To σχέδιο της Τουρκίας για τα F-35, η πολιτική Τραμπ και η στάση του Κογκρέσου

Ο εκτελεστικός διευθυντής του Hellenic American Leadership Council (HALC), Έντι Ζεμενίδης, μιλώντας στο CNN Greece, επισημαίνει ότι οι δημόσιες τοποθετήσεις του Αμερικανού προέδρου δεν μεταφράζονται σε άμεσες αποφάσεις.

«Επί την προεδρία Τραμπ λίγο μας ζαλίζει ο Πρόεδρος, τη μία μέρα λέει το ένα, τη δεύτερη λέει το άλλο. Ξέρουμε ότι θέλει να το κάνει γιατί το έχει πει τακτικά. Το λέει από την αρχή της προεδρίας του δίνοντας την εντολή στην κυβέρνησή του "βρείτε τον τρόπο να το κάνουμε". Αν μετά από 18 μήνες προεδρίας δεν έχει βρει τρόπο, έχει καταλάβει πόσο δύσκολο είναι, σημειώνει προσθέτοντας πώς οι Τούρκοι δεν του το κάνουν εύκολο ούτε με τους S-400. Επίσης έχουν γίνει ανοιχτά εχθροί του Ισραήλ και εκεί που είχαν μία πολιτική ήρεμων νερών Ελλάδας-Τουρκίας, αρχίζουν τις εξωφρενικές κινήσεις με το νομοσχέδιο για τη Γαλάζια Πατρίδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, η Άγκυρα αναζητά διέξοδο για την κατοχή των ρωσικών αντιαεροπορικών συστημάτων S-400, που παραμένουν ο «ελέφαντας στο δωμάτιο» των διαπραγματεύσεων.

Σύμφωνα με πληροφορίες στα μέσα της γείτονος, η τουρκική κυβέρνηση εξετάζει το ενδεχόμενο πώλησης των S-400 σε χώρα του Περσικού Κόλπου, επιχειρώντας να απομακρύνει τον βασικό λόγο που οδήγησε το 2019 στον αποκλεισμό της από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή κυρώσεων μέσω του νόμου CAATSA.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Έντι Ζεμενίδη, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση οι θεσμικές δικλίδες του αμερικανικού συστήματος παραμένουν καθοριστικές με το Κογκρέσο να εξακολουθεί να έχει τον τελευταίο λόγο .

«Υπάρχουν αρκετά θέματα εδώ όπως και με τους κινητήρες (για τα μαχητικά ΚΑΑΝ ) .Η θέληση του Κογκρέσου ήταν να σταματήσουν οι αμυντικές σχέσεις με την Τουρκία. Φυσικά βρήκαν μία εξαίρεση που τους κάλυπτε ο νόμος. Αν γίνει κάτι με τους S-400, υπάρχει το θέμα με τα έξι μαχητικά πέμπτης γενιάς που είχε ήδη αγοράσει η Τουρκία και τα κράτησε πίσω η Αμερική. Μετά υπάρχει το πρόγραμμα των F-35 και τα άλλα 100 που ήθελε η Τουρκία. Σε αυτό δεν μπορεί να παρακάμψει το Κογκρέσο».

Σύμφωνα με τον εκτελεστικό διευθυντή του Hellenic American Leadership Council (HALC), Έντι Ζεμενίδη, ακόμη και στην περίπτωση που η Άγκυρα απομακρύνει τους S-400 και αρθούν οι κυρώσεις του νόμου CAATSA, η επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 δεν θα είναι αυτόματη. Όπως εξηγεί, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσε να επιχειρήσει να ακολουθήσει ένα μοντέλο αντίστοιχο με εκείνο που εφαρμόστηκε στην περίπτωση της Σαουδικής Αραβίας, ωστόσο η διαδικασία εξακολουθεί να περνά από κρίσιμα στάδια ελέγχου του αμερικανικού Κογκρέσου.

Ο κ. Ζεμενίδης επισημαίνει ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ζητήματα που απαιτούν την έγκριση του Κογκρέσου, ενώ σε περίπτωση που η κυβέρνηση προχωρήσει προς αυτή την κατεύθυνση, το νομοθετικό σώμα θα έχει τη δυνατότητα να επιχειρήσει την ανατροπή της απόφασης μέσω σχετικού ψηφίσματος. Για να συμβεί αυτό, όμως, απαιτείται ενισχυμένη πλειοψηφία δύο τρίτων. Υπενθυμίζει, μάλιστα, ότι και ο ίδιος ο νόμος CAATSA ψηφίστηκε από το Κογκρέσο με πλειοψηφία μεγαλύτερη των δύο τρίτων, παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν επιθυμούσε την υιοθέτησή του.

Η πολιτική Τραμπ και οι προϋποθέσεις της Ουάσιγκτον

Το θέμα επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο μετά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, όταν ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επανεξέτασης του πλαισίου των κυρώσεων προς την Τουρκία, εφόσον υπάρξει συμμόρφωση με τις αμερικανικές απαιτήσεις.

Όπως επισημαίνουν κορυφαία μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, η κατοχή των ρωσικών πυραυλικών συστημάτων εξακολουθεί να αποτελεί το σημαντικότερο εμπόδιο για οποιαδήποτε εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Άγκυρας.Ομάδα 18 Δημοκρατικών βουλευτών, με επικεφαλής τη Ντίνα Τάιτους, απέστειλε επιστολή προς την ηγεσία της Βουλής των Αντιπροσώπων ζητώντας να αποτραπεί κάθε ενδεχόμενο επανένταξης της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35.Επίσης , διακομματική ομάδα βουλευτών υπό τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Λόουλερ αντιτίθεται τόσο στην πώληση των μαχητικών αεροσκαφών όσο και στην πιθανή εξαγωγή αμερικανικών κινητήρων για το τουρκικό μαχητικό πέμπτης γενιάς KAAN.

Ο Έντι Ζεμενίδης εκτιμά ότι οι αντιδράσεις όχι μόνο θα συνεχιστούν αλλά θα ενταθούν όσο πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες.

« Όποιος έρχεται και στη δική μας κοινότητα, στους Κούρδους, στους Αρμένιους, στους Ευαγγελιστές και στους Αμερικανοεβραίους το θέτουμε. Και ειδικά τα δικά μου μέλη λένε "αν δεν πάρετε ξεκάθαρη θέση για αυτό το θέμα, μην περιμένετε κάτι από εμάς". Όσο έχουν οι Ρεπουμπλικάνοι το πλεονέκτημα και στη Βουλή και στη Γερουσία, μας λένε ότι είναι εναντίον, αλλά για τους κινητήρες μίλησαν μόνο οι Δημοκρατικοί και αυτό με ενοχλεί.», τονίζει.

Το θέμα βρέθηκε στο επίκεντρο και κατά την επίσκεψη αντιπροσωπείας Αμερικανών βουλευτών στην Ελλάδα, με επικεφαλής τον ελληνοαμερικανό βουλευτή Γκας Μπιλιράκη.

Κατά τη διάρκεια της παρουσίας του στην Κάλυμνο, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης έθεσε στον Αμερικανό βουλευτή το ενδεχόμενο προμήθειας F-35 από την Τουρκία, χαρακτηρίζοντας μια τέτοια εξέλιξη ιδιαίτερα προβληματική για την Ελλάδα.
Η απάντηση του Γκας Μπιλιράκη ήταν καθησυχαστική. Όπως ανέφερε, έχει ήδη συζητήσει το θέμα τόσο με τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας όσο και με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η Τουρκία δεν θα αποκτήσει τελικά τα συγκεκριμένα αεροσκάφη.

Η στάση της Ελλάδας

Για την ελληνική κυβέρνηση δεν τίθεται θέμα επιβολής σε καμία χώρα ποια θα είναι η πολιτική της όσον αφορά τις πωλήσεις εξοπλιστικών. Αντίθετα, υπογραμμίζεται ότι κάθε εξοπλιστικό πρόγραμμα πρέπει να συνοδεύεται από σαφείς εγγυήσεις πως δεν θα χρησιμοποιηθεί εναντίον συμμάχου.

Ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας έχει θέσει δημόσια το ερώτημα κατά πόσο εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα η παράδοση προηγμένων οπλικών συστημάτων σε χώρα που διατηρεί ενεργό το casus belli απέναντι σε άλλο κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ.
Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η Αθήνα θεωρεί πως, ακόμη και αν η Τουρκία απομακρύνει τους S-400, η επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 αποτελεί μια μακρά και σύνθετη διαδικασία, η οποία απαιτεί πολιτικές αποφάσεις, έγκριση από το Κογκρέσο και σημαντικό χρόνο υλοποίησης.

Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα συνεχίζει να ενισχύει σταθερά τις αποτρεπτικές της δυνατότητες. Η χώρα συμμετέχει ήδη στο πρόγραμμα των F-35, ενώ από το επόμενο έτος ξεκινά και η εκπαίδευση των Ελλήνων χειριστών. Παράλληλα, περισσότερα από 50 ελληνικά F-16 έχουν ήδη αναβαθμιστεί στην έκδοση Viper, διατηρώντας σημαντικό τεχνολογικό προβάδισμα έναντι της τουρκικής αεροπορίας.

Παρά τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ουάσιγκτον, η συζήτηση για τα F-35 παραμένει ανοιχτή και εξαρτάται από πολιτικές αποφάσεις, γεωπολιτικές ισορροπίες και τη στάση του αμερικανικού Κογκρέσου.