Η «συμμαχία των 35» για Στενά του Ορμούζ, ο ρόλος της Ελλάδας και οι πιέσεις Τραμπ

Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά την επαναλειτουργία του ιδαίτερα κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία και την ενεργειακή ασφάλεια.

Οι επιπτώσεις του πολέμου στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, οι επιπτώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και την ενεργειακή ασφάλεια έχουν ήδη γίνει ορατές και συνιστούν μία μείζονα διακύβευση για το επόμενο διάστημα προειδοποίησε ο επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας Γιώργος Γεραπετρίτης, κατά τη συνάντησή του με τον ομόλογό του από τη Δημοκρατία της Σιγκαπούρης, Vivian Balakrishnan.

Η διεθνής κινητοποίηση σε διπλωματικό επίπεδο είναι έντονη, με δεκάδες χώρες να επιχειρούν να διαμορφώσουν ένα κοινό πλαίσιο δράσης.

Η συγκρότηση της «συμμαχίας των 35»

Η Ελλάδα προσχωρεί στο σχήμα των 35 χωρών που στοχεύουν στη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, συνυπογράφοντας κοινή δήλωση για την αποτροπή περαιτέρω αποσταθεροποίησης.

Στη συμμαχία επίσης συμμετέχουν σημαντικές ευρωπαϊκές δυνάμεις, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ολλανδία και η Γερμανία, οι οποίες ακολούθησαν το παράδειγμα της Ελλάδας με αμυντική συνδρομή στην Κύπρο, μετά τις επιθέσεις του Ιράν στις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι.

Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, που προωθήθηκε από το Ηνωμένο Βασίλειο μετά τις συνεχείς εντάσεις και τη σκληρή ρητορική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στο ΝΑΤΟ και τους Ευρωπαίους συμμάχους, με βασικό στόχο τόσο την ενίσχυση της ασφάλειας όσο και την προάσπιση των δυτικών συμφερόντων.

Παρά ταύτα, η προοπτική ανάπτυξης μιας πολυεθνικής δύναμης στην περιοχή συνδέεται άμεσα με την ανάγκη αποκλιμάκωσης της έντασης κάτι που προς το παρόν δεν φαίνεται εφικτό.

Η θέση της Ελλάδας

Η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά στις διπλωματικές διεργασίες, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ελευθερίας των θαλασσών. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε ότι η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, των ελληνικών πλοίων αλλά και των πληρωμάτων αποτελούν αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα.

Η ελληνική στάση βασίζεται σε θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, όπως το Δίκαιο της Θάλασσας και τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Παράλληλα, η χώρα προβάλλει τον ρόλο της ως ναυτιλιακής δύναμης με άμεσο ενδιαφέρον για την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών.

Η ελληνική συμμετοχή δεν περιορίζεται σε διπλωματικό επίπεδο. Υπενθυμίζεται πώς μέσω της αποστολής «ASPIDES» στην Ερυθρά Θάλασσα, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ήδη αποκτήσει σημαντική εμπειρία στην προστασία εμπορικών πλοίων και στην αντιμετώπιση απειλών, όπως τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Πρόκειται για ένα «όπλο» στην φαρέτρα που ενισχύει παράλληλα τη διεθνή αξιοπιστία της Ελλάδας και την καθιστά πολύτιμο εταίρο σε αντίστοιχες επιχειρήσεις, αναδεικνύοντας και τον στρατηγικό ρόλο της χώρας σε ένα περιβάλλον αυξανόμενων προκλήσεων.

Η στρατηγική Τραμπ

Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να υιοθετεί μια πιο επιθετική διπλωματική γραμμή, ασκώντας έντονες πιέσεις προς τους Ευρωπαίους συμμάχους. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, η Ουάσιγκτον επιδιώκει τη δημιουργία μιας «συμμαχίας των προθύμων» με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Η ιδιαιτερότητα της προσέγγισης Τραμπ έγκειται στη σύνδεση δύο διαφορετικών γεωπολιτικών θεμάτων. Ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να απείλησε ακόμη και με διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας προς το Κίεβο, εάν οι Ευρωπαίοι δεν ανταποκριθούν.

Ο Ντόναλντ Τραμπ υιοθέτησε ιδιαίτερα σκληρή ρητορική, καλώντας ουσιαστικά τις χώρες που εξαρτώνται ενεργειακά από την περιοχή να αναλάβουν δράση. Η τοποθέτησή του αντικατοπτρίζει τη στρατηγική μετακύλισης ευθυνών προς τους συμμάχους.

Η στάση των ΗΠΑ έχει προκαλέσει αμηχανία και ανησυχία στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε μια πιθανή στρατιωτική εμπλοκή, φοβούμενοι περαιτέρω κλιμάκωση με το Ιράν.

Χαρακτηριστική είναι η παρέμβαση του Πολωνού Υπουργού Άμυνας, Βλαντισλάβ Κοσίνιακ - Καμίς, ο οποίος τόνισε την ανάγκη διατήρησης της ισορροπίας στις διατλαντικές σχέσεις. Όπως επισήμανε, δεν μπορεί να υπάρξει ισχυρό ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ, αλλά «ούτε και αμερικανική δύναμη χωρίς τη συμμαχία».