Ανάλυση: Τα στρατηγικά μηνύματα της επίσκεψης Μακρόν στην Αθήνα

Η παρουσία του Γάλλου προέδρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, τόσο σε συμβολικό όσο και σε ουσιαστικό επίπεδο. Όπως επισημαίνει στο CNN Greece ο ιστορικός και πολιτικός αναλυτής Αναστάσιος Καράμπαμπας, η επικείμενη επίσκεψη Μακρόν στέλνει ένα διπλό μήνυμα: ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να λειτουργεί ως «γεωπολιτικός θεατής» και ότι η Ανατολική Μεσόγειος είναι κρίσιμο πεδίο ισχύος και ανταγωνισμού.

Σε μια περίοδο όπου ο πόλεμος στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή συνεχίζονται, ενώ οι μεταναστευτικές ροές εξακολουθούν να πιέζουν τα ευρωπαϊκά σύνορα, η Γαλλία όπως εκτιμά επιχειρεί να ενισχύσει τον δικό της ρόλο και, κατ’ επέκταση, της Ευρώπης στην περιοχή.

Σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή, ο πρώτος παραλήπτης των μηνυμάτων της επίσκεψης Μακρόν στην Ελλάδα είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία καλείται να περάσει επιτέλους από τον συντονισμό στην πραγματική αμυντική ενοποίηση. Δεύτερος, το ΝΑΤΟ, όπου η γαλλική προσέγγιση υπενθυμίζει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από τις Ηνωμένες Πολιτείες και έναν απρόβλεπτο πρόεδρο. Τρίτος παραλήπτης είναι οι περιφερειακές δυνάμεις της Ανατολικής Μεσογείου, με αιχμή την Τουρκία, η οποία παρακολουθεί ανήσυχη την εμβάθυνση της ελληνογαλλικής συμμαχίας αλλά και τη διεύρυνση του σχήματος Ελλάδας – Κύπρου –Ισραήλ υπό αμερικανική ομπρέλα.

Σε αυτό το κάδρο προσθέτει πώς δεν είναι τυχαίο ότι η Άγκυρα επιχειρεί να διαμορφώσει δικά της αντίβαρα στην περιοχή, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη στενή σχέση Ερντογάν – Μελόνι. Έτσι, κατά τον ίδιο διαμορφώνονται δύο παράλληλες γεωπολιτικές γραμμές «ένας άξονας Γαλλίας–Ελλάδας και ένας πιο ρευστός άξονας Ιταλίας–Τουρκίας, χωρίς αυτό να αναιρεί τις σταθερές ελληνοϊταλικές σχέσεις».
Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ο Εμανουέλ Μακρόν στέλνει μήνυμα και προς τον Ντόναλντ Τραμπ και την Κίμπερλι Γκιλφόιλ, υπενθυμίζοντας ότι η Ελλάδα αποτελεί σταθερό σύμμαχο όχι μόνο της Ουάσιγκτον αλλά και του Παρισιού, με ισχυρό ιστορικό και στρατηγικό υπόβαθρο. Επιπρόσθετα, αναφέρει ότι «η Γαλλία επιχειρεί να ενισχύσει μια ευρύτερη βεντάλια συμμαχιών στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Ελλάδα, την Κύπρο αλλά και τον Λίβανο».

Ανανέωση ελληνογαλλικής αμυντικής συμφωνίας

Η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία του 2021 αποτέλεσε σημείο καμπής, τονίζει , καθώς για πρώτη φορά εισήγαγε ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής μεταξύ δύο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. «Η ανανέωσή της ενισχύει την ιδέα ότι η ευρωπαϊκή άμυνα δεν μπορεί να παραμένει θεωρητική σε έναν 21ο αιώνα, όπου επανέρχεται το δίκαιο του ισχυρότερου», αναφέρει.

Υπενθυμίζει πώς η συνεργασία αυτή έχει ήδη υλοποιηθεί με εξοπλιστικά προγράμματα άνω των 5 δισ. ευρώ, όπως τα Rafale και οι φρεγάτες FDI HN (τύπου Κίμων), που ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ της Ελλάδας, ενώ στην εξίσωση μπαίνουν και τα ισραηλινά οπλικά συστήματα, όπως οι πύραυλοι PULS που αγοράσαμε πρόσφατα. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η συνολική αναβάθμιση των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων, με στόχο μια πολυεπίπεδη αποτροπή.

Παράλληλα, η συνεργασία με τη Γαλλία περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις, εκπαίδευση προσωπικού, ενίσχυση της ετοιμότητας και ανταλλαγή πληροφοριών, «στοιχείο που δείχνει ότι η σχέση έχει ήδη περάσει σε επίπεδο πραγματικής στρατιωτικής διαλειτουργικότητας», προσθέτει.

Η στρατηγική αυτονομία, έννοια που προωθεί ο Μακρόν από το 2017, αποκτά έτσι πρακτικό περιεχόμενο. Σε μια Ευρώπη όπου οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν μεταξύ 2021 και 2024 πάνω από 30%, το ζητούμενο δεν είναι μόνο περισσότερα χρήματα, αλλά όπως υποστηρίζει κυρίως καλύτερος συντονισμός. «Και εκεί η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει δρόμο να διανύσει, ενώ ο χρόνος πιέζει», καταλήγει.
Το κρίσιμο ζήτημα κατά τον ίδιο είναι αν η Ευρώπη θα παραμείνει άθροισμα εθνικών πολιτικών ή αν θα περάσει σε πραγματική ενοποίηση ισχύος αναφέροντας ότι η ελληνογαλλική συνεργασία δείχνει ότι αυτό μπορεί να ξεκινήσει από σταθερούς, δεσμευτικούς διμερείς άξονες που λειτουργούν ως πρακτικοί πυρήνες ευρωπαϊκής άμυνας.

