΠΕΞ. Αναφέρεται επίσης στην ελληνική επίκληση της «μέσης γραμμής» βάσει του νόμου 2289/1995, όπως τροποποιήθηκε με τον νόμο 4001/2011, υποστηρίζοντας ότι η εσωτερική νομοθεσία δεν μπορεί να αποτελέσει νομική βάση έναντι άλλου κράτους.

«Μαξιμαλιστικές» οι ελληνικές αξιώσεις

Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι η επανάληψη ελληνικών θέσεων μέσω εσωτερικής νομοθεσίας δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για την Τουρκία και δεν μπορεί να θίξει τα ipso facto και ab initio δικαιώματά της στην υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Δηλώνει έτοιμη για «δίκαιη και ειρηνική λύση»

Παράλληλα, η τουρκική επιστολή διακηρύσσει την ετοιμότητα της Άγκυρας για «δίκαιη, ισότιμη και ειρηνική λύση» όλων των εκκρεμών ζητημάτων, συμπεριλαμβανομένης της οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με όλα τα σχετικά παράκτια κράτη που αναγνωρίζει, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.

Καταληκτικά, γίνεται αναφορά στη Διακήρυξη των Αθηνών της 7ης Δεκεμβρίου 2023, που υπεγράφη από τον πρόεδρο Ερντογάν και τον πρωθυπουργό Μητσοτάκη, με την επισήμανση ότι η οικοδόμηση ειρήνης και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο είναι δυνατή μόνο μέσω διαλόγου και συνεργασίας.

Η απάντηση της Αθήνας

Διπλωματικές πηγές, σχολιάζοντας την επιστολή της 16ης Φεβρουαρίου 2026 προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ, ανέφεραν ότι το περιεχόμενό της ήταν εν πολλοίς αναμενόμενο και δεν προκαλεί έκπληξη.

Η ελληνική πλευρά απορρίπτει το περιεχόμενο της επιστολής και προαναγγέλλει ότι θα απαντήσει δεόντως, κάνοντας λόγο για ευφάνταστες και αυθαίρετες ερμηνείες του Διεθνούς Δικαίου και ειδικότερα του Δικαίου της Θάλασσας. Επισημαίνει, ακόμη, ότι η Τουρκία εξακολουθεί να μην αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία, κράτος-μέλος της ΕΕ και του ΟΗΕ.

Υπογραμμίζεται ότι η επανάληψη νομικά ανυπόστατων ισχυρισμών δεν τους προσδίδει κύρος ούτε παράγει έννομα αποτελέσματα. Η Αθήνα υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με το Δίκαιο της Θάλασσας, τα νησιά διαθέτουν πλήρη δικαιώματα σε θαλάσσιες ζώνες, όπως και τα ηπειρωτικά εδάφη, κατά την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ μεταξύ κρατών με παρακείμενες ή αντικείμενες ακτές.

Καταλήγοντας, οι ελληνικές διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι η Τουρκία οφείλει να ευθυγραμμιστεί με τις επιταγές του Δικαίου της Θάλασσας, προς όφελος των σχέσεων καλής γειτονίας και της σταθερότητας και συνεργασίας στην περιοχή.