Η Διαβαλκανική Σύνοδος, η ελληνική πρωτοβουλία και οι τουρκικές παραφωνίες

Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται σε μια περίοδο γεωπολιτικών ανακατατάξεων και αυξημένων προκλήσεων ασφαλείας, με κεντρικό θέμα τις «Προκλήσεις και Καινοτομία στην Πολιτική Προστασία: Προσαρμογή στις Νέες Πραγματικότητες του Πολέμου». Στις εργασίες της συνόδου θα παραστεί και θα απευθύνει χαιρετισμό ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας, υπογραμμίζοντας τη βαρύτητα που αποδίδει η Αθήνα στον θεσμό.

Μια ελληνική πρωτοβουλία με στρατηγικό αποτύπωμα

Η Διαβαλκανική Σύνοδος αποτελεί ελληνική πρωτοβουλία, η οποία ξεκίνησε το 2007 με την πρώτη συνάντηση να πραγματοποιείται επίσης στη Θεσσαλονίκη. Από τότε εξελίχθηκε σε έναν σταθερό θεσμό διαλόγου και συνεργασίας μεταξύ των βαλκανικών κρατών. Σημειώνεται πώς λαμβάνει χώρα σε ετήσια βάση.

Στόχος της είναι η ενίσχυση της περιφερειακής σταθερότητας, η ανάπτυξη συνεργασιών στον τομέα της στρατιωτικής εκπαίδευσης, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η διατήρηση σχέσεων καλής γειτονίας. Σε μια περιοχή που έχει βιώσει εντάσεις και συγκρούσεις στο παρελθόν, η ύπαρξη ενός μόνιμου διαύλου επικοινωνίας μεταξύ των στρατιωτικών ηγεσιών αποκτά ιδιαίτερη σημασία.

Η Ελλάδα, ως χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ, επιχειρεί μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες να ενισχύσει τον ρόλο της ως παράγοντας σταθερότητας στα Βαλκάνια, προωθώντας την πολυμερή συνεργασία σε ζητήματα ασφάλειας αλλά και πολιτικής προστασίας.

Η παρουσία του Τούρκου Αρχηγού Γενικού Επιτελείου

Στη Θεσσαλονίκη θα βρεθεί και ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Σελτσούκ Μπαϊρακτάρογλου, ο οποίος ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Αύγουστο του 2025 ως ο 32ος αρχηγός των τουρκικών Ενόπλων Δυνάμεων.

Ωστόσο, η παρουσία της τουρκικής αντιπροσωπείας πραγματοποιείται σε μια χρονική συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα εξακολουθεί να εκπέμπει αντιφατικά μηνύματα προς την Ελλάδα και την ευρύτερη περιοχή.

Οι παραβιάσεις στο Αιγαίο και η ρητορική της Άγκυρας

Ενώ η Διαβαλκανική Σύνοδος έχει ως βασικό σκοπό την ενίσχυση της συνεργασίας και της εμπιστοσύνης, οι τουρκικές ενέργειες των τελευταίων ημερών δημιουργούν εύλογους προβληματισμούς.

Μόλις μία ημέρα πριν από την έναρξη της συνόδου, καταγράφηκαν τέσσερις παραβάσεις στο νοτιοανατολικό Αιγαίο από τουρκικά μαχητικά , μεταξύ των οποίων δύο οπλισμένα F-16, ένα UAV και ένα ATR-72.

Eχθές , σημειώθηκαν 11 παραβάσεις εκ των οποίων 6 από τα Ε/Π, 3 από τα UAV, 1 από το ATR-72 και 1 από το CN-235 και 7 παραβιάσεις , 6 από το CN-235 και 1 από έναν σχηματισμό Ε/Π στο Βορειοανατολικό και Νοτιοανατολικό Αιγαίο.

Σύμφωνα με το ΓΕΕΘΑ, όλα τα αεροσκάφη αναγνωρίστηκαν και αναχαιτίστηκαν σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες και την πάγια πρακτική.

Παράλληλα, ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επέλεξε, με αφορμή την επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, να επαναφέρει τον αναθεωρητικό λόγο της Άγκυρας αναφέροντας χαρακτηριστικά «ηH απελευθέρωση της Κωνσταντινούπολης από τη βυζαντινή κατοχή πραγματικά κατέκτησε καρδιές και ότι η Κωνσταντινούπολη, που αφαιρέθηκε από το Βυζάντιο ως ερειπωμένη πόλη, μετατράπηκε σε μια μεγαλοπρεπή τουρκική ισλαμική πόλη».

Οι δηλώσεις του αναδεικνύουν μια ρητορική που δύσκολα συμβαδίζει με το πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού που επιδιώκει να καλλιεργήσει η Διαβαλκανική Σύνοδος.

Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας Γιασάρ Γκιουλέρ προβάλλει συστηματικά την ενίσχυση της τουρκικής αεροπορικής ισχύος, αναφερόμενος στην ένταξη νέων οπλικών συστημάτων, όπως τα Hurkus, Hurjet, Gokbey, τα Eurofighter Typhoon και το μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.

Παράλληλα, στη γείτονα τα τουρκικά μέσα προβάλλουν το ζήτημα της πιθανής νομοθετικής κατοχύρωσης της αποκαλούμενης «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς η Άγκυρα επιχειρεί να δώσει θεσμική μορφή στις διεκδικήσεις της σε Αιγαίο, Ανατολική Μεσόγειο και Κύπρο.

Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει ξεκαθαρίσει ότι η Ελλάδα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, τονίζοντας ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια δεν παράγει έννομα αποτελέσματα στο διεθνές δίκαιο, αλλά ενδέχεται να προκαλέσει αναβάθμιση της έντασης στις ελληνοτουρκικές σχέσεις.

Διάλογος χωρίς αυταπάτες

Η Διαβαλκανική Σύνοδος της Θεσσαλονίκης αναδεικνύει τη σταθερή ελληνική επιλογή υπέρ του διαλόγου, της συνεργασίας και της περιφερειακής ασφάλειας. Ωστόσο, η επιτυχία τέτοιων πρωτοβουλιών προϋποθέτει συνέπεια και σεβασμό στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου από όλες τις συμμετέχουσες χώρες, διευκρινίζουν στο CNN Greece αρμόδιες πηγές.

Η Αθήνα συνεχίζει να επενδύει στους ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας, χωρίς όμως να παραβλέπει τις προκλήσεις που προέρχονται από την Άγκυρα.

Η συνύπαρξη στο ίδιο τραπέζι αποτελεί θετικό βήμα, αλλά οι τουρκικές παραβάσεις στο Αιγαίο, η αναθεωρητική ρητορική και οι διεκδικήσεις της «Γαλάζιας Πατρίδας» υπενθυμίζουν ότι ο δρόμος για την μοναδική διαφορά προς επίλυση με την Τουρκία που είναι η οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο, παραμένει ακόμη μακρύς.