Η χρονική συγκυρία της επίσκεψης

Η χρονική στιγμή της επίσκεψης δεν είναι τυχαία, υποστηρίζει. Σύμφωνα με τον κ. Καράμπαμπα η συμφωνία του 2021 έχει πενταετή ορίζοντα, με δυνατότητα ανανέωσης. «ωστόσο ο Μακρόν επιλέγει να κινηθεί νωρίτερα, λαμβάνοντας υπόψη διάφορους λόγους εσωτερικούς και εξωτερικούς».

Από τον Σεπτέμβριο θα ξεκινήσει η προεκλογική εκστρατεία για τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές της άνοιξης του 2027. Ο Μακρόν όπως αναλύει στο CNN Greece « δεν μπορεί να ξανακατέβει για την προεδρία, η δημοτικότητά του όμως είναι εξαιρετικά χαμηλή και το κόμμα του αβέβαιο ως προς την επιβίωσή του. Εφόσον, λοιπόν, δεν φαίνεται να πείθει στο εσωτερικό, επιχειρεί να αφήσει ισχυρό αποτύπωμα στο εξωτερικό».

Επίσης, προσθέτει πώς «είναι νέος πολιτικά και έχει, απ’ ό,τι φαίνεται, βλέψεις σε ευρωπαϊκό αλλά και σε ευρύτερο παγκόσμιο επίπεδο». Σε αυτό το πλαίσιο η διεθνής συγκυρία με τον πόλεμο στο Ιράν, την «ασπίδα» προστασίας της Κύπρου και την τριμερή συνάντηση Μακρόν–Χριστοδουλίδη–Μητσοτάκη, καθώς και η Σύνοδος Κορυφής των Ευρωπαίων στην Κύπρο, αναδεικνύουν την Ανατολική Μεσόγειο ως στρατηγικό κόμβο, όπου διασταυρώνονται ενεργειακά, γεωπολιτικά αλλά και πολιτικά ζητήματα.

Εκτιμά ότι η επίσκεψη του Γάλλου προέδρου στην Αθήνα λειτουργεί ως συνέχεια όλης αυτής της πυκνής αλυσίδας εξελίξεων, αλλά κυρίως της συμμαχίας Λευκωσίας–Αθήνας – Παρισιού. Επίσης, υπογραμμίζει πώς η Ελλάδα και η Κύπρος βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των ευρωπαϊκών συνόρων, ενώ η Γαλλία είναι η μοναδική πυρηνική δύναμη της ΕΕ. Αυτός ο συνδυασμός δίνει στη συνεργασία τους ιδιαίτερο στρατηγικό βάρος.

Έτσι, σύμφωνα με τον πολιτικό αναλυτή η συνάντηση Μακρόν–Μητσοτάκη επιβεβαιώνει ότι η ευρωπαϊκή ασφάλεια δεν διαμορφώνεται αποκλειστικά στις Βρυξέλλες ή στην Ουάσιγκτον, αλλά και σε περιφερειακούς κόμβους κρίσιμης γεωστρατηγικής σημασίας, όπως η γειτονιά μας.

Ενέργεια και γεωπολιτική ισχύς

Επισημαίνει πώς εξίσου καθοριστική είναι και η ενεργειακή διάσταση. Μετά το 2022, η Ευρωπαϊκή Ένωση μείωσε δραστικά την εξάρτησή της από το ρωσικό φυσικό αέριο, το οποίο πριν τον πόλεμο κάλυπτε περίπου το 40% των εισαγωγών της. Αυτό, όπως τονίζει, άλλαξε ριζικά τον ενεργειακό χάρτη της Ευρώπης.

Σύμφωνα με τον κ. Καράμπαμπα η Ελλάδα αναβαθμίζεται σε ενεργειακό κόμβο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μέσα από υποδομές LNG και διασυνδέσεις που ενισχύουν τη διαφοροποίηση πηγών και διαδρομών εφοδιασμού. Η Γαλλία, όπως αναφέρει διαθέτει ένα από τα πιο ανεπτυγμένα πυρηνικά ενεργειακά συστήματα παγκοσμίως, με την πυρηνική ενέργεια να καλύπτει περίπου το 70% της ηλεκτροπαραγωγής της, προσφέροντας σταθερότητα και χαμηλές εκπομπές.

Η σύζευξη αυτών των δύο μοντέλων, δηλαδή η διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών και η πυρηνική σταθερότητα, αποτυπώνει κατά τον ίδιο τον νέο πυρήνα της ευρωπαϊκής ενεργειακής στρατηγικής.

«Σε τελική ανάλυση, η ενέργεια δεν είναι μόνο τεχνικό ζήτημα. Είναι και ζήτημα ισχύος. Και η ελληνογαλλική συνεργασία εντάσσεται σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή προσπάθεια για στρατηγική αυτονομία», καταλήγει.