Το CNN Greece στη Νεκρή Ζώνη όπου ο χρόνος σταμάτησε - Το επόμενο βήμα στο Κυπριακό

O χρόνος μοιάζει να έχει σταματήσει με την τουρκική εισβολή. Οι αίθουσες αναχωρήσεων, τα σκουριασμένα αεροσκάφη και τα κτίρια που καταρρέουν θυμίζουν ότι το Κυπριακό εξακολουθεί να παραμένει ανοικτή πληγή.

Στον ίδιο χώρο, όπου λειτουργεί σήμερα το Γραφείο Καλών Υπηρεσιών του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ και φιλοξενήθηκαν κατά καιρούς κρίσιμες διαπραγματεύσεις πριν από το Κραν Μοντανά, επιχειρήθηκε ξανά να οικοδομηθεί μια νέα δυναμική για την επανέναρξη των συνομιλιών.

Η επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες στην Κύπρο αποτέλεσε το πιο ισχυρό μήνυμα διεθνούς κινητικότητας των τελευταίων ετών. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με την άφιξη του Γενικού Γραμματέα στις 09:27, ακολούθησε η άφιξη του Τουρκοκύπριου ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν στις 09:58 και του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκου Χριστοδουλίδη στις 10:06.

Από έξω αρκετά μέτρα πιο μακριά περιμέναμε περισσότεροι από 50 δημοσιογράφοι μέσα στην αφόρητη ζέστη με τους πιο ευρηματικούς να έχουν επιστρατεύσει ακόμη και ομπρέλες παραλίας προκειμένου να προστατευτούν σπό τον ήλιο. Άλλοι καθόντουσαν υπομονετικά μέσα σε μια σκηνή που είχε στηθεί από μέλη της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών καθώς χρησιμοποιείται ως έδρα τους.

Η κοινή συνάντηση Γκουτέρες - Χριστοδουλίδη - Έρχιουρμαν διήρκεσε σχεδόν δύο ώρες, επιβεβαιώνοντας ότι το Κυπριακό επιστρέφει στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας.

Πηγές από τη Λευκωσία αναφέρουν ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έθεσε κατά τη συνάντησή του με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ πρωτοβουλίες καλής θέλησης και βήματα αμοιβαίου οφέλους μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκίας, τα οποία θα μπορούσαν να προωθηθούν μέσα από μια διαδικασία αμοιβαίας προσέγγισης.

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ διατηρεί ανοικτό και αποτελεσματικό δίαυλο επικοινωνίας με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι η σύγκληση για την πολυμερη συνάντηση «κλείδωσε» την Κυριακή μετά την τηλεφωνική τους επικοινωνία.

Προετοιμασία πριν από την επόμενη διάσκεψη

Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της επίσκεψης δεν ήταν κάποια θεαματική εξέλιξη, αλλά η σαφής πολιτική κατεύθυνση που έδωσε ο Γενικός Γραμματέας. Ο Αντόνιο Γκουτέρες ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συγκαλέσει νέα διευρυμένη διάσκεψη 5+1, ξεκαθαρίζοντας όμως ότι αυτή θα πραγματοποιηθεί μόνο αφού προηγηθεί ουσιαστική προετοιμασία.

Η εν λόγω προετοιμασία, όπως εξήγησε, θα στηριχθεί σε τρεις πυλώνες, στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο πλευρών, στη συμφωνία για τη μεθοδολογία της διαδικασίας και στην ουσία των διαπραγματεύσεων, αξιοποιώντας τις συγκλίσεις που έχουν ήδη επιτευχθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Το μήνυμά του ήταν ξεκάθαρο. Ο Αντόνιο Γκουτέρες διαμήνυσε ότι δεν επιθυμεί άλλη μια διεθνή διάσκεψη χωρίς αποτέλεσμα, αλλά μια διαδικασία που θα μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική επανέναρξη των συνομιλιών.

Η ανάγνωση της Λευκωσίας

Πηγές από τη Λευκωσία εκτιμούν ότι η παρουσία του Γενικού Γραμματέα επιβεβαίωσε τη δέσμευση του στα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και στο διαπραγματευτικό κεκτημένο που δημιουργήθηκε μέχρι το Κραν Μοντανά.

«Ο Γενικός Γραμματέας προσανατολίζεται και κινείται σε μια λογική πλαισίου Γκουτέρες, το οποίο όμως δε θα ονομάζεται πλαίσιο Γκουτέρες», υπογραμμίζουν.

Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι ιδιαίτερη σημασία έχουν οι αναφορές του κ. Γκουτέρες στις εγγυήτριες δυνάμεις, αλλά και στις ήδη καταγεγραμμένες συγκλίσεις, πάνω στις οποίες όπως υποστηρίζουν θα πρέπει να οικοδομηθεί η επόμενη φάση της διαδικασίας.

Στην ίδια λογική εντάσσεται και η εκτίμηση ότι η ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων μπορεί να λειτουργήσει ως πρόσθετο κίνητρο για την Άγκυρα, ενώ η συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποκτά πλέον πιο ενεργό χαρακτήρα.

Καθοριστική θεωρείται, άλλωστε, και η παρουσία του νέου ειδικού απεσταλμένου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κυπριακό, Ραφαέλε Φίτο, ο οποίος την Παρασκευή θα πραγματοποιήσει ξεχωριστές επαφές με τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν, προσδίδοντας ευρωπαϊκή διάσταση στη νέα διπλωματική προσπάθεια.

Η τουρκοκυπριακή προσέγγιση

Από την πλευρά του, ο Τουφάν Έρχιουρμαν χαρακτήρισε την επίσκεψη του Αντόνιο Γκουτέρες σημαντική και θετική, υποστηρίζοντας ότι ανέδειξε το έντονο ενδιαφέρον του ΟΗΕ για το Κυπριακό.

Η τουρκοκυπριακή πλευρά δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μεθοδολογία των συνομιλιών και στην ανάγκη να προηγηθούν ουσιαστικά Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Όπως υποστηρίζει, η νέα προσπάθεια δεν μπορεί να επαναλάβει τα μοντέλα του παρελθόντος, αλλά χρειάζεται διαφορετική προσέγγιση, ώστε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για μια πιο αποτελεσματική διαδικασία.

Στο πλαίσιο αυτό, οι συζητήσεις για νέα σημεία διέλευσης και άλλες πρωτοβουλίες αμοιβαίου οφέλους αποκτούν ιδιαίτερη σημασία, ακόμη κι αν μέχρι στιγμής δεν έχουν οδηγήσει σε συμφωνία.

Η επόμενη ημέρα και οι προκλήσεις

Παρά την κινητικότητα, οι ουσιαστικές διαφορές των δύο πλευρών παραμένουν. Το δύσκολο σημείο εξακολουθεί να είναι η αποδοχή του πλαισίου μέσα στο οποίο θα διεξαχθούν οι διαπραγματεύσεις και κατά πόσο η Τουρκία θα αποδεχθεί να συζητήσει αξιοποιώντας τις συγκλίσεις που έχουν ήδη καταγραφεί.

Ωστόσο, η επίσκεψη Γκουτέρες φαίνεται να πέτυχε έναν βασικό στόχο: να εξασφαλίσει τη συναίνεση όλων των εμπλεκομένων για τη συνέχιση της διαδικασίας και την προετοιμασία μιας διευρυμένης διάσκεψης με πραγματικές πιθανότητες επιτυχίας.

Σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρύτερη περιοχή δοκιμάζεται από αλλεπάλληλες γεωπολιτικές κρίσεις, ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας υπογράμμισε ότι μια βιώσιμη λύση στο Κυπριακό δεν αφορά μόνο το μέλλον των Κυπρίων, αλλά μπορεί να αποτελέσει πυλώνα σταθερότητας για ολόκληρη την περιοχή. Το αν αυτή η νέα κινητικότητα θα μετατραπεί σε ουσιαστική διαπραγμάτευση θα φανεί τους επόμενους μήνες, καθώς όλες οι πλευρές προετοιμάζονται για το επόμενο βήμα.