O νεο-οθωμανισμός Ερντογάν, η «Γαλάζια Πατρίδα» και οι τουρκικές παρενοχλήσεις

Παρά την προσωρινή μετάθεση για τον Οκτώβριο της διαδικασίας έγκρισης του νέου νομοσχεδίου που συνδέεται με τη στρατηγική της «Γαλάζιας Πατρίδας», η Άγκυρα συνεχίζει να εκπέμπει μηνύματα αποφασιστικότητας σχετικά με το συγκεκριμένο θέμα.

Σύμφωνα με τουρκικές πηγές, η καθυστέρηση στην κατάθεση του νομοσχεδίου αποδίδεται σε γραφειοκρατικά ζητήματα. Ωστόσο, το πολιτικό μήνυμα παραμένει αμετάβλητο πως η Τουρκία επιδιώκει την πλήρη θεσμική κατοχύρωση των διεκδικήσεών της μέσω ενός εσωτερικού νομικού πλαισίου.

Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, συναντήθηκε με τον Τούρκο ομόλογό του, Χακάν Φιντάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής της South-East European Cooperation Process (SEECP), στη Σόφια όπου συζητήθηκε η πορεία των διμερών και περιφερειακών σχέσεων.

Αναφορικά με την υπό διαμόρφωση τουρκική νομοθετική πρωτοβουλία, διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι ο κ. Γεραπετρίτης υπογράμμισε πως οι μονομερείς ενέργειες δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα και δεν συμβάλλουν στη διατήρηση ήρεμου κλίματος στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η μοναδική διαφορά μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας αφορά την οριοθέτηση της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) και της υφαλοκρηπίδας.

Σύμφωνα με πηγές του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, ο Χακάν Φιντάν ανέφερε πως το εν λόγω νομοσχέδιο «αποτελεί εθνική νομοθεσία, δηλώνοντας ότι η Τουρκία είναι μια χώρα που σέβεται το διεθνές δίκαιο και το δίκαιο της καλής γειτονίας». Μάλιστα εξέφρασε, όπως τονίζουν οι ίδιες πηγές « την προσδοκία του για τον ίδιο σεβασμό από όλους τους γείτονές μας και την αποδοκιμασία του για δηλώσεις που έκαναν ορισμένοι κύκλοι βασισμένες σε ελλιπείς πληροφορίες σχετικά με το κείμενο του νόμου, οι οποίες θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά τις διμερείς σχέσεις».

Ανοικτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας

Παρά το σκηνικό των προκλήσεων, κυβερνητικές πηγές στην Αθήνα επισημαίνουν ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Άγκυρα εξακολουθούν να παραμένουν ανοικτοί. Τονίζουν, ωστόσο, ότι η ελληνική πλευρά δεν προτίθεται να συμμετάσχει σε διάλογο που στηρίζεται σε διαρροές, ανεπίσημες πληροφορίες ή δημοσιεύματα του τουρκικού Τύπου.

Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επικείμενη μετάβαση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Τουρκία για τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί μέσα στον επόμενο μήνα. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν έχει προγραμματιστεί κάποια διμερής συνάντηση με τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Το επεισόδιο παρενόχλησης του Νίκου Δένδια

Η πρόσφατη παρενόχληση μέσω ασυρμάτου του αεροσκάφους που μετέφερε τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια στην Κύπρο για τη σύνοδο των υπουργών Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα.
Το περιστατικό, το οποίο σύμφωνα με αρμόδιες πηγές προήλθε από τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου, δεν αφορούσε μόνο το ελληνικό αεροσκάφος, αλλά και αεροσκάφη που μετέφεραν ευρωπαϊκές αποστολές, μεταξύ των οποίων της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Παράλληλα, υπήρξαν πληροφορίες για απογείωση τουρκικών μαχητικών F-16 από αεροπορικές βάσεις στα κατεχόμενα.

Ο Νίκος Δένδιας ενημέρωσε τους Ευρωπαίους ομολόγους του, ενώ ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης καταδίκασε απερίφραστα το περιστατικό, υπογραμμίζοντας ότι συμπεριφορές που αποκλίνουν από το διεθνές δίκαιο δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές.

• «Θα το διερευνήσουμε»: Η Κομισιόν απαντά για την τουρκική παρενόχληση στο αεροσκάφος του Ν. Δένδια

Από την πλευρά της, η Άγκυρα απέρριψε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς περί παρενόχλησης του αεροσκάφους που μετέφερε τον Έλληνα υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, καθώς και Ευρωπαίους αξιωματούχους, χαρακτηρίζοντάς τους «εντελώς ψευδείς». Σε ανακοίνωση της τουρκικής προεδρίας υποστηρίζεται ότι στις 7 Ιουνίου έξι αεροσκάφη που εκτελούσαν πτήσεις στη διαδρομή Ελλάδα – Νότια Κύπρος «παραβίασαν τον εναέριο χώρο της ''Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου (ΤΔΒΚ)''». Ως εκ τούτου, δύο τουρκικά αεροσκάφη F-16 που εκτελούσαν καθήκοντα ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας και ήταν σταθμευμένα στην «ΤΔΒΚ» απογειώθηκαν αμέσως ως προληπτικό μέτρο».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω της εκπροσώπου της Ανίτα Χίπερ, δήλωσε ότι παρακολουθεί στενά το θέμα και βρίσκεται σε επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές για τη διερεύνηση των γεγονότων.

Ο νεο-οθωμανισμός ως πολιτικό αφήγημα

Παράλληλα με τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επαναφέρει συστηματικά στοιχεία νεο-οθωμανικής ρητορικής. Στις πρόσφατες δηλώσεις του αναφέρθηκε στην κληρονομιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, παρουσιάζοντας την Τουρκία ως δύναμη που διαμορφώνει τις εξελίξεις.

«Οι πρόγονοί μας καβάλησαν τα άλογά τους και ίδρυσαν κράτη σε μια απέραντη γεωγραφία που εκτείνεται από την Ευρώπη έως την Κεντρική Ασία, από τον Καύκασο έως τα βάθη της Αφρικής», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Η ρητορική αυτή δεν περιορίζεται στην κυβέρνηση. Παρόμοιες αναφορές καταγράφονται και στον πολιτικό λόγο της αντιπολίτευσης. «Η Τουρκία πρέπει να είναι βρίσκεται στην οθωμανική γεωγραφία. Πρέπει να είναι και στα τουρκόφωνα κράτη. Και στην γεωγραφία της Μεσογείου η Τουρκία πρέπει να είναι παρούσα. Πρέπει να δώσουμε αυτόν τον αγώνα», ανέφερε ο διορισμένος με δικαστική απόφαση πρόεδρος του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος, Κεμάλ Κιλιντσντάρογλου.

• Η «Γαλάζια Πατρίδα», το τουρκικό νομοσχέδιο και το μέλλον Ερντογάν

Οι επόμενοι μήνες αναμένεται να είναι ιδιαίτερα κρίσιμοι. Τουρκικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι ζητήματα όπως η «Γαλάζια Πατρίδα», oι περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας, η υφαλοκρηπίδα, η ενεργειακή εξίσωση της Ανατολικής Μεσογείου, οι εντάσεις με την Ελλάδα και οι διαφωνίες γύρω από το Καστελλόριζο ενδέχεται να τεθούν ακόμη και στις επαφές της τουρκικής ηγεσίας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.

Την ίδια στιγμή, η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να ενισχύσει το διεθνές της αποτύπωμα. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης υπογράμμισε ότι η Ελλάδα εξελίσσεται σε «πάροχο ασφάλειας» για την ευρύτερη περιοχή, με ισχυρή αμυντική και διπλωματική παρουσία.