Στις 10 Ιουνίου ο νέος γύρος τεχνικών συνομιλιών Ελλάδας-Λιβύης για ΑΟΖ: Το στοίχημα και το «αγκάθι»

Η ελληνική αντιπροσωπεία, με επικεφαλής την υφυπουργό Εξωτερικών Πρέσβυ Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου, θα μεταβεί, στις 10 Ιουνίου, στην Τρίπολη, όπου αναμένεται να λάβει χώρα ο δεύτερος γύρος τεχνικών συνομιλιών.

Η συνάντηση αποτελεί συνέχεια της επίσκεψης του υπουργού Εξωτερικών στη λιβυκή πρωτεύουσα στις 27 Απριλίου 2026, κατά την οποία επιβεβαιώθηκε η κοινή βούληση Αθήνας και Τρίπολης να συνεχίσουν τον διάλογο για την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) στη βάση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, ως κράτη με αντικείμενες ακτές.

Η Αθήνα προσέρχεται στις συνομιλίες έχοντας ως βασική προτεραιότητα την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών με τη Λιβύη.

Ίδια εικόνα καταγράφεται και στη Βεγγάζη, όπου κατά τις επαφές που είχε ο υπουργός Εξωτερικών τον περασμένο Μάρτιο, υπογραμμίστηκε η σημασία της έναρξης διαδικασίας οριοθέτησης των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης.

Όπως ανέφερε ο Γιώργος Γεραπετρίτης , οι δύο πλευρές αναγνώρισαν την ανάγκη καθορισμού των ορίων της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας, στο πλαίσιο του διεθνούς δικαίου και της ενίσχυσης της διμερούς συνεργασίας.

Η σταδιακή οικοδόμηση διαύλων επικοινωνίας

Υπενθυμίζεται ότι η κήρυξη της εκκίνησης των τεχνικών συνομιλιών από τον υπουργό Εξωτερικών και τον ασκούντα χρέη υπουργού Εξωτερικών της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης, Al Taher Salem Al Baour, καθώς και η πρώτη συνάντηση των τεχνικών επιτροπών είχαν πραγματοποιηθεί στην Αθήνα, τον Σεπτέμβριο 2025.

Έκτοτε, οι επαφές μεταξύ των δύο πλευρών έχουν εντατικοποιηθεί σημαντικά. Σύμφωνα με την εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού, η Ελλάδα έχει αναπτύξει λειτουργικούς διαύλους επικοινωνίας με τις δύο πλευρές της Λιβύης, Τρίπολη και Βεγγάζη, γεγονός που προσδίδει μεγαλύτερη ευελιξία στη διπλωματική στρατηγική.

Μέσα σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους πραγματοποιήθηκαν δύο επισκέψεις του υπουργού Εξωτερικών στις δύο πλευρές της διαιρεμένης χώρας, ενώ αντίστοιχα αρκετοί Λίβυοι αξιωματούχοι επισκέφθηκαν την Αθήνα, επιβεβαιώνοντας τη βούληση για επανεκκίνηση των διμερών σχέσεων.

«Παραμένουμε σε εγρήγορση. Υπάρχουν θέματα που μας απασχολούν, όπως η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και η παράτυπη μετανάστευση» , υπογράμμισε χαρακτηριστικά κατά την ενημέρωση των διπλωματικών συντακτών η κα Ζωχιού.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο ως βασικό «αγκάθι»

Παρά τη θετική δυναμική που έχει αναπτυχθεί τους τελευταίους μήνες, οι διαπραγματεύσεις εξακολουθούν να «σκοντάφτουν» σε σημαντικά εμπόδια. Ένα από τα «αγκάθια» παραμένει το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, το οποίο η ελληνική πλευρά, όπως και η Ευρωπαϊκή Ένωση, θεωρούν πως είναι έκνομο και αντίθετο στις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, το εν λόγω μνημόνιο αγνοεί πλήρως την επήρεια ελληνικών νησιών, μεταξύ αυτών και της Κρήτη. Παράλληλα, υπογραμμίζουν ότι δεν παράγει έννομα αποτελέσματα έναντι της Ελλάδας, δεν δεσμεύει τρίτα κράτη και δεν διαθέτει καθολική ισχύ στο Διεθνές Δίκαιο, καθώς πρόκειται για διμερή συμφωνία που δεν μπορεί να επηρεάσει δικαιώματα κρατών που δεν συμμετέχουν σε αυτήν.

Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό, εμπόδιο είναι πως η Λιβύη παραμένει διαιρεμένη.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων στην ανατολική πλευρά δεν έχει κυρώσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο, γεγονός που δημιουργεί μια εσωτερική νομική αμφισβήτηση.

Η Αθήνα εκτιμά ότι το περιβάλλον στη Λιβύη μεταβάλλεται σταδιακά προς μια κατεύθυνση που δημιουργεί περισσότερες δυνατότητες διαλόγου. Σύμφωνα με αρμόδιες πηγές, η Τουρκία δεν διαθέτει πλέον το αποκλειστικό επίπεδο επιρροής που ασκούσε τα προηγούμενα χρόνια.

«Η Τουρκία σταδιακά χάνει την αποκλειστικότητα επιρροής στη Λιβύη και αυτό είναι στρατηγικά καθοριστικό», σημειώνουν χαρακτηριστικά.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για την ελληνική διπλωματία, καθώς ενισχύει τις πιθανότητες διαμόρφωσης ενός πιο ισορροπημένου πλαισίου συζήτησης για τα ζητήματα της Ανατολικής Μεσογείου.

Το στοίχημα της 10ης Ιουνίου

Ο δεύτερος γύρος των τεχνικών συνομιλιών στην Τρίπολη δεν αναμένεται να οδηγήσει άμεσα σε συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών.

Ωστόσο, θεωρείται κρίσιμος για τη διατήρηση της δυναμικής που έχει αναπτυχθεί τους τελευταίους μήνες.

Για την Αθήνα, η μεγαλύτερη πρόκληση είναι να μετατραπεί η σημερινή διπλωματική κινητικότητα σε μια σταθερή διαδικασία που θα βασίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και θα μπορεί να αντέξει στις εσωτερικές «καραμπόλες» της Λιβύης και τις γεωπολιτικές πιέσεις της ευρύτερης περιοχής.