H επίσκεψη Γεραπετρίτη στην Τρίπολη και οι τεχνικές συνομιλίες για ΑΟΖ

Οι συναντήσεις με τον Πρόεδρο του Προεδρικού Συμβουλίου Mohamed al-Menfi, τον Πρωθυπουργό Abdul Hamid Dbeibah και τον ασκούντα χρέη Υπουργού Εξωτερικών, Taher Al Baour επιβεβαιώνουν την πρόθεση της Αθήνας να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με όλες τις πλευρές.

Η επίσκεψη αποτελεί συνέχεια της προηγούμενης επαφής στη Βεγγάζη και εντάσσεται σε μια στρατηγική εξισορρόπησης, με την Ελλάδα να επιχειρεί να συνομιλεί τόσο με τη δυτική όσο και με την ανατολική Λιβύη, στέλνοντας το μήνυμα πώς η σταθερότητα της χώρα της Βόρειας Αφρικής συνδέεται άμεσα με την ειρήνη και την ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου.

Έναρξη συνομιλιών για ΑΟΖ

Η συμφωνία για συνέχιση των τεχνικών συνομιλιών σχετικά με την οριοθέτηση Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και υφαλοκρηπίδας αποτελεί την πιο κρίσιμη εξέλιξη της επίσκεψης.

Με βάση τη UNCLOS, η οριοθέτηση μεταξύ κρατών με αντικείμενες ακτές πρέπει να οδηγεί σε «δίκαιη λύση». Σε αυτό το πλαίσιο, σε «τεχνικό επίπεδο» δεν λαμβάνονται πολιτικές αποφάσεις, ενώ εφαρμόζεται μια αυστηρά επιστημονική μεθοδολογία. Οι επιτροπές ειδικών όπως νομικοί και γεωλόγοι συλλέγουν δεδομένα: ψηφιακή χαρτογράφηση με συστήματα GIS, μελέτες υδρογραφίας, γεωμορφολογικές αναλύσεις, και ερμηνεία βάσει των άρθρων 74 και 83 της UNCLOS.

Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές ο Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι η Ελλάδα επιδιώκει την οριοθέτηση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας με τη Λιβύη, ως κράτη με αντικείμενες ακτές, σε πλήρη συμμόρφωση με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, όπως αποτυπώνεται στην UNCLOS και όπως έχει πράξει με άλλα γειτονικά της κράτη. Σε αυτό το πλαίσιο τέθηκε το χρονοδιάγραμμα του επόμενου γύρου τεχνικών συνομιλιών, ο οποίος θα διεξαχθεί το προσεχές διάστημα, στην Τρίπολη.

Υπενθυμίζεται πώς στις 28 Μαρτίου κατά τη συνάντησή του με τον Στρατάρχη Χαφτάρ στην Βεγγάζη, αναδείχθηκε από κοινού την αξία να υπάρξει μια οριοθέτηση μεταξύ της Ελλάδος και της Λιβύης σε ό,τι αφορά τις θαλάσσιες ζώνες.

Πώς επηρεάζεται το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Το έκνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο βρίσκεται ήδη υπό αμφισβήτηση από το 2019. Μια πιθανή συμφωνία Ελλάδας – Λιβύης εκτιμάται ότι θα το ακυρώσει στην πράξη. Υπενθυμίζεται πώς παραβιάζει κατάφωρα το Δίκαιο της Θάλασσας καθώς αγνοεί το άρθρο 121 της UNCLOS, το οποίο αναγνωρίζει σε όλα τα κατοικημένα νησιά πλήρη δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.

Με το να μη λαμβάνει υπόψη την Κρήτη, την Κάσο, την Κάρπαθο και τη Ρόδο, το Μνημόνιο επιχειρεί να «σβήσει» την ελληνική νησιωτική επικράτεια από τον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ακτές, γεγονός που αντιβαίνει στις βασικές αρχές οριοθέτησης. Επιπρόσθετα, με βάση τη Σύμβαση της Βιέννης, καμία διεθνής συνθήκη δεν δεσμεύει τρίτο κράτος χωρίς τη συναίνεσή του. Η Ελλάδα το έχει απορρίψει επισήμως, όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Παράλληλα, το μνημόνιο αμφισβητείται και εντός της Λιβύης, καθώς πολιτικά και δικαστικά όργανα έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τη νομιμότητά του.

Μετανάστευση και συνεργασία

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης εξέφρασε ικανοποίηση για την πρόοδο που έχει σημειωθεί στις διμερείς σχέσεις μετα την επίσκεψη του στην Τρίπολη στις 15 Ιουλίου.

Ψηλά στην ατζέντα ήταν το μεταναστευτικό με τον επικεφαλής της ελληνικής διπλωματίας να αναφέρει ότι οι μεταναστευτικές ροές από τη Δυτική Λιβύη προς την Ελλάδα είναι σχεδόν ανύπαρκτες, επισημαίνοντας όμως την ανάγκη να αποτραπεί η καθιέρωση μιας νέας διαδρομής από την Ανατολική Λιβύη προς την Κρήτη. Παράλληλα, υπογράμμισε τη διάθεση της Ελλάδας να ενισχύσει τη συνεργασία με τη Λιβύη, ιδιαίτερα στον τομέα της εκπαίδευσης της λιβυκής ακτοφυλακής.

Αμφότερες πλευρές εξέφρασαν βούληση για ενίσχυση των επαφών μέσω της ανασύστασης μικτής επιτροπής για την επικαιροποίηση των υφιστάμενων διμερών συμφωνιών και την επεξεργασία νέων συμφωνιών σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος μεταξύ των δύο χωρών.

Επιπλέον, έθεσαν ως στόχο την αύξηση του εμπορίου και των επενδύσεων, ιδίως στους τομείς της ενέργειας, των κατασκευών, των logistics και των μεταφορών, ενώ προγραμματίζεται και ελληνική επιχειρηματική αποστολή στην Τρίπολη.

Η Ελλάδα, στο πλαίσιο της συμμετοχής της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, θα συνεχίσει να στηρίζει ενεργά τις θεμιτές θέσεις που εξυπηρετούν τα συμφέροντα του λιβυκού λαού. Όσον αφορά την πολιτική κατάσταση στη Λιβύη, ο Υπουργός Εξωτερικών, επανέλαβε την πάγια ελληνική θέση υπέρ της διενέργειας ελεύθερων, δικαίων και χωρίς αποκλεισμούς κοινοβουλευτικών και προεδρικών εκλογών ως τη μόνη βιώσιμη λύση για την οριστική επίλυση της λιβυκής κρίσης, καθώς και του αποκλεισμού οποιασδήποτε εξωθεν παρέμβασης. Στο πλαίσιο της ΕΕ, η Ελλάδα όπως υπογραμμίζουν διπλωματικές πηγές , θα συνεχίσει να στέκεται το πλευρό της Λιβύης ως ειλικρινής συνομιλητής